دزفول- ایرنا- موانع آزاردهنده در پیاده‌روهای دزفول از چاله و جوی‌های روباز گرفته تا موتورسیلکت‌های پارک‌شده و اجناس مغازه‌ها، سال‌هاست روشن دلی با عصای سفید را در کوچه‌پس‌کوچه‌های این شهر به زمین می‌زند.
قرار است امیدش باشم، تکیه گاه، دید و حس امنیتش باشم اما موانع زیاد است هرچه تلاش می‌کنم باز هم به زمین می‌افتد؛ گاهی یک چاله، گاهی یک موتور پارک در پیاده رو و گاهی اجناس مغازه داری مرا و سپس صاحب عصای سفید را غافلگیر می‌کند.
وقتی به زمین می‌خورد و صدای ناله‌اش بلند می‌شود، خود را مقصر می‌دانم؛ نمی‌دانم شاید تقصیر از من هم نیست ولی به هر حال باید چاره‌ای اندیشید تا امکان تردد او نیز در خیابان‌های این شهر فراهم شود.
او نیز حق زندگی دارد؛ یا شاید او زمانی می‌دید، شاید این روایت زندگی شما نیز بشود، پس امروز برای تردد صاحب عصای سفید اقدام کن؛ فردا دیر است.
این داستان از زبان عصای سفید یک نابینا بود؛ نابینایی که هنگام تردد در خیابان‌های دزفول با چالش‌های مختلفی مواجه می‌شود.
چیدن اجناس فروشگاه‌ها به طرز زیبا و گاه زشت در پیاده‌روها اگرچه برای افراد عادی هم مشکل ایجاد می‌کنند ولی یک دغدغه بزرگ برای تردد نابینایان به شمار می‌روند چراکه هنگام تردد بارها با این چیدمان برخورد کرده و تعادل خود را از دست می‌دهند.
این در حالی است که براساس قوانین شهرداری‌ها، هیچکس حق ندارد اجناس خود را در پیاده‌رو بچیند؛ حتی مشتریانش هم حق ندارند برای انتخاب جنس در پیاده‌رو توقف کنند.
پیاده‌روهای ناهموار و پارک موتورسیکلت معضلی بزرگ برای تردد روشن دلان
بافت قدیم و مرکزی شهر دزفول به دلیل وجود کوچه و خیابان‌های کم عرض، مستعد تردد موتورسیکلت است و شهروندان زیادی برای فرار از ترافیک از این وسیله نقلیه برای تردد استفاده می‌کنند که البته منطقی است، ولی کار جایی خراب می‌شود که موتورسیکلت‌ها به طور نامناسبی در هر مکانی از جمله پیاده‌روها پارک می‌شوند و مسیر تردد را برای شهروندان تنگ و گاهی مسدود می‌کنند.
پیاده‌روهای ناهموار به ویژه در مناطق مسکونی برای نابینایانی که قصد تردد دارند، مشکل‌ساز است؛ این تنها یکی از دغدغه‌های محسن درآمد نابینای ۵۱ سالهای است که بارها این موارد را با شهرداری دزفول مطرح کرده ولی اقدامی برای رفع مشکل انجام نشده است.
وجود جوی‌های روباز و پل‌های منقطع و انحراف شاخه درختان نیز برای یک فرد نابینا چالشی هستند که ممکن است برایش مشکل ساز شود.
تعبیه سبد کولرگازی در خیابان‌ها نیز مزید بر علت شده و به گفته آقا محسن، بارها سر نابینایان با آنها برخورد کرده است.
این فرد روشن دل که متاهل و دارای یک دختر ۲۱ ساله است از وقتی دخترش به دنیا آمده به عنوان کارمند در اداره بهزیستی دزفول مشغول به کار شده و با وجود محدودیت بینایی موفق به دریافت مدرک کارشناسی علوم تربیتی نیز شده است.
RP یا شب کوری، یک بیماری مادرزادی پیش رونده است که درآمد با آن دست و پنجه نرم می‌کند و همزمان با اواسط تحصیلات دانشگاهی‌اش در سال ۷۷ به تدریج و گام به گام شدت گرفته و تا نابینایی کاملش پیش رفته است به طوری که مجبور شده برای ادامه تحصیل از کتاب‌های صوتی استفاده کند.
