دو صندلی روبه‌روی میزی مشاور قرار گرفته و زوجی که ماه‌هاست در سکوت کنار هم زندگی کرده‌اند، برای نخستین بار در جایی بیرون از خانه، روبه‌روی هم مینشینند.
همشهری آنلاین - محمد سرابی: مشاور پرونده را باز می‌کند، خودکار را روی میز می‌گذارد و از آن‌ها درباره تصمیم به جدایی می‌پرسد. جلسات مشاوره پیش از طلاق آخرین ایستگاه در مسیری است که زندگی دو نفر و شاید کودکانشان را برای همیشه تغییر می‌دهد. زوج‌های ایرانی نمی‌توانند بدون گذراندن حدود ۴ جلسه مشاوره خانواده مستقیماً برای طلاق توافقی اقدام کنند. بر اساس قانون حمایت خانواده و مقررات جاری، دریافت گواهی مرکز مشاوره به پیش‌شرط ثبت دادخواست و صدور حکم طلاق تبدیل شده است. در این‌باره با معاون سازمان بهزیستی و یکی از مشاوران طرح گفت و گو کردیم.
مهلتی برای بازنگری
بر اساس ماده ۲۵ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ دادگاه موظف است پرونده‌های طلاق توافقی را به مراکز مشاوره خانواده ارجاع دهد. هدف جلوگیری از تصمیم‌گیری‌های عجولانه و احساسی و فراهم کردن فرصتی برای بازنگری در تصمیم است. در جلسات مشاوره، کارشناسان تلاش می‌کنند ریشه اختلافات را شناسایی کنند و در صورت امکان، زمینه سازش را فراهم آورند. اما اگر مشخص شود که ادامه زندگی مشترک ممکن نیست، مرکز مشاوره گواهی مربوطه را صادر می‌کند تا زوجین بتوانند مراحل قانونی طلاق را طی کنند. مشاوران قوه‌قضاییه با ثبت نام در سامانه «مسیر» و مشاوران بهزیستی با ثبت نام در سامانه «تصمیم» اما اکنون سامانه تصمیم قطع شده و فقط سامانه مسیر کار می‌کند که از سوی مرکز وکلای قوه قضاییه اداره می‌شود.
سه کارکرد مشاوره
مراکز مشاوره روانشناسی که هم مجوز بهزیستی و هم تایید دادگستری را داشته باشند می‌توانند به صورت رسمی کار مشاوره پیش از طلاق را انجام دهند. سید حسن موسوی چلک معاون سلامت اجتماعی بهزیستی دراین‌باره به همشهری می‌گوید: «مشاوره طلاق سه کارکرد دارد. اول اینکه باعث سازش و بازگشت به زندگی مشترک می‌شود اما اگر زوج‌ها اصرار بر جدایی داشته باشند مشاوره باعث انجام آگاهانه مراحل طلاق می‌شود تا آسیب کمتری به افراد وارد شود. در مرحله سوم، مشاوره وضعیت کودکان بازمانده از طلاق و تقسیم مسئولیت‌ها پدر و مادر را مشخص می‌کند. امتیاز مشاوران بهزیستی این است که می‌توانند بازماندگان طلاق را به عنوان مددجو وارد مجموعه تحت حمایت بهزیستی کنند.»
۱۰ تا ۲۰ درصد بازگشت
امروزه هزینه هریک از جلسات مشاوره قبل از طلاق حدود ۶۰۰ هزار تومان است و طبق قانون زوج‌هایی که قصد طلاق توافقی دارند باید گواهی شرکت در این جلسات را ضمیمه مدارکی کنند که به دادگاه ارائه می‌شود. دکتر سید علی دربانی، مدرس دانشگاه و روانشناس خانواده هم در سامانه تصمیم بهزیستی و هم در سامانه مسیر قوه‌قضاییه سابقه فعالیت دارد. او با اشاره به اینکه ۱۰ تا ۲۰ درصد زوج‌ها در اثر جلسات مشاوره به زندگی مشترک باز می‌گشتند، به همشهری می‌گوید: «هرچقدر مراجعات سامان‌مندتر شود و بازرسی و نظارت بیشتر باشد، کارآیی مشاوره هم بیشتر می‌شود. قبلا معایبی وجود داشت که تاثیر بازدهی کار مشاوره را کم می‌کرد. مثلا ارجاع به مراکز مشاوره سیستمی نبود. یک مرکز بیش از توان خود زوج پذیرفته بود و مرکز دیگر تعداد اندکی مراجعه کننده داشت. هزینه مشاوره هم مستقیما از زوج‌ها دریافت می‌شد. در روش جدید پرونده‌های خانواده‌ها به شکل متناسب بین مراکز توزیع می‌شود تا شرایط برای همه برابر باشد. هزینه هم به واسطه قوه‌قضاییه دریافت و بعد به مراکز پرداخت می‌شود.» او بیان می‌کند: «تغییر دیگری که داریم حضور داشتن مشاور حقوقی در مراکز مشاوره است که مدارک و توافق‌های طلاق را بررسی و ثبت می‌کند. در نتیجه زوج‌های که قصد داشتند به دادگاه مراجعه کنند، با هم بحث و جدل کمتری می‌کنند.» به گفته او هر زوج باید در ۳ تا ۵ جلسه مشاوره بین ۴۵ دقیقه تا یک ساعت شرکت می‌کردند.
