سرویس دفاع و امنیت مشرق _ در جریان رونمایی از شهر جدید موشکی نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و بر اساس تصاویر منتشر شده تاکید ویژه ای بر بحث نمایش توانمندی ها در حوزه موشک های کروز شده بود.
بر اساس تصاویر به نمایش درآمده از این شهر موشکی جدید، حجم قابل توجهی از موشک های کروز که به نظر عمدتا از انواع دوربرد و در نقش حمله به اهداف زمینی هستند مشاهده شدند. بحث افزایش نرخ تولید و آماده سازی این موشک ها از یک طرف و البته دیده شدن برخی مدل های جدید با تغییرات مهم نسبت به مدل های قبلی بحث اصلی است که در این گزارش به آن خواهیم پرداخت.
تغییر طراحی برای کاهش سطح مقطع راداری
در تصاویر منتشر شده از شهر موشکی مورد نظر نوعی از موشک های کروز مشاهده شد که بر خلاف طراحی کلی تقریبا اکثر موشک های کروز ایرانی تا به امروز به جای طراحی استوانه ای شکل به سراغ نوعی طراحی به حالت مثلثی شکل در بدنه رفته که به نوعی خطوط تیز و زاویه دار را یادآوری می کند.
با توجه به عدم دسترسی به تصاویر کامل از زوایای مختلف می توان گفت آنچه در حال حاضر در دست داریم را می توان تا حد زیادی با موشک کروز هوا پرتاب سری KH ۱۰۱ روسی مقایسه کرد. روسها نیز دقیقا بعد از سری KH ۵۵ که از طراحی استوانه ای شکل برخوردار بود در سری جدید موشک های کروز هوا پرتاب خود به سراغ طراحی جدید رفتند که هدف اصلی آن کاهش سطح مقطع راداری موشک است.
در پشت موشک یک سیستم شتاب دهنده اولیه دیده می شود که پیش از این نیز در بسیاری از موشک های کروز ایرانی دیده شده است. این شتاب دهنده در فاز اولیه پرواز موشک را به یک ارتفاع و سرعت مشخص رسانده و بعد از آن رها شده و سیستم پیشران اصلی موشک وظیفه هدایت را بر عهده می گیرد.
در این موشک همچنان بالک های کوچکی در کناره های بدنه مشاهده می کنیم که در انتها نیز به سمت پایین اصطلاحا شکسته شدند. به صورت کلی و تا قبل از انتشار هر نوع اطلاعات به صورت رسمی یا تصاویری با جزییات بیشتر باید گفت که در این موشک یکی از مهم ترین اهداف سپاه بحث کاهش سطح مقطع راداری بوده که قاعدتا یکی از مهم ترین مسائل خصوصا برای موشک های کروز امروزی به حساب می آید. هر چه دشمن دیرتر شما را شناسایی کند، درصد بقاء پذیری و امکان عبور شما از سد پدافند آنها افزایش پیدا می کند.
تلاش برای ارتقاء دقت کروز های ایرانی
در تصاویر مربوط به این شهر موشکی و موشک های کروز تصاویر بسیار جالبی در بحث سامانه های به کار رفته در حوزه هدایت موشک ها دیده شده است. معمولا در بحث هدایت موشک های کروز یا حتی بالستیک به صورت کلی و خصوصا برای حمله به اهداف ثابت نظامی ترکیبی از سیستم های هدایت اینرسیایی و ماهواره های مکان یاب جهانی استفاده می شود. در کشور ما بحث توسعه سیستم های اینرسیایی و پیشرفته ترین آنها یعنی سیستم های هدایت اینرسی بر پایه فیبرنوری سال ها پیش عملیاتی شده است. اما چالش کشور ما بحث هدایت ماهواره ای بوده است که به دلیل تحریم ها در این بخش دچار مشکلاتی هستیم.
اما برای جایگزینی هدایت ماهواره ای به عنوان سیستمی که وضعیت را خصوصا در حین پرواز به روز رسانی می کند می توان از ترکیب دو سیستم موسوم به TERCOM و DSMAC استفاده کرد. سامانه ترکام ( TERCOM ) به زبان ساده یک سیستم مسیریابی است که بر اساس نقشه های از پیش ضبط شده در حافظه سیستم هدایت موشک فعالیت می کند. در این سیستم یک رادار در داخل موشک قراردارد که با ارسال امواج به سطح زمین بحث ارتفاع از سطح را مشخص کرده و به موشک کمک می کند در ارتفاع پایین پرواز کند.