مبلمان شهری دزفول مناسب تردد نابینایان نیست
درآمد می‌گوید: شهرداری دزفول برای تسهیل تردد نابینایان اقدام به تعبیه موزاییک‌های ویژه نابینایان از خیابان طالقانی به سمت میدان ساعت و بعد از آن کرده، ولی با پایان یافتن مسیر موزاییک‌ها، فرد نابینا باز هم سردر گم می‌شود؛ درواقع این اقدام، کارایی لازم را نداشته است.
او با گلایه از اینکه «شهر دزفول و مبلمان شهری برای تردد نابینایان مناسب نیست»، به استقرار دفتر جامعه نابینایان دزفول در بازار قدیم و در راسته ترشی فروشان اشاره می‌کند و می‌افزاید: با وجود اینکه افراد نابینا بیشترین تردد را در این مسیر دارند برای رسیدن به این دفتر از یک سوی خیابان با خمره ترشی فروشان و از سویی دیگر با بساط دست فروشان برخورد می‌کنند؛ اگرچه این موارد بارها در سالهای مختلف به شهرداری دزفول گفته شده ولی تاکنون هیچ اقدامی انجام نشده است.
وی می‌گوید اگر بخواهم تغییری در سطح شهر ایجاد کنم تا تردد نابینایان تسهیل یابد، مغازه‌داران را مکلف به جمع آوری اجناس از سطح پیاده‌روها و انتقال آنها به درون فروشگاه می‌کنم.
مسطح کردن پیاده‌روها و پوشیدن جوهای روباز از دیگر اقدامات ضروری است که از نظر این فرد نابینا باید انجام شوند تا نابینایان نیز مانند دیگر افراد عادی بتوانند به راحتی در سطح شهر تردد کنند.
افراد نابینا هنگام حضور در آرامستان‌ها و زیارت اهل قبور نیز آسایش ندارند چرا که به گفته درآمد، مزارها مسطح نیستند و علاوه بر نابینایان، افراد سالخورده نیز برای تردد از میان آنها مشکل دارند.
هرچه سطح شهر برای حضور نابینایان ناهموار است، فناوری‌های جدید از قبیل کتاب‌های صوتی فراوان و تلفن همراه گویا کار را برای انجام امور روزمره و مطالعه افراد نابینا راحت کرده و به گفته این فرد نابینا، به برکت وجود این تکنولوژی‌ها نابینایی به محدودیتی برای مطالعه تبدیل نشده است.
یکهزار و ۵۴ نفر دارای معلولیت بینایی، تحت پوشش بهزیستی دزفول
فریدون عبدی رییس بهزیستی دزفول با ارائه آماری از افراد دارای معلولیت بینایی این شهرستان می‌گوید: در حال حاضر یکهزار و ۵۴ نفر دارای معلولیت بینایی زیرپوشش بهزیستی شهرستان دزفول قرار دارند که از این تعداد، ۶۸ درصد را آقایان و ۳۲ درصد را بانوان تشکیل می‌دهند.
۲۷ کودک زیر ۶ سال، ۱۶۷ دانش‌آموز و ۸۶۰ نفر در رده سنی بالای ۱۸ سال نابینا زیرپوشش بهزیستی دزفول هستند که براساس ارزیابی‌های تخصصی کمیسیون‌های پزشکی، شدت معلولیت ۱۶۶ نفر خفیف، ۲۷۴ نفر متوسط، ۳۹۵ نفر شدید و ۲۲۹ نفر خیلی شدید است.
عبدی به وضعیت تحصیلی این افراد اشاره دارد و می‌افزاید: ۲۶۹ نفر از این افراد تحت پوشش بی‌سواد، ۵۵۵ نفر زیر دیپلم، ۷۷ نفر دیپلم، ۱۸ نفر فوق‌دیپلم، ۶۷ نفر کارشناسی، ۹ نفر کارشناسی ارشد و ۲ نفر دارای مدرک دکتری هستند که این آمار نشان‌دهنده انگیزه و پشتکار جامعه نابینایان در دستیابی به مدارج عالی علمی با وجود محدودیت‌ها است.
