مستشار قضایی دادگستری کل استان مازندران با اشاره به نحوه وصول و پرداخت حقوق مالی زوجه در هنگام طلاق گفت: طبق ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده در سال ۹۱، در زمان رسیدگی به درخواست طلاق چه از ناحیه زوج و چه زوجه، حتما باید درباره نحوه وصول و پرداخت حقوق مالی زوجه تعیین تکلیف شود.
طلاق یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین مسائل اجتماعی و خانوادگی است که می‌تواند ابعاد مختلف حقوقی، اقتصادی، روان‌شناختی و اجتماعی داشته باشد. آشنایی با انواع طلاق، حقوق و تکالیف زوجین و چگونگی تعیین و پرداخت حقوق مالی زن، از جمله موضوعاتی است که آگاهی از آنها می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر زوجین و کاهش بسیاری از اختلافات کمک کند.
از سوی دیگر، بسیاری از چالش‌های زندگی مشترک ممکن است ریشه در ناآگاهی زوجین از مسئولیت‌ها، حقوق، مهارت‌های ارتباطی و واقعیت‌های زندگی مشترک داشته باشد. به همین دلیل، آموزش‌های پیش از ازدواج می‌تواند نقش مهمی در افزایش آگاهی زوجین، شناخت بهتر یکدیگر و آمادگی برای مواجهه با مسائل و مسئولیت‌های زندگی مشترک داشته باشد.
در گفت‌و‌گو با زهرا اتقایی، مستشار قضایی دادگستری کل استان مازندران قصد داریم درباره انواع طلاق، حقوق مادی زن و شیوه تعیین و مطالبه آنها، و همچنین ضرورت و محتوای آموزش‌های پیش از ازدواج صحبت کنیم و با بررسی این موضوعات، تصویری روشن‌تر از اهمیت آگاهی حقوقی و مهارت‌های لازم پیش از ورود به زندگی مشترک ارائه دهیم.
میزان: طلاق‌های توافقی به چه روشی انجام می‌شوند؟
اتقایی: نوع دیگر طلاق‌ها، تحقق شروط ضمن عقد است؛ شروط ۱۲ گانه ضمن عقد نکاحیه که طرفین آن را امضا زدند و اگر آنها هم برای دادگاه اثبات شود که این شرایط ضمن عقد تحقق پیدا کرده و یا قراداد و شرط دیگری بین طرفین بوده و آن محقق شده می‌تواند صدور گواهی عدم امکان سازش را داشته باشد و در این مورد زوجه وکیل زوج می‌شود برای اینکه طلاق را اجرا کند.
میزان: حقوق مالی زوجه چطور پرداخت می‌شود و چگونه در هنگام طلاق وصول می‌شود؟
اتقایی: ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده در سال ۹۱ در این رابطه تعیین تکلیف کرده است که در زمان رسیدگی به درخواست طلاق چه از ناحیه زوج و چه زوجه باشد، در آنجا حتما باید درباره این امور تعیین تکلیف شود اگر از قبل رایی صادر شده مطابق باهمان رای عمل می‌شود. در غیر این صورت و اگر تصنیف دارایی در نظر گرفته شده باشد، باید یک سیر رسیدگی جدید درباره مهریه و نفقه، اجرت المثل و حقوق مالی زوجه، ،به درخواست زوج داشته باشیم و همچنین درباره حضانت و ملاقات فرزندان، شرایط زندگی‌شان بعد از طلاق اتخاذ تصمیم شود.
میزان: نظرتان درباره طرح مجلس درخصوص مهریه چیست؟
اتقایی: از قدیم بحث‌های زیادی برای کاهش میزان مهریه مطرح شده بود، اما از آنجا که با اصل آزادی اراده‌های طرفین تناقض داشت هیچگاه تصویب نشد و مورد تائید قرار نگرفت، اما در خصوص اینکه طرح جدید این نکته را مطرح می‌کند که میزان مهریه چه میزان باشد، تا بتوانیم زوج را جلب و بازداشت کنیم در حال حاضر ماده ۲۲ قانون حمایت از خانواده مصوب سال ۹۱ تاکید دارد تا ۱۱۰ عدد سکه تمام بهار آزادی را می‌توان دستور جلب و بازداشت صادر کرد، اما در طرح پیشنهادی ۱۴ عدد سکه مطرح شده است. با توجه به شرایط اقتصادی فعلی جامعه طرح خوبی می‌تواند باشد و از سوی دیگر قیمت سکه تمام بهار آزادی با قیمتی که در سال ۹۱ که سال تصویب قانون حمایت از خانواده بوده، بسیار متفاوت است و بسیار افزایش پیدا کرده است، لذا این طرح بسیار پیشرو و کمک کننده می‌تواند باشد.
میزان: در ازدواح‌هایی با سنوات طولانی و هنگامی که زوجین فرزندان زیادی هم دارند آیا امکان محاسبه نصف دارایی و ارزیابی دقیق درباره اجرت‌المثل وجود دارد یا خیر؟
اتقایی: قانونگذار درباره اجرت المثل در تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی به صراحت درباره این موضوع توضیح داده است و ربطی به این ندارد که بگوییم یک زوج در آستانه جدایی، چند فرزند دارند و یا چند سال با هم زندگی کردند. زیرا این امر شرایط قانونی خود را دارد و با کارشناسی هرچند غیر دقیق، اما به صورت احتمالی می‌توان آن را بررسی کرد.
تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی که ذیل باب استیفا آمده، می‌گوید که اگر زوجه کار‌هایی که شرعا بر عهده او نبوده و به دستور زوج و با نیت دریافت اجرت انجام بدهد برای دادگاه این امور را به اثبات برساند، مستحق دریافت اجرت‌المثل خواهد بود؛ بنابراین با اثبات این موارد برای دادگاه، ارجاع امر به کارشناسی را صادر و اجرت المثل ایام زندگی مشترک را معین می‌کند.
درباره تنصیف اموال مستند قانونی نداریم و این موضوع یکی از شروط ۱۲ گانه عقد و نکاحیه است که زوجین ممکن است آن را امضا کرده باشند و در صورتی که آن را امضا زده باشند و دقیقا هم در آن شرط آمده است که اگر زوج بخواهد زوجه را مطلقه کند و طلاق ناشی از تخلف زن از وظایف همسری نباشد، آنگاه باید نصف دارایی که زوج بعد از عقد نکاح به دست اورده را برای زوجه محاسبه و بنا به درخواست زوجه به او بدهند که این نیز حتما باید تا قبل از طلاق مطابق ماده ۲۹ انجام شود.
میزان: آموزش حقوقی قبل از ازدواج به زوجین چه اهمیتی دارد؟
اتقایی: آموزش حقوقی قبل از ازدواج امر واجبی است. متاسفانه خیلی از زوجین چه در ابتدای ازدواج و چه در سنوات بعدی اصلا به حقوق خود اگاه نیستند. آموزش این مهارت‌ها در کنار مهارت‌های اجتماعی، مسائل مذهبی و فرهنگی به زوجین جوان در فضای رسانه ضرورت دارد. زوجین باید حقوق و تکالیف قانونی خود را بشناسند تا اگر خدایی نکرده پس از ازدواج موضوع طلاق رخ داد، از آسیب‌های اجتماعی آن دور بمانند.