در تصاویر قدیمی از آزمایش موشک پاوه و هم در یکی از تصاویر مربوط به رونمایی از شهر موشکی جدید سپاه سیستم گیرنده و فرستنده مربوط به سامانه TERCOM بر روی یکی از موشک های کروز دیده شده است.
اما سیستم دیگر در این بحث موسوم به DSMAC یک سیستم تطبیق تصاویر است که نیازمند وجود حداقل یک دوربین یا سیستم تصویربرداری اپتیکی در جلو یا زیر موشک است. قبل از پرواز، نقشه مسیر بر اساس تصاویر هوایی یا ماهواره ای در حافظه کامپیوتر پرواز ذخیره شده و در زمان پرواز با تصویربرداری زنده توسط سیستم اپتیکی و تطبیق دادن آن با تصاویری که از قبل در حافظه دارد به افزایش دقت موشک کمک می کند. در تصاویر مراسم رونمایی امروز شاهد بودیم که حداقل یک یا دو موشک کروز در بخش جلویی به سیستم اپتیکی مجهز شده اند.
ترکیب سه سیستم هدایت اینرسیایی، TERCOM و DSMAC در کنار یکدیگر کمک می کند که موشک اولا بتواند پرواز در ارتفاع بسیار پایین خصوصا در مناطق دارای پستی و بلندی و کوهستان ها را انجام بدهد و ثانیا دقت آن در برابر حداقل اهداف ثابت روی زمین به حد مطلوبی برسد.
از کروزی که تصویرش محو شده چه می دانیم؟
اما در حوزه موشک های کروز مهم ترین بحث که شاید یکی از شگفتانه هایی که از رییس ستاد کل نیروهای مسلح در خصوص آن صحبت کرده موشک کروزی باشد که در جریان مراسم رونمایی از این شهر موشکی دیده شده اما تصویر آن مات شده است. با توجه به مات بودن تصویر و البته حساسیت های بسیار خاص در این مورد سعی می کنیم صرفا یک سری دانسته های کلی بر اساس آنچه می توان از این تصویر در شکل گمانه زنی مطرح کرد را برای شما نقل کنیم.
قطعا با یک طراحی در سایز بزرگ مثل موشک های خانواده پاوه رو به رو هستیم، یعنی موشک مورد نظر به احتمال زیاد از جمله پرتابه های برد بلند است. اگر به سایه زیر موشک دقت کنیم تصویر دو بالک نیز دیده می شود که این مسئله هم در رده موشک های سری پاوه یا قدر ۳۸۰ دیده شده است.
آنچه از دید مخاطب در حال حاضر پوشانده شده است می تواند نوع متفاوتی از طراحی ورودی هوا یا طراحی بخش جلویی موشک به منظور عدم مشخص شدن نوع سیستم های جستجوگر آن باشد. در هر صورت می توان گفت این موشک یک کروز برد بلند است که می تواند در نقش ضد کشتی یا حمله به اهداف زمینی به کار برود. هر نوع توضیح یا برآورد بیشتر قطعا نیازمند اطلاعات رسمی یا تصاویر واضح تر از این پرتابه جدید است.
آنچه می توان در نهایت و به عنوان یک جمع بندی کلی در خصوص حوزه موشک های کروز با توجه به رونمایی اخیر سپاه اعلام کرد این است که اولا تولید موشک های کروز، خصوصا در نقش حمله به اهداف زمینی، گسترش پیدا کرده و با وجود آسیب های دو جنگ اخیر همچنان ادامه دارد، مسئله دوم این که تلاش ها برای افزایش دقت این موشک ها و پر کردن خلاء بحث ارتباط ماهواره ای به صورت جدی در نیروی هوافضای سپاه انجام شده و بحث نهایی البته شگفتانه برد بلندی است که باید منتظر بود و دید آیا اطلاعات بیشتری در خصوص آن منتشر خواهد شد یا خیر.