قارچ‌های وحشی همیشه آن‌طور که به نظر می‌رسند بی‌خطر نیستند. بعضی از آن‌ها خوراکی‌اند، برخی خاصیت توهم‌زایی دارند و گروهی دیگر می‌توانند به‌شدت سمی و حتی مرگبار باشند.

به‌گزارش انتخاب و به نقل از ساینس‌الرت؛ اما دانشمندان به‌تازگی قاربی عجیب کشف کرده‌اند که هر دو ویژگی خطرناک را هم‌زمان دارد: هم حاوی ترکیبات روان‌گردان است و هم سمومی دارد که در برخی از مرگبارترین قارچ‌های جهان یافت می‌شوند.

این قارچ که Galerina indica نام دارد، نخستین نمونه شناخته‌شده از قارچ‌هایی است که هم‌زمان حاوی ماده روان‌گردان سیلوسایبین (Psilocybin) و سموم آماتوکسین (Amatoxins) هستند. نتایج این پژوهش در مجله علمی Current Biology منتشر شده است.

قارچ جادویی که می‌تواند مرگبار باشد!

قارچ Galerina indica نخستین بار بیش از یک دهه پیش در هند شناسایی شد، اما بررسی‌های جدید دانشمندان روی نمونه‌هایی از این قارچ در تالاب‌های فلوریدا، ویژگی عجیب آن را آشکار کرد.

این قارچ به خانواده‌ای تعلق دارد که برخی از اعضای آن به‌شدت سمی هستند و به نام‌هایی مانند «زنگوله‌های مرگ» شناخته می‌شوند.

نکته شگفت‌انگیز این است که این قارچ علاوه بر سیلوسایبین، ماده‌ای که در قارچ‌های توهم‌زا وجود دارد، آماتوکسین نیز تولید می‌کند؛ ترکیبی سمی که می‌تواند باعث آسیب شدید کبدی و حتی مرگ شود.

این قارچ چگونه به چنین ترکیب عجیبی دست پیدا کرده است؟

دانشمندان هنوز دقیقاً نمی‌دانند چرا این قارچ دو نوع ماده کاملاً متفاوت تولید می‌کند.

بررسی ژنتیکی نشان داده است که احتمالاً این قارچ در طول تکامل، بخشی از ژن‌های موردنیاز برای تولید ترکیبات روان‌گردان را از جانداران دیگر دریافت کرده است؛ فرایندی که به آن «انتقال افقی ژن» می‌گویند.

به زبان ساده، در این فرایند ژن‌ها برخلاف روش معمول وراثت، مستقیماً بین جانداران منتقل می‌شوند.

پژوهشگران احتمال می‌دهند تولید ترکیبات سمی و روان‌گردان، نوعی سیستم دفاعی در برابر حیواناتی باشد که از قارچ‌ها تغذیه می‌کنند.

چرا این کشف برای انسان خطرناک است؟

یکی از نکات مهم درباره این قارچ، تغییر رنگ آن هنگام آسیب دیدن است. سطح آن پس از دست‌کاری ممکن است به رنگ آبی متمایل شود.

در برخی قارچ‌های توهم‌زا، آبی شدن با وجود سیلوسایبین ارتباط دارد و ممکن است بعضی افراد آن را نشانه‌ای از وجود قارچ جادویی و قابل مصرف بودن آن بدانند.

اما کشف جدید نشان می‌دهد که این نشانه به‌هیچ‌وجه تضمین‌کننده بی‌خطر بودن قارچ نیست؛ زیرا Galerina indica با وجود آبی شدن، حاوی سموم بالقوه مرگبار نیز هست.

هنوز مشخص نیست میزان سم موجود در این قارچ برای انسان چقدر خطرناک است، اما پژوهشگران هشدار می‌دهند که نباید بر اساس تغییر رنگ یا ظاهر قارچ، درباره خوراکی بودن آن تصمیم گرفت.

جمع‌بندی

کشف قارچ Galerina indica نشان می‌دهد طبیعت گاهی ترکیباتی بسیار عجیب و خطرناک در یک موجود زنده جمع می‌کند.

این قارچ هم مواد روان‌گردان دارد و هم سموم بالقوه مرگبار؛ بنابراین آبی شدن آن به‌هیچ‌وجه به معنای بی‌خطر بودنش نیست.

نکته مهم: هیچ‌گاه قارچ‌های وحشی را بر اساس ظاهر، رنگ یا تغییر رنگ پس از لمس، خوراکی تشخیص ندهید. برخی از سمی‌ترین قارچ‌ها شباهت زیادی به گونه‌های بی‌خطر دارند.