پژوهش‌ها نشان می‌دهند نوازش سگ یا گربه می‌تواند سطح استرس را کاهش دهد و حتی آثار این تأثیر در فعالیت مغز نیز قابل مشاهده است. با وجود شناخت فواید نگهداری از حیوانات خانگی، هنوز اطلاعات کاملی درباره چگونگی ایجاد این آثار مثبت در اختیار نداریم. در پژوهشی تازه که در مجله Biological Psychology منتشر شده،
پژوهش‌ها نشان می‌دهند نوازش سگ یا گربه می‌تواند سطح استرس را کاهش دهد و حتی آثار این تأثیر در فعالیت مغز نیز قابل مشاهده است.
با وجود شناخت فواید نگهداری از حیوانات خانگی، هنوز اطلاعات کاملی درباره چگونگی ایجاد این آثار مثبت در اختیار نداریم.
در پژوهشی تازه که در مجله Biological Psychology منتشر شده، محققان دانشگاه اینسبروک اتریش این موضوع را بررسی کرده‌اند. نتایج آن‌ها نشان می‌دهد تماس فیزیکی ممکن است یکی از عوامل اصلی تأثیر مثبت حیوانات بر سلامت انسان باشد.
وانسا کافمن، پژوهشگر روان‌شناسی و نویسنده اول این مطالعه، به همراه همکارانش در مقاله توضیح داد:
حیوانات خانگی احساسات مثبت و سلامت روانی صاحبان خود را تقویت می‌کنند و مزایای ملموسی برای آن‌ها به همراه دارند که فراتر از نقش‌های کاربردی اولیه این حیوانات است. با تکیه بر این یافته‌ها، تلاش کردیم سازوکارهای روان‌زیستی مؤثر در شکل‌گیری این مزایا را بهتر بشناسیم.
تماس با سگ چگونه بر واکنش بدن به استرس تأثیر می‌گذارد؟
پژوهش‌های پیشین نشان داده‌اند تماس فیزیکی میان انسان‌ها می‌تواند اضطراب و استرس را کاهش دهد. تماس بدنی همچنین ممکن است ضربان قلب و میزان ترشح کورتیزول، هورمون مرتبط با استرس، را پایین بیاورد.
مطالعات زیادی به بررسی تأثیر نگهداری از حیوانات خانگی بر سلامت انسان پرداخته‌اند، اما تماس فیزیکی به‌ندرت به‌عنوان عاملی مستقل مورد بررسی قرار گرفته است. به همین دلیل، هنوز شواهد قطعی کافی درباره میزان تأثیر اختصاصی لمس حیوانات بر کاهش استرس، در مقایسه با سایر شکل‌های تعامل میان انسان و حیوان، وجود ندارد.
برای بررسی دقیق‌تر این موضوع، کافمن و همکارانش آزمایشی با مشارکت ۶۴ فرد بزرگسال صاحب سگ انجام دادند. از میان شرکت‌کنندگان، ۵۱ نفر زن و ۱۳ نفر مرد بودند و میانگین سنی آن‌ها به ۳۴٫۱ سال می‌رسید. تمام سگ‌های حاضر در پژوهش نیز سالم بودند و دست‌کم دو سال سن داشتند.
در جریان آزمایش، شرکت‌کنندگان در معرض آزمون‌هایی قرار گرفتند که برای افزایش سطح استرس طراحی شده بودند. واکنش‌های بدن آن‌ها نیز با استفاده از الکتروکاردیوگرافی (ECG) برای ثبت فعالیت قلب و الکتروانسفالوگرافی (EEG) برای بررسی فعالیت الکتریکی مغز اندازه‌گیری شد.
آزمون‌های استرس شامل پاسخ‌دادن به پرسش‌های اطلاعات عمومی در مدت‌زمانی محدود و انجام محاسبات ذهنی بود. در بخش محاسبات، شرکت‌کنندگان باید از یک عدد مشخص شروع می‌کردند و با فاصله‌های عددی تعیین‌شده به‌صورت معکوس می‌شمردند.
هنگام انجام این وظایف، یک ارزیاب از راه دور عملکرد شرکت‌کنندگان را زیر نظر داشت و با ارائه بازخوردهای منفی، فشار روانی آن‌ها را افزایش می‌داد.
