حوزه/ کارشناس دینی با تشریح سه عامل شکست مسلمانان در جنگ احد، گفت: سستی اراده، اختلاف و دلبستگی به دنیا، سه عاملی هستند که می‌توانند جبهه حق را از درون تضعیف کنند و زمینه غلبه دشمن را فراهم آورند.
به گزارش خبرگزاری حوزه از اصفهان، حجت‌الاسلام والمسلمین سید محمدباقر طباطبایی‌نژاد، صبح امروز در نخستین روز مراسم عزاداری حضرت فاطمه زهرا(س) که در دفتر امام جمعه اصفهان برگزار شد، با اشاره به آیه ۱۵۲ سوره آل‌عمران و تبیین درس‌های جنگ احد اظهار داشت: جنگ احد تنها غزوه‌ای بود که مسلمانان در آن شکست خوردند و بخش قابل توجهی از آیات قرآن کریم درباره این جنگ نازل شده است؛ این مسئله نشان می‌دهد که در این شکست، درس‌ها و عبرت‌هایی وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد.
وی با بیان اینکه قرآن کریم سه عامل اصلی شکست مسلمانان در جنگ احد را بیان می‌کند، افزود: نخستین عامل، سستی و ضعف اراده بود. مسلمانان در آغاز جنگ پیروزی را تجربه کردند اما پس از انتشار شایعه شهادت پیامبر اکرم(ص)، بخشی از آنان دچار ناامیدی شدند و انگیزه خود را برای ادامه مقاومت از دست دادند.
حجت‌الاسلام والمسلمین طباطبایی‌نژاد با اشاره به پاسخ قرآن کریم به این اتفاق، تصریح کرد: در آیه «وَما مُحَمَّدٌ إِلّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ» تأکید شده است که پیامبر اکرم(ص) نیز مانند پیامبران پیشین از دنیا خواهند رفت، اما دین خدا باقی می‌ماند. بنابراین، رحلت پیامبر نباید موجب بازگشت از دین و کنار گذاشتن مسئولیت‌های دینی شود.
کارشناس دینی با بیان اینکه دشمن برای تضعیف اراده مقاومت از شایعه و شبهه استفاده می‌کند، گفت: در بعضی منابع تاریخی آمده است که پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، افرادی در مسجد مدینه مدعی شدند که پیامبر در روزهای پایانی عمر خود از تصمیم پیشین درباره بیعت غدیر بازگشته است. چنین ادعاهایی می‌توانست در اراده کسانی که بر اساس واقعه غدیر با امیرالمؤمنین علی(ع) بیعت کرده بودند، تردید ایجاد کند.
وی با اشاره به تجربه حزب‌الله لبنان در شکل‌گیری جریان مقاومت، بیان کرد: سیدحسن نصرالله نقل کرده بود که در سال‌های آغازین تشکیل حزب‌الله، برخی افراد با این استدلال که ایستادگی چند جوان در برابر قدرت نظامی اسرائیل نتیجه‌ای ندارد، مقاومت را اقدامی بی‌فایده و حتی حرام می‌دانستند.
حجت‌الاسلام والمسلمین طباطبایی‌نژاد افزود: سیدحسن نصرالله برای طرح این شبهه به ایران سفر کرد و نظر امام خمینی(ره) را جویا شد. امام خمینی(ره) به آنان توصیه کردند به این سخنان توجه نکنند و وظیفه شرعی و الهی خود را در مسیر مقاومت انجام دهند. به گفته سیدحسن نصرالله، این پاسخ موجب تقویت اراده نیروهای مقاومت شد و آنان با انگیزه بیشتری به مسیر خود ادامه دادند.
کارشناس دینی با تأکید بر اینکه تضعیف اراده مردم تنها از طریق شایعه و شبهه صورت نمی‌گیرد، اظهار داشت: گاهی ترویج گناه و بی‌بندوباری نیز با هدف کاهش انگیزه دینی و تضعیف روحیه مقاومت انجام می‌شود. دشمن می‌داند که سستی باورهای دینی می‌تواند جامعه را در برابر سلطه آسیب‌پذیر کند.