انجمن نابینایان شهرستان دزفول از سال ۱۳۷۹ فعالیت خود را آغاز کرده و از سال ۱۳۸۴ با همکاری آموزش و پرورش در یک فضای استیجاری مستقر شده است؛ او می‌گوید: این انجمن نقشی اثرگذار در توانمندسازی قشر نابینایان شهرستان ایفا کرده و این تشکل مردم‌نهاد بدون محدودیت سنی و با هدف ارتقای استقلال فردی و اجتماعی، دارای ۲۰۰ عضو اصلی نابینا بوده و امکان بهره‌مندی اعضای خانواده نابینایان از خدمات و امکانات را نیز فراهم کرده است.
راه اندازی کتابخانه گویا با بیش از ۱۰ هزار عنوان کتاب صوتی در دزفول
انجام فعالیت‌های فرهنگی، آموزشی و مهارتی از جمله آموزش خط بریل، علوم قرآنی، سواد دیجیتال، کار با رایانه و تلفن‌های هوشمند از جمله اقدامات انجمن نابینایان دزفول بوده است.
عبدی می‌افزاید: راه اندازی کتابخانه گویا با بیش از ۱۰ هزار عنوان کتاب صوتی، کتابخانه بریل با افزون بر ۲۰۰ عنوان کتاب تخصصی و همچنین تامین و چاپ کتب خط بریل به‌صورت ۲ نوبت در سال از شاخص‌ترین اقدامات زیرساختی انجمن بوده است.
علاوه بر ابعاد آموزشی، خدمات رفاهی و حمایتی نیز با مشارکت خیرین همواره در جریان بوده است و به گفته رییس بهزیستی دزفول، راه‌اندازی صندوق قرض‌الحسنه با بیش از ۴۰۰ عضو فعال، اهدای دوره‌ای سبدهای معیشتی، توزیع نوشت افزار ویژه نابینایان، اهدای پوشاک شب عید در اسفندماه هر سال و برگزاری اردوهای سیاحتی و سفرهای زیارتی به عتبات عالیات، بخشی از حمایت‌های مستمر این تشکل مردمی به شمار می‌روند ولی با وجود این خدمات، جامعه نابینایان و انجمن مربوطه همچنان با دغدغه‌ها و موانع متعددی دست‌وپنجه نرم می‌کنند.
یکی از مهمترین چالش‌های نابینایان از نگاه عبدی، تحقق نیافتن کامل مناسب‌سازی معابر شهری و کم‌توجهی برخی دستگاه‌ها و ادارات به الزامات دسترسی‌پذیری است چراکه تردد ایمن و مشارکت اجتماعی افراد نابینا را با دشواری جدی مواجه می‌سازد.
وی ادامه داد: فرآیندهای اداری دست‌وپاگیر در ارتباط با سازمان‌های مرتبط و همچنین نبود مراکز فروش تجهیزات توانبخشی تخصصی نابینایان در سطح استان خوزستان که مستلزم صرف هزینه و سفر به خارج از استان است، از مطالبات جدی است که تحقق آنها نیازمند عزم هماهنگ بین‌دستگاهی، تسهیل‌گری قوانین و نگاه ویژه مسوولان استانی و شهرستانی است.
معرفی ۱۰ نقطه نیازمند اصلاح به شهرداری دزفول
عبدی همچنین با یادآوری نامناسب بودن خیابان‌ها و معابر شهری برای تردد نابینایان تاکید می‌کند که تقریبا تمام شهر دزفول نیاز به مناسب‌سازی و خط کشی ویژه نابینایان دارد که مهمترین آن خط کشی ویژه نابینایان در خیابان‌های اصلی شهر مانند شریعتی و بلوار ۴۵ متری است.
به گفته وی، در نشستی که اخیرا با حضور مسوولان شهری برگزار شده نیز ۱۰ نقطه شهر برای اصلاح به شهرداری معرفی شده که شامل مناسب‌سازی پل روگذر پارک دوستدار سالمند شاهد، پارک نارنج و پل روگذر بیمارستان افشار است.