نوازش سگ چه تأثیری بر استرس‌های بعدی دارد؟
پس از پایان مرحله نخست آزمایش، شرکت‌کنندگان پنج دقیقه فرصت استراحت و بازیابی داشتند. در این مدت، برخی از آن‌ها اجازه داشتند آزادانه سگ خود را لمس کنند و با آن تعامل فیزیکی داشته باشند. در مقابل، گروه دیگر به دلیل بسته‌بودن قلاده سگ و دوربودن حیوان از دسترس، امکان تماس با آن را نداشتند.
پس از پایان این پنج دقیقه، تمام شرکت‌کنندگان بار دیگر در آزمون استرس شرکت کردند. نتایج آزمایش نکات جالبی را آشکار کرد. همان‌طور که پژوهشگران انتظار داشتند، آزمون‌های اطلاعات عمومی و محاسبات ذهنی نشانه‌های استرس فیزیولوژیکی را در شرکت‌کنندگان افزایش دادند. اندازه‌گیری‌های ECG افزایش ضربان قلب و کاهش تغییرپذیری ضربان قلب را نشان دادند؛ شاخصی که تغییرات فاصله زمانی میان ضربان‌های متوالی را اندازه‌گیری می‌کند.
در همین حال، نتایج EEG نشان داد امواج آلفای مغز که با آرامش ارتباط دارند، هنگام انجام آزمون‌های استرس کاهش یافتند. در مقابل، فعالیت امواج بتا افزایش پیدا کرد که می‌تواند نشان‌دهنده برانگیختگی شناختی بیشتر باشد.
با این حال، برخلاف انتظار محققان، افرادی که در زمان استراحت امکان تماس فیزیکی با سگ خود را داشتند، در همان دوره پنج‌دقیقه‌ای سریع‌تر از سایر شرکت‌کنندگان از استرس اولیه بهبود پیدا نکردند.
با وجود این، لمس و نوازش سگ در آن فاصله کوتاه یک مزیت مهم به همراه داشت. شرکت‌کنندگانی که هنگام استراحت با سگ خود تماس فیزیکی برقرار کرده بودند، در مرحله دوم آزمون استرس نشانه‌های فیزیولوژیکی کمتری از فشار روانی نشان دادند. این یافته حاکی از آن است که تماس با حیوان خانگی می‌تواند تا حدودی از بدن در برابر استرسی که قرار است در آینده نزدیک تجربه شود، محافظت کند.
پژوهشگران در توضیح نتایج مطالعه گفتند:
این یافته‌ها نشان می‌دهند لمس سگ می‌تواند تأثیر جسمانی عامل استرس‌زای پیش رو را کاهش دهد و صاحبان حیوانات خانگی نیز ممکن است هنگام تعامل با حیوان خود، به‌طور طبیعی به دنبال چنین تماسی باشند. بنابراین، تماس فیزیکی می‌تواند یکی از سازوکارهای مهمی باشد که باعث می‌شود تهدیدهای آینده کمتر ترسناک به نظر برسند و در نتیجه، به بهبود کلی سلامت و رفاه صاحبان حیوانات خانگی کمک کند.
نکته جالب دیگر این بود که ارزیابی شخصی شرکت‌کنندگان از میزان استرسی که تجربه می‌کردند، با تغییرات فیزیولوژیکی ثبت‌شده توسط پژوهشگران مطابقت نداشت. این موضوع نشان می‌دهد برخی از آثار مثبت تعامل با حیوانات خانگی ممکن است بدون آگاهی مستقیم افراد اتفاق بیفتند.
با این حال، این یافته‌ها نباید مانع نوازش سگ یا گربه‌ای شود که دوستش دارید و در نزدیکی شما حضور دارد. حتی اگر تأثیر این رفتار محبت‌آمیز را مستقیماً احساس نکنید، ممکن است همین تماس ساده به بدن شما کمک کند تا بهتر با استرس بعدی کنار بیاید. گذشته از این، حیوان خانگی‌تان نیز از دریافت محبت شما لذت خواهد برد.