وی با اشاره به سخنان رهبر شهید درباره راهبردهای دشمنان برای تضعیف جامعه ایران، گفت: در یکی از سخنرانی‌های ایشان، به نقل از یک مقام صهیونیست مطرح شده بود که برای تسلط بر ایران، ابتدا باید مردم این کشور را تضعیف کرد و برای این منظور باید انگیزه و اراده دینی آنان را از بین برد.
حجت‌الاسلام طباطبایی‌نژاد با اشاره به سخنان مطرح‌شده درباره سیاست‌های آمریکا در افغانستان، اظهار داشت: آمریکا از سال ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۱ در افغانستان حضور داشت و بر بخش‌های مختلف این کشور تسلط داشت. با این حال، در دوره حضور خود با تولید گسترده مواد مخدر در این کشور مقابله نکرد.
وی با نقل روایتی از مصاحبه یکی از مقام‌های سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا، افزود: به گفته این مقام سابق، وی در فاصله سال‌های ۲۰۰۹ تا ۲۰۱۱ از جان کری پرسیده بود که چرا آمریکا با وجود مبارزه با مواد مخدر در داخل این کشور، مزارع تولید هروئین در افغانستان را از بین نمی‌برد. او مدعی شده بود که در پاسخ به این پرسش، تولید ۹۳ درصد هروئین جهان در افغانستان و انتقال بخش عمده آن به روسیه و ایران مطرح شده است.
کارشناس دینی با بیان اینکه دشمنان برای تضعیف مؤلفه‌های مقاومت در کشورهای مختلف برنامه‌ریزی می‌کنند، به وضعیت جمهوری آذربایجان اشاره کرد و گفت: در این کشور، با وجود جمعیت قابل توجه شیعیان، محدودیت‌هایی برای برخی مظاهر دینی از جمله حجاب، عزاداری امام حسین(ع) و ارتباط با علما و مراجع اعمال شده است.
حجت‌الاسلام والمسلمین طباطبایی‌نژاد با اشاره به سیاست کشف حجاب در دوره رضاخان، اظهار داشت: در ایران نیز در آن دوره برای تضعیف باورهای دینی تلاش شد، اما شخصیت‌هایی همچون نواب صفوی، اعضای فدائیان اسلام و امام خمینی(ره) در برابر این جریان ایستادگی کردند.
اختلاف و تفرقه؛ دومین عامل شکست
وی دومین عامل شکست مسلمانان در جنگ احد را اختلاف و درگیری میان نیروهای جبهه اسلام دانست و گفت: اختلاف نظر امری طبیعی است اما اگر به نزاع و تقابل تبدیل شود، توان نیروها به‌جای مقابله با دشمن، صرف درگیری با یکدیگر خواهد شد. در چنین شرایطی، نیروهایی که باید در برابر دشمن متحد شوند، توان خود را در اختلافات داخلی از دست می‌دهند.
حجت‌الاسلام والمسلمین طباطبایی‌نژاد با اشاره به سیره پیامبران در حفظ وحدت، افزود: حضرت هارون(ع) در ماجرای گوساله‌پرستی بنی‌اسرائیل، با وجود انحراف اعتقادی سامری، برای جلوگیری از تفرقه و پراکندگی بنی‌اسرائیل با او برخورد نکرد. آن حضرت در توضیح این تصمیم فرمودند: «إِنِّی خَشِیتُ أَنْ تَقُولَ فَرَّقْتَ بَیْنَ بَنِی إِسْرَائِیلَ»؛ زیرا بیم داشت که اختلاف، بنی‌اسرائیل را از هم بپاشد.
کارشناس دینی با استناد به سخنان امیرالمؤمنین علی(ع) در نهج‌البلاغه، بیان کرد: امیرالمؤمنین(ع) حفظ وحدت و انسجام امت اسلامی را از اهداف خود می‌دانستند و در نامه ۶۲ نهج‌البلاغه توضیح می‌دهند که پس از رحلت پیامبر(ص)، زمانی برای بیعت اقدام کردند که دیدند اختلاف و دوگانگی می‌تواند به نابودی اسلام و سوءاستفاده دشمنان منجر شود.
