شیراز- ایرنا- طی روزهای گذشته، بر روی یکی از پایگاه‌های خبری و پس از آن در فضای مجازی فارس، خبری منتشر و بازنشر شده که مدعی است طی هفت سال، «۱۰۰ کیلوگرم شی زرین و سیمین از گورهای باستانی بیضا» به غارت رفته است، اما مسئولان میراث فرهنگی معتقدند چنین چیزی سندیت ندارد.
به گزارش خبرنگار ایرنا، در این خبر آمده است که این میزان از اشیای تاریخی توسط حفاران غیرمجاز از ۳۰۰ گور باستانی در بیضا و علی‌آباد سرتنگ کشف و به خریداران چینی فروخته شده است.
گفته شده ۲۳ کیلو از این آثار طلا و نقره هخامنشی نیز از یک مزرعه در بیضا استخراج و در بازارهای جهانی معامله شده است.
اهمیت تاریخی بیضا
بیضا در مرکز فارس، فاصله‌ای ۵۵ کیلومتری با شیراز دارد و در همسایگی مرودشت و پاسارگاد از مهم‌ترین شهرهای باستانی ایران است.
بر اساس پژوهش‌های باستان‌شناسان، قدیم‌ترین نشانه‌های تاریخی یافت‌شده در بیضا به دوره عیلامی برمی‌گردد و حفاری‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که بیضا یکی از آبادی‌های مهم این عصر به شمار می‌رفته است.
تاریخ‌دانان، بیضای امروزی را منطبق بر یکی از مهم‌ترین شهرهای ایران باستان دانسته‌اند که «انشان» نام داشته است؛ اسناد تاریخی نشان می‌دهد که انشان یا بیضا مقر اولیه حکومت هخامنشیان بوده است، طوری که اولین پادشاهان این سلسله از جمله کوروش هخامنشی، با عنوان «شاه‌انشان» نامیده شده‌اند.
منطقه بیضا در مسیر جاده شاهی قرار داشت، راهی باستانی که تخت‌جمشید را به شوش متصل می‌کرد و آبادی‌های منطقه بیضا که در دوره هخامنشی شامل انشان، نوشایک و هدران بودند، اهمیت گذرگاهی و اقتصادی داشتند.
این منطقه اهمیت خود را در دوره هخامنشی حفظ کرد، اما پس از حمله اسکندر به تخت جمشید، اهمیت پیشین خود را از دست داد و این منطقه بار دیگر در دوره ساسانیان مورد توجه قرار گرفت.
همین جایگاه تاریخی، سبب شده که بیضا یکی از مراکز تمدنی به شمار آید و البته حفاران غیرمجاز نیز به هوای یافتن گنجینه‌ها و به اصطلاح زیرخاکی‌های گران‌سنگ، دست به حفر و کاوش می‌زنند.
بیضا همواره در میان اخبار منتشرشده از سوی یگان حفاظت میراث فرهنگی، یکی از شهرهای خبرساز کشف و دستگیری حفاری غیرمجاز بوده است.
اواخر سال ۱۴۰۳ نیز خبری مبنی بر فروش سکه‌های باستانی کشف‌شده از بیضا در حراجی اشیای عتیقه نیویورک در فضای مجازی به‌طور گسترده بازنشر شد، اما هیچ‌گاه تایید نشد.
اکنون نیز بار دیگر مساله حفاری غیرمجاز و فروش میراث خفته در زیر خاک‌های این شهر باستانی، با یک ادعای خبری به صدر اخبار آمده است.
کشف و حراج میراث پارس؛ شایعه یا واقعیت؟
اگرچه این خبر حاوی جزئیاتی از جمله نام اختصاری حفاران، وزن اشیای استخراج‌شده به تفکیک زمان و محل و حتی نام خریداران چینی است، اما فرمانده جدید یگان حفاظت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی و معاون میراث فرهنگی فارس می‌گویند این گزارش سندیت ندارد و مدرک مستندی این ادعا را پشتیبانی نمی‌کند.
سرهنگ محمد احمدی به خبرنگار ایرنا گفت: در آستانه هفتم آبان‌ماه، برخی افراد چنین محتوایی را منتشر می‌کنند و خوراک خبری برای سلطنت‌طلبان مهیا می‌شود.
او بیان کرد: این خبر مدعی کشف ۱۰۰ کیلو اشیای طلایی و نقره‌ای در طول چند سال است، اما مدرک مستندی برای آن وجود ندارد.
بازخوانی پرونده‌های گذشته یا خبر داغ امروز؟
البته فرمانده جدید یگان حفاظت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس می‌گوید چنین پرونده‌ای در موردی خاص مربوط به گذشته وجود داشته است، اما طرح دوباره آن با هدف تولید خوراک رسانه‌ای در آستانه هفتم آبان‌ماه انجام شده است.
شنیده‌های خبرنگار ایرنا نیز حاکی از آن است که سال ۱۴۰۲ پرونده حقوقی برای حفاری و استخراج غیرمجاز، البته بسیار کمتر از میزانی که در خبر اخیر بیان شده، وجود داشته که از سوی اداره حقوقی اداره کل میراث فرهنگی و نهادهای نظارتی پیگیری شده و قاچاقچیان حکم قضایی نیز دریافت کرده‌اند.
البته نمی‌توان این مورد را دقیقا با آنچه در خبر روزهای اخیر آمده، منطبق دانست.
ضرورت آماده‌باش میراث‌داران فارس در بیضا
آن‌طور که فرمانده جدید یگان حفاظت اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی فارس نیز تایید کرد، اقدام به حفاری در شهرستان بیضا چندین بار تکرار شده و توسط نیروهای این یگان کشف شده است.
موقعیت تاریخی و تکرار این جرم در شهر تاریخی بیضا، ضرورت هوشیاری و آماده‌باش نیروهای یگان حفاظت میراث فرهنگی فارس و البته همراهی مردم دوستدار میراث فارس را طلب می‌کند.
خبر منتشرشده، چیزی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت و با وجود آنکه ممکن است با میزان زیادی از اغراق همراه باشد، نیازمند رصد و پیگیری دقیق‌تر برای راستی‌آزمایی است.