تهران - ایرنا - هوش مصنوعی زمانی می‌تواند به ابزاری مؤثر برای پیشرفت جامعه تبدیل شود که در کنار توسعه فنی، به اصول اخلاق اجتماعی، عدالت، شفافیت و مسئولیت‌پذیری نیز توجه جدی شود.
هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک فناوری تخصصی یا ابزاری برای افزایش بهره‌وری اقتصادی نیست، بلکه به یکی از عوامل تأثیرگذار بر روابط انسانی، تصمیم‌گیری‌های اجتماعی، نظام آموزش، اشتغال و سبک زندگی تبدیل شده است. ازاین‌رو، بررسی پیامدهای اجتماعی و اخلاقی این فناوری باید هم‌زمان با توسعه و به‌کارگیری آن مورد توجه قرار گیرد.
یکی از مهم‌ترین مسائل پیش روی جوامع در عصر هوش مصنوعی، ایجاد تعادل میان نوآوری فناورانه و حفظ ارزش‌های انسانی است. بهره‌گیری از این فناوری باید به ارتقای کیفیت زندگی، افزایش فرصت‌های برابر و توانمندسازی افراد منجر شود، نه اینکه زمینه‌ساز تشدید نابرابری، تبعیض، تضعیف حریم خصوصی یا کاهش اعتماد عمومی شود.
مسئولیت‌پذیری در قبال نتایج تصمیمات الگوریتمی، حفاظت از اطلاعات شخصی، مقابله با انتشار اطلاعات نادرست و رعایت حقوق شهروندان، از جمله موضوعاتی است که در طراحی، توسعه و استفاده از سامانه‌های هوش مصنوعی باید مورد توجه قرار گیرد. پیشرفت فناوری زمانی ارزشمند است که در خدمت انسان و در راستای منافع عمومی قرار داشته باشد.
توسعه سواد هوش مصنوعی در جامعه، به‌ویژه در میان جوانان، دانش‌آموزان، خانواده‌ها و فعالان اجتماعی، ضرورتی انکارناپذیر است. شهروندان باید ضمن آشنایی با فرصت‌های این فناوری، نسبت به محدودیت‌ها، مخاطرات و پیامدهای اخلاقی آن نیز آگاهی کافی داشته باشند.
نهادهای مدنی می‌توانند با ایجاد فضای گفت‌وگو میان متخصصان فناوری، جامعه‌شناسان، اخلاق‌پژوهان، سیاست‌گذاران و مردم، زمینه شکل‌گیری رویکردی مسئولانه و جامعه‌محور به هوش مصنوعی را فراهم کنند. توجه به دغدغه‌های واقعی مردم و انعکاس دیدگاه گروه‌های مختلف اجتماعی، می‌تواند به تدوین سیاست‌ها و رویه‌هایی کمک کند که با نیازها و ارزش‌های جامعه سازگار باشند.
آینده مطلوب هوش مصنوعی صرفاً با افزایش قدرت پردازش، توسعه الگوریتم‌ها و گسترش زیرساخت‌های فناورانه محقق نمی‌شود؛ بلکه این آینده به میزان پایبندی ما به اصول اخلاقی، حفظ کرامت انسانی، تقویت عدالت اجتماعی و مسئولیت‌پذیری در برابر نسل‌های آینده وابسته است. هوش مصنوعی باید در خدمت توسعه انسانی و اجتماعی قرار گیرد و نه اینکه ارزش‌های انسانی را تابع منطق فناوری کند
* معاون توسعه فناوری پارک فناوری اطلاعات و ارتباطات