وی با اشاره به سخنان امیرالمؤمنین(ع) پس از پذیرش خلافت، گفت: حضرت در خطبه‌ای تأکید کردند که با توجه به شرایط جامعه و طمع دشمنان به اسلام، زمان اختلاف و پراکندگی نیست و باید برای حفظ انسجام مسلمانان تلاش کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین طباطبایی‌نژاد با اشاره به نمونه‌ای تاریخی از اختلاف‌افکنی میان شیعیان و اهل سنت در دوره قاجار اظهار داشت: بر اساس گزارشی از یکی از روحانیون آن دوره، پس از تأسیس سفارت عثمانی در تهران، فردی در مسجدی نزدیک این سفارت به برگزاری مراسم روضه حضرت زهرا(س) می‌پرداخت و پس از آن به مقدسات اهل سنت اهانت می‌کرد.
وی ادامه داد: امام جماعت آن مسجد پس از پیگیری متوجه شد هزینه این مراسم از سوی سفارت انگلستان تأمین می‌شود. هدف از این اقدام، ایجاد اختلاف میان دو حکومت شیعه و سنی و برهم زدن روابط آنان بود.
کارشناس دینی تأکید کرد: برخی افراد تصور می‌کنند با اهانت به مقدسات دیگر مذاهب به حضرت زهرا(س) ابراز ارادت می‌کنند، در حالی که ممکن است با این رفتارها در مسیر اهداف دشمنان قرار گیرند. شناخت دشمن و توجه به شرایط زمانی و مکانی از ضرورت‌های حفظ وحدت اسلامی است.
دلبستگی به دنیا؛ سومین عامل شکست
حجت‌الاسلام والمسلمین طباطبایی‌نژاد سومین عامل شکست مسلمانان در جنگ احد را دلبستگی به دنیا و غنیمت دانست و گفت: گروهی از مسلمانان به طمع دستیابی به غنائم، موضعی را که پیامبر اکرم(ص) برای آنان تعیین کرده بودند، ترک کردند و همین نافرمانی در شکست مسلمانان تأثیر گذاشت.
وی با تفکیک علاقه طبیعی انسان به دنیا از دلبستگی بازدارنده به آن، افزود: علاقه به دنیا زمانی آسیب‌زا می‌شود که انسان را به نافرمانی از خدا و مخالفت با فرمان ولی الهی وادار کند. در چنین شرایطی، منفعت‌طلبی فردی می‌تواند زمینه شکست جبهه حق را فراهم کند.
حجت‌الاسلام والمسلمین طباطبایی‌نژاد برای تبیین این موضوع به ماجرای عمروعاص و معاویه اشاره کرد و گفت: بر اساس نقل‌های تاریخی، عمروعاص در ابتدا حاضر نبود با امیرالمؤمنین علی(ع) مقابله کند اما هنگامی که معاویه حکومت مصر را به او پیشنهاد داد، پذیرفت که در برابر آن حضرت قرار گیرد.
وی ادامه داد: عمروعاص با وجود آگاهی از جایگاه علمی، فقهی، سابقه جهاد و فضائل امیرالمؤمنین(ع)، حکومت مصر را برگزید و در برابر آن حضرت ایستاد. در نقل‌های تاریخی آمده است که او در واپسین روزهای عمر خود از این انتخاب ابراز پشیمانی کرد و ارزش حکومت مصر را کمتر از آن دانست که به خاطر آن در برابر امیرالمؤمنین(ع) قرار گیرد.
کارشناس دینی با تأکید بر سه عامل مطرح‌شده در آیه ۱۵۲ سوره آل‌عمران، اظهار داشت: سستی اراده، اختلاف و دلبستگی به دنیا از عواملی هستند که می‌توانند جبهه حق را با شکست مواجه کنند؛ ازاین‌رو، جامعه اسلامی باید در برابر شایعه و شبهه هوشیار باشد، وحدت خود را حفظ کند و اجازه ندهد منافع دنیوی، انسان را به مخالفت با وظیفه دینی وادار کند.