مهرداد اخلاقی، مدیر باسابقه صنایع موشکی و هوافضایی ایران در میانه تنش‌های نظامی و فشار تحریم‌ها و با رأی اعتماد مجلس وزیر دفاع شد. حال باید دید که وزیر جدید چگونه قرار است توان دفاعی ایران را بازسازی کند و چه برنامه‌ای برای عبور از چالش‌های پیش رو دارد؟
رویداد۲۴| مجلس در جلسه امروز خود به مهرداد اخلاقی کتابچی برای تصدی وزارت دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح رأی اعتماد داد؛ انتصابی که پس از حدود هفت ماه اداره این وزارتخانه با سرپرست و در پی شهادت عزیز نصیرزاده در جنگ ایران، آمریکا و اسرائیل انجام می‌شود. اخلاقی از مدیران باسابقه صنایع دفاعی و هوافضایی ایران است؛ چهره‌ای که سابقه فعالیت در برنامه موشکی کشور دارد و نامش در فهرست تحریم‌های بین‌المللی نیز دیده می‌شود. انتخاب او در شرایطی صورت می‌گیرد که آینده بازدارندگی نظامی ایران، بازسازی توان دفاعی و نحوه مواجهه با فشار‌های خارجی، از مهم‌ترین مسائل پیش روی کشور است.
این انتصاب خاصه در شرایط جنگی فعلی از اهمیت بسیاری برخوردارد است چراکه وزارت دفاع در ساختار جمهوری اسلامی مسئولیت مهمی در پشتیبانی از نیرو‌های مسلح و توسعه صنایع دفاعی دارد؛ حوزه‌ای که در ماه‌های گذشته، به‌دلیل جنگ و حملات به زیرساخت‌های نظامی ایران، با فشار‌های جدی روبه‌رو بوده است.
در چنین شرایطی، دولت به‌جای انتخاب چهره‌ای با سابقه عمدتاً سیاسی یا دیپلماتیک، سراغ مدیری رفته که مسیر حرفه‌ای‌اش با صنایع نظامی و به‌ویژه هوافضا و موشک گره خورده است. این انتخاب می‌تواند نشانه اولویت‌دادن به بازسازی توان تولیدی و دفاعی باشد، هرچند صرف انتصاب یک مدیر باسابقه به معنای حل مشکلات این حوزه نیست.
مهرداد اخلاقی کیست؛ از صنایع موشکی تا کابینه؟
مهرداد اخلاقی کتابچی از مدیران باسابقه وزارت دفاع است که پیش از معرفی به‌عنوان وزیر پیشنهادی، ریاست سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع را برعهده داشت. او در میانه دهه ۱۳۸۰ ریاست گروه صنعتی شهید باقری را برعهده داشت؛ مجموعه‌ای مرتبط با برنامه موشک‌های بالستیک ایران.
اخلاقی در آبان ۱۳۹۳ نیز به‌عنوان مدیرعامل سازمان صنایع هوافضا منصوب شد. این سازمان از مجموعه‌های صنعتی زیرمجموعه وزارت دفاع است و فعالیت‌های آن با توسعه فناوری‌های موشکی و هوافضایی ارتباط دارد. به این ترتیب، رسیدن او به وزارت دفاع ادامه مسیر مدیریتی‌اش در ساختار صنایع نظامی کشور است، نه ورود چهره‌ای تازه به این حوزه.
خبرگزاری تسنیم در معرفی سوابق او، بر تجربه طولانی در حوزه موشکی، فناوری‌های دفاعی و مدیریت پروژه‌های صنعتی تأکید کرده است. این رسانه همچنین از فعالیت او در زمینه پیشران‌های موشکی، به‌ویژه سوخت جامد، سخن گفته است. با این حال، اطلاعات عمومی مستقل درباره جزئیات تحصیلات، زندگی حرفه‌ای اولیه و عملکرد دقیق او در پروژه‌های مختلف محدود است؛ بنابراین ارزیابی کارنامه‌اش بیش از هر چیز به سوابق مدیریتی ثبت‌شده و نتایج قابل سنجش فعالیت‌های این سازمان‌ها وابسته خواهد بود. یکی از نکات مهم در بررسی سوابق اخلاقی، سابقه تحریم‌های بین‌المللی علیه او است.
این سابقه اهمیت بسیاری دارد، زیرا فعالیت در صنایع موشکی بخشی از توان دفاعی و بازدارندگی کشور است. در عین حال همین سابق سبب افزایش حساسیت طرف آمریکایی و حتی اروپایی خواهد شد. وزارت دفاع ایران پیش از این نیز با محدودیت‌های خارجی روبه‌رو بوده است، اما قرارگرفتن یک مدیر تحریم‌شده در رأس این وزارتخانه می‌تواند بر روابط خارجی و امکان همکاری‌های صنعتی و تأمین تجهیزات اثر بگذارد.
وعده نوسازی تجهیزات؛ مسئله اصلی بعد از جنگ
اخلاقی در جلسات بررسی برنامه‌هایش با نمایندگان، بر به‌روزرسانی تجهیزات متناسب با ابزار‌های دشمن و ضرورت مشارکت بخش خصوصی در صنعت دفاعی تأکید کرده است. این مواضع نشان می‌دهد که او توسعه توان تولیدی و هماهنگ‌کردن تجهیزات با تغییرات فناوری نظامی را از اولویت‌های خود می‌داند.
انتصاب اخلاقی در شرایطی انجام شده که ایران همچنان با پیامد‌های جنگ و تنش‌های منطقه‌ای مواجه است. تجربه او در صنایع موشکی و هوافضایی می‌تواند در مدیریت بخش تولید و توسعه تجهیزات دفاعی اهمیت داشته باشد، اما سیاست دفاعی کشور تنها به عملکرد یک وزارتخانه وابسته نیست. تصمیم‌های کلان امنیتی، وضعیت دیپلماسی، توان اقتصادی و نوع تعامل ایران با کشور‌های منطقه و قدرت‌های جهانی نیز در شکل‌گیری این سیاست نقش دارند.
از این منظر، رأی اعتماد امروز مجلس را باید آغاز دوره مسئولیت اخلاقی دانست، نه نشانه‌ای از حل چالش‌های دفاعی ایران. او باید نشان دهد که چگونه می‌خواهد فاصله میان برنامه‌های اعلام‌شده و نیاز‌های واقعی کشور را کاهش دهد و چه سازوکاری برای سنجش نتایج عملکرد وزارتخانه در نظر خواهد گرفت.
برای دولت پزشکیان نیز این انتخاب آزمونی در حوزه‌ای است که خطا در آن می‌تواند هزینه‌های سنگینی داشته باشد. سابقه صنعتی و موشکی وزیر جدید، نقطه آغاز شناخت کارنامه اوست؛ اما معیار نهایی، عملکردش در مدیریت منابع، بازسازی ظرفیت‌های دفاعی و پاسخ‌گویی درباره برنامه‌هایی خواهد بود که اکنون مسئولیت اجرای آنها را برعهده گرفته است.