منصور بیطرف*
روز سه‌شنبه این هفته انتخابات کنست - یا پارلمان - اسرائیل است. انتخاباتی که آمریکا و همچنین مردم خاورمیانه چشم به نتیجه آن دارند. برخی تحلیلگران گمان می‌برند که شاید نتانیاهو برای تحت‌تاثیر قرار دادن این انتخابات که گمان می‌رود اکثریت کرسی‌ها را به‌دست نیاورد و شاید هم نخست‌وزیر نشود، حمله به ایران را آغاز کند. اما از سوی دیگر هم دولت ترامپ است، دولتی که تحت اغوای نتانیاهو در حمله به ایران شریک شد و اکنون به یک بن بست تاریخی رسیده است.
روزنامه نیویورک تایمز در شماره خود به موضوع انتخابات اسرائیل پرداخته و با تیتر «بازاندیشی در رویکرد مواجهه با اسرائیل» نوشته است که پس از انتخابات روز سه‌شنبه در اسرائیل، دموکرات‌ها در واشنگتن با یک تصمیم روبه‌رو خواهند شد. آنها می‌توانند رویه دیرینه التماس از اسرائیل را برای بهبود رفتارش در منطقه بدون تحمیل هیچ عواقبی ادامه دهند؛ یا می‌توانند فشارهایی را مشخص کنند تا هنگام بازگشت به قدرت در کنگره و در نهایت در کاخ سفید اعمال کنند. در ادامه این یادداشت آمده است: دلایل برای اتخاذ یک رویکرد جدید متقاعدکننده‌تر خواهد بود اگر نخست‌وزیر بنیامین نتانیاهو، طولانی‌ترین رهبر اسرائیل، در سمت خود باقی بماند — دستاوردی که برای اسرائیل، فلسطینی‌ها و ایالات متحده بدتر خواهد بود. نتانیاهو طی سه دهه رفت‌وآمد در قدرت، اکثریت رو به افزایشی از آمریکایی‌ها را علیه کشورش شورانده، خود را به یک بازیگر حزبی در سیاست ما تبدیل کرده و به انزوای جهانی اسرائیل شتاب داده است. انتخابات پیش رو بدون جریمه‌ها و مجازات‌های سخت و جدید از سوی آمریکا، پایانی بر حملات علیه فلسطینیان رقم نخواهد زد. این تصمیم پیچیده‌تر خواهد شد اگر نتانیاهو بازی را به اپوزیسیونی ببازد که احتمالا توسط گادی آیزنکوت، رئیس سابق ستاد کل نیروهای دفاعی اسرائیل رهبری می‌شود. برخی استدلال خواهند کرد که تنبیه دولت جدید و امیدوارکننده‌تر به خاطر گناهان اسلافش نتیجه معکوس دارد، به‌ویژه اگر گام‌های اولیه را در مسیر درست بردارد.
نکته جالب توجه این یادداشت این است که با این حال، اگرچه هم منتقدان و هم حامیان اسرائیل باید از احتمال شکست نتانیاهو استقبال کنند، نباید انتظار تغییرات عمده‌ای در مسائلی داشته باشند که برای آمریکایی‌ها بیشترین اهمیت را دارد. آیزنکوت در طول کارزار انتخاباتی اخیر، افراد بیشتری را به شهرک‌سازی در کرانه باختری تشویق کرده است. برخی از شرکای ائتلافی محتمل او خواستار انحلال تشکیلات خودگردان فلسطین شده‌اند. او و متحدانش به نتانیاهو به خاطر اتخاذ موضع نرم در قبال ایران و بررسی احتمال تشکیل کشور مستقل فلسطینی در گذشته حمله کرده‌اند — احتمالی که نتانیاهو مدت‌هاست آن را کنار گذاشته و آیزنکوت آن را توهم‌آمیز می‌خواند. این روزنامه یک گزارش دیگر درباره روابط پوتین و ترامپ دارد که خواندنی است. در این گزارش آمده است که پوتین به هدف ارزشمند خود یعنی احیای روابط با ایالات متحده نزدیک می‌شود. به نوشته گزارشگر این روزنامه اکتبر سال گذشته، رئیس‌جمهور ترامپ تحریم‌های سنگینی را علیه دو شرکت بزرگ نفتی روسیه اعمال کرد و شکایت داشت که مذاکرات با رئیس‌جمهور ولادیمیر پوتین برای پایان دادن به جنگ اوکراین به هیچ جایی نمی‌رسد. استقبال رسمی و فرش قرمز برای رهبر روسیه در آلاسکا هیچ کمکی به برقراری صلح نکرده بود. نشست برنامه‌ریزی‌شده در بوداپست نیز از هم پاشیده بود. ترامپ کم‌کم اذعان می‌کرد که ممکن است پوتین صرفا او را بازی داده و هیچ قصدی برای ایجاد صلح نداشته باشد. امیدهای کم‌سو در اوکراین برای گسست رابطه ترامپ و پوتین شکل گرفته بود. اما رئیس‌جمهور روسیه بازی طولانی‌تری را دنبال می‌کرد. اکنون، دقیقا یک سال پس از تحریم‌های نفتی، پوتین بدون آنکه مجبور به دادن هیچ‌گونه امتیازی در مورد اوکراین شود، بیش از هر زمان دیگری به هدف خود برای عادی‌سازی روابط با واشنگتن نزدیک شده است.