مناسب‌سازی پیاده روی خیابان انقلاب حدفاصل مقابل بنیاد شهید تا کمیته امداد و مناطق با شیب زیاد، نصب دستگیره کمکی برای تردد معلولان و سالمندان، مناسب‌سازی بازار قدیم و نصب مانع ضدموتور ویلچر رو از دیگر موارد مورد اشاره رییس بهزیستی دزفول برای تسهیل تردد نابینایان و معلولان به شهرداری است.
بنا به گفته وی، نصب مانع‌های ویلچر رو در بلوارهای خیابان ۴۵ متری و شریعتی برای گذر معلولان و سالمندان، مناسب‌سازی ورودی قطعه‌های گلزار شهیدآباد، مناسب‌سازی تفریحگاه ساحلی به ویژه قسمت ورود به پیاده‌روی پارک و نصب تابلوی پارکینگ ویژه معلولان و تردد معلولان از دیگر مواردی است که باید توسط دستگاه‌های مربوطه برای تسهیل تردد انجام شوند.
عبدی می‌افزاید: مناسب‌سازی سرویس بهداشتی ویژه معلولان و سالمندان به ویژه پارک‌های پرتردد نظیر تفریحگاه علی کله، نصب تابلوی تردد معلولان و تردد معلولان در نشست‌های برگزار شده مطرح شده‌اند ولی مشخص نیست چه زمانی عملیاتی خواهند شد.
اقدامات شهرداری دزفول برای تسهیل تردد نابینایان
علی قلطاغ‌ساز ضمن یادآوری بهسازی پارک دوستدار سالمند شاهد به متراژ ۱۰ هزار متر مربع و صرف ۱۰۰ میلیارد ریال می‌افزاید: جدول‌بندی و اصلاح محدوده‌های موردنیاز به منظور نظم بخشی به فضاهای داخلی پارک و آماده سازی بستر مناسب برای تکمیل عملیات عمرانی، مبلمان شهری و فضاهای استراحت با هدف ایجاد محیطی آرام و مناسب برای حضور افراد سالمند و معلول، در نظر گرفتن شرایط جسمی و حرکتی سالمندان و نابینایان در طراحی و تکمیل فضاهای پارک از جمله اقدامات انجام شده است.
کف‌پوش گذاری منطقه قلعه در بافت قدیم، رمپ پیاده‌روی ساختمان روناش شهرداری مرکزی واقع در خیابان ساحلی و احداث رمپ تقاطع آفرینش جنب مجتمع تجاری سعید بن به گفته شهردار از دیگر اقدامات انجام شده برای تسهیل تردد معلولان و نابینایان است.
احداث رمپ در بوستان ساحلی «دووه» به سمت رودخانه، دسترسی‌های سرویس های بهداشتی بوستان دووه، رمپ خیابان شریعتی ورودی بازار، پله رمپ بوستان مهتاب کوی مهرشهر، احداث رمپ دسترسی معابر بلوار فتح المبین و بهسازی پیاده روی بوستان رسالت از دیگر اقدامات انجام شده توسط شهرداری برای تسهیل تردد سالمندان، معلولان و نابینایان است.
قلطاغ ساز همچنین با اشاره به اقدامات در دست اجرای شهرداری دزفول می‌گوید: اصلاح بوستان‌های دولت، ملت، بهاران، شجره طیبه، گذر پیاده‌روی مسجد توتونچی، گذر ورودی سازمان سیما منظر شهرداری و حذف و بهسازی نواقص پارک دولت برای امکان تردد معلولان نیز در دستور کار است.
با توجه به روند رو به رشد سالمندی در جامعه و مشکلاتی که افراد نابینا با آنها دست و پنجه نرم می‌کنند نیاز است زیرساخت‌های شهری برای تردد افراد معلول و ناتوان فراهم شود و تردد برای این قشر تسهیل یابد.
۱۵ اکتبر مصادف با ۲۳ مهرماه به عنوان روز جهانی عصای سفید نامگذاری شده است.