ورود گازوئیل به کارتل هنگام احیای فیلتر دوده و رانندگی در مسیرهای کوتاه، مهم‌ترین علت رقیق‌شدن و افزایش غیرعادی سطح روغن موتورهای دیزلی است.
در بیشتر خودروها، کم شدن تدریجی سطح روغن موتور اتفاقی آشناست؛ اما در بعضی موتورهای دیزلی ممکن است ماجرا برعکس شود و سطح روغن روی گیج به‌جای پایین آمدن، افزایش پیدا کند. این وضعیت طبیعی نیست و در بسیاری از موتورهای دیزلی مدرن، یکی از مهم‌ترین دلایل آن ورود گازوئیل به روغن موتور و رقیق شدن روغن است. این اتفاق به‌خصوص در موتورهایی که به فیلتر ذرات دیزل یا DPF مجهزند، می‌تواند با نحوه انجام فرایند احیای فیلتر ارتباط داشته باشد.
گازوئیل چگونه وارد روغن موتور می‌شود؟
برای تمیز کردن DPF، موتور باید دوده جمع شده در فیلتر را در دمای بالا بسوزاند. یکی از روش‌های مورد استفاده برای افزایش دمای گازهای خروجی، تزریق مقدار بیشتری سوخت در مرحله‌ای از چرخه احتراق است که به آن تزریق پسین یا Post-injection گفته می‌شود. بخشی از این سوخت می‌تواند به دیواره سیلندر برسد و همراه با فیلم روغن از طریق حرکت پیستون و رینگ‌ها به سمت کارتل منتقل شود. در نتیجه، سوخت با روغن موتور مخلوط می‌شود و سطح مایع داخل کارتل افزایش می‌یابد.
این پدیده الزاماً به معنای خراب بودن موتور نیست. طراحی و استراتژی مدیریت موتور و سیستم آلایندگی در بروز و میزان رقیق‌شدن روغن نقش دارند. با این حال، تکرار زیاد فرایندهایی که باعث ورود سوخت به روغن می‌شوند، می‌تواند کیفیت روغن را کاهش دهد.
چرا رانندگی کوتاه و شهری می‌تواند مشکل را تشدید کند؟
یکی از عواملی که می‌تواند شرایط را برای رقیق شدن روغن نامناسب‌تر کند، قطع شدن مکرر فرایند احیای DPF است. اگر موتور دائماً در مسیرهای کوتاه و شرایطی کار کند که امکان تکمیل مناسب چرخه احیا فراهم نشود، سیستم ممکن است دوباره به احیا نیاز پیدا کند. تکرار این فرایند می‌تواند مقدار سوخت واردشده به روغن را افزایش دهد.
برخی خودروسازان نیز این موضوع را در دستورالعمل‌های فنی خود در نظر گرفته‌اند. برای نمونه، شرکت کیا هشدار می‌دهد که احیای مکرر می‌تواند باعث رقیق شدن روغن موتور شود و در صورت بروز هشدارهای مربوط به DPF، بررسی سطح روغن نیز اهمیت دارد.
آیا همیشه افزایش سطح روغن به معنای ورود گازوئیل است؟
خیر. بالا رفتن سطح روغن می‌تواند دلایل دیگری نیز داشته باشد. ورود مایع خنک‌کننده به روغن بر اثر ایرادهایی مانند نشتی داخلی موتور نیز می‌تواند حجم مایع موجود در کارتل را افزایش دهد. همچنین باید احتمال خطا در اندازه‌گیری یا اضافه کردن بیش از اندازه روغن هنگام سرویس را در نظر گرفت.
بنابراین صرفاً دیدن سطح بالاتر از حد معمول برای تشخیص علت کافی نیست. بوی سوخت در روغن، تغییر وضعیت روغن، هشدارهای مربوط به DPF یا افزایش تدریجی سطح روغن می‌توانند سرنخ باشند، اما تشخیص قطعی باید بر اساس بررسی خودرو و در صورت نیاز آزمایش روغن انجام شود.
بالا رفتن سطح روغن را جدی بگیرید
مشکل فقط افزایش عدد روی گیج نیست. وقتی گازوئیل وارد روغن می‌شود، روغن رقیق شده و توانایی آن برای ایجاد فیلم روانکار مناسب کاهش می‌یابد. ادامه کار موتور با روغن رقیق‌شده می‌تواند فرسایش قطعات داخلی را افزایش دهد و در شرایط شدید حتی به آسیب جدی موتور منجر شود.
به همین دلیل، اگر سطح روغن یک موتور دیزلی بدون دلیل مشخص در حال افزایش است، نباید صرفاً روغن اضافه یا کم شود و مشکل نادیده گرفته شود. وضعیت DPF و فرایند احیا، سیستم سوخت‌رسانی، احتمال ورود مایع خنک‌کننده و خود روغن باید بررسی شوند. در برخی خودروها، اگر سطح روغن از حد مجاز بالاتر رفته باشد، تعویض روغن و رفع علت اصلی ضروری است.