اما اگر جنگی آغاز شود متحدان ایران در برخی از کشورها از جمله عراق چه خواهند کرد؟ این سوال را روزنامه الشرق الاوسط به نوعی جواب داده است. الشرق الاوسط در گزارش مفصل خود این را بیان کرده: بغداد از ورود گروه‌های مسلح به جنگ احتمالی میان واشنگتن و تهران بیم دارد. به نوشته این روزنامه دولت عراق در برابر آزمونی برای تلاش‌های خود در زمینه انحصار سلاح در دست دولت قرار گرفته است؛ این در حالی است که نگرانی‌ها از تجدید رویارویی نظامی میان ایالات متحده و ایران افزایش یافته و احتمال ورود گروه‌های مسلح به این رویارویی نیز مطرح است؛ امری که تلاش‌های بغداد برای دور نگه داشتن کشور از یک درگیری منطقه‌ای را تهدید می‌کند. این نگرانی‌ها در شرایطی مطرح می‌شود که گزارش‌های آمریکایی و اسرائیلی از آماده‌سازی طرح‌هایی برای از سرگیری حملات به ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا در ۳ نوامبر خبر می‌دهند؛ آن هم در شرایطی که تلاش‌ها برای تثبیت آتش‌بس با مشکل روبه‌رو شده است. در ادامه این گزارش می‌خوانیم که: این احتمال، دولت نخست‌وزیر علی الزیدی را با معادله‌ای پیچیده روبه‌رو می‌کند: جلوگیری از استفاده از خاک عراق در هرگونه رویارویی جدید و حفظ روابط با واشنگتن، درحالی‌که به گفته ناظران، برخی گروه‌های مسلح همچنان توانمندی‌های نظامی و تصمیم عملیاتی مستقل از دولت را در اختیار دارند. الزیدی در جریان سفر خود به نیویورک در سپتامبر (سپتامبر) گذشته، در مصاحبه‌ای با روزنامه «نیویورک تایمز»، یک برنامه مرحله‌ای برای انحصار سلاح در دست دولت را مطرح کرده بود که قرار است در ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ به پایان برسد؛ درحالی‌که موعد قبلی تعیین‌شده برای آن ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶ بود.
در این فضای خاورمیانه، فرانسه هم مشکلات خاص خود را دارد. تظاهرات روز شنبه موردی بود که روزنامه‌های فرانسوی به آن پرداخته بودند. روزنامه لیبراسیون صفحه اول خود را به این اتفاق اختصاص داده و نوشته بود: خشم اجتماعی، تظاهرات در معرض تهدید، خطر خشونت، کنگره حزب اتحادیه ملی و تنش شدید. این روزنامه می‌نویسد که در روز شنبه دور تازه‌ای از اعتراض‌ها علیه گرانی برگزار می‌شود که با حضور گسترده پلیس همراه است. در اورلئان، جایی که حزب مارین لوپن گردهم می‌آید، ده‌ها هزار مخالف حضور دارند.
و روزنامه راست‌گرای فیگارو هم در مقابل تیتر زده که «دولت در برابر آشفتگی و بی‌نظمی: آزمون حقیقت» به نوشته این روزنامه پس از خسارت‌های سنگین ناشی از اغتشاشات و ناآرامی‌های آخر هفته گذشته و زیر سیلی از انتقادات، دولت طرح و تدابیر بی‌سابقه‌ای را برای نظارت و کنترل تظاهرات پیش‌رو در روز شنبه به کار گرفته است« و اما اتفاق دیگری که روز جمعه فرانسه را به شوک فرو برد تیراندازی یک فرد نژادپرست علیه مهاجران یا پناهندگان بوده. اتفاقی که این روزنامه ماجرای آن را تیتر یک خود کرده است. «جنایت تروریستی در تراپ: وحشت و پرسش‌ها» به نوشته فیگارو ، فرد تیرانداز که موجب کشته شدن یک نفر و زخمی شدن پنج نفر دیگر شد، به‌سرعت توسط نیروهای پلیس دستگیر شد و به این ترتیب به اقدام مرگبار او پایان داده شد. با ورود دادستانی ملی ضدتروریسم به پرونده، احتمال انگیزه نژاد پرستانه دراین حادثه مطرح است.
* روزنامه‌نگار