علت خارش بدن می‌تواند خشکی پوست، حساسیت، بیماری‌های پوستی یا برخی مشکلات زمینه‌ای باشد. با مهم‌ترین دلایل خارش بدن و زمان مراجعه به پزشک آشنا شوید.
خارش بدن یکی از مشکلات شایعی است که ممکن است برای مدت کوتاهی ایجاد شود یا برای هفته‌ها ادامه پیدا کند. گاهی علت آن ساده است؛ برای مثال خشکی پوست یا تماس با یک ماده تحریک کننده. اما در بعضی افراد، خارش می‌تواند با بیماری‌های پوستی یا برخی مشکلات زمینه‌ای ارتباط داشته باشد.
شناخت علت خارش بدن همیشه فقط از روی شدت خارش امکان‌پذیر نیست. محل خارش، جوش و قرمزی، زمان شروع علائم و نشانه‌های همراه می‌توانند در پیدا کردن علت کمک کننده باشند.
مهم‌ترین علت‌های خارش بدن چیست؟
خارش می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد و یک علت مشخص برای همه افراد وجود ندارد. از شایع‌ترین دلایل می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
- خشکی پوست
- حساسیت و واکنش آلرژیک
- تماس پوست با مواد تحریک‌کننده
- اگزما و بیماری‌های پوستی
- کهیر
- نیش حشرات
- عفونت‌های پوستی
- برخی بیماری‌های زمینه‌ای
- عوارض بعضی داروها
بنابراین اگر خارش شدید، مداوم یا بدون علت مشخص باشد، بررسی پزشکی می‌تواند برای تشخیص علت ضروری باشد.
۱. خشکی پوست
خشکی پوست یکی از شایع‌ترین دلایل خارش است. هوای سرد و خشک، حمام طولانی با آب داغ و استفاده زیاد از برخی شوینده‌ها می‌تواند چربی طبیعی پوست را کاهش دهد.
خارش ناشی از خشکی معمولاً با پوسته پوسته شدن، کشیدگی یا زبری پوست همراه است و ممکن است در قسمت‌های مختلف بدن دیده شود.
استفاده منظم از مرطوب کننده، کوتاه‌تر کردن زمان حمام و پرهیز از آب بسیار داغ می‌تواند به کاهش خشکی و خارش کمک کند.
۲. حساسیت پوستی
گاهی تماس پوست با یک ماده خاص باعث واکنش حساسیتی می‌شود. صابون، شوینده، عطر، مواد آرایشی، برخی فلزات و محصولات مراقبت از پوست می‌توانند در بعضی افراد باعث خارش یا التهاب شوند.
اگر خارش پس از استفاده از یک محصول جدید شروع شده است، احتمال ارتباط آن محصول با علائم باید در نظر گرفته شود.
۳. اگزما
اگزما به گروهی از بیماری‌های پوستی گفته می‌شود که می‌توانند باعث خشکی، التهاب و خارش پوست شوند.
در بعضی افراد خارش ممکن است قبل از ایجاد تغییرات پوستی شروع شود. شدت علائم نیز می‌تواند در طول زمان تغییر کند.
اگر خارش و التهاب پوست مکرراً رخ میدهد، تشخیص نوع بیماری پوستی توسط پزشک می‌تواند به انتخاب درمان مناسب کمک کند.
۴. کهیر
کهیر معمولاً با برجستگی‌های قرمز یا صورتی روی پوست همراه است و می‌تواند خارش قابل توجهی ایجاد کند. این برجستگی‌ها ممکن است در قسمت‌های مختلف بدن ظاهر شوند و در مواردی در مدت کوتاهی تغییر کنند یا از بین بروند.
مواد غذایی، داروها، عفونت‌ها، گرما، سرما و عوامل دیگر می‌توانند در بعضی افراد محرک کهیر باشند.
اگر خارش و ضایعات پوستی همراه با تورم لب، زبان یا گلو و مشکل در تنفس باشد، باید فوراً مراقبت پزشکی دریافت شود.
۵. نیش حشرات
نیش برخی حشرات می‌تواند باعث ایجاد خارش و برجستگی موضعی روی پوست شود. در این حالت معمولاً محل خارش مشخص است و ممکن است اطراف آن قرمزی یا تورم نیز دیده شود.
اگر تعداد ضایعات زیاد باشد یا افراد دیگری که در همان محیط زندگی می‌کنند نیز دچار خارش شده باشند، بررسی محیط و احتمال وجود حشرات اهمیت پیدا می‌کند.
۶. عفونت‌های پوستی
برخی عفونت‌های قارچی، انگلی یا دیگر عفونت‌های پوستی می‌توانند با خارش همراه باشند. شکل ضایعات، محل درگیری و علائم همراه در تشخیص نوع عفونت اهمیت دارند. برای مثال: خارش شدید در شب همراه با ضایعات پوستی در برخی نواحی بدن
در چنین شرایطی استفاده خودسرانه از دارو‌های مختلف ممکن است تشخیص را دشوارتر کند و بهتر است علت توسط پزشک مشخص شود.
علت خارش بدن بدون جوش چیست؟
خارش بدن همیشه با جوش یا ضایعات پوستی همراه نیست. خشکی پوست یکی از دلایل رایج خارش بدون جوش است، اما تنها علت احتمالی نیست.
برخی بیماری‌های زمینه‌ای، عوارض دارویی و مشکلات دیگری نیز می‌توانند بدون ایجاد ضایعه واضح روی پوست باعث خارش شوند.
اگر خارش بدون جوش برای مدت طولانی ادامه داشته باشد یا علت مشخصی نداشته باشد، مراجعه به پزشک برای بررسی علت توصیه می‌شود.
علت خارش بدن در شب چیست؟
برخی افراد متوجه می‌شوند که خارش آنها هنگام شب بیشتر می‌شود. گرما، خشکی پوست، تماس پوست با رختخواب و افزایش توجه فرد به احساس خارش در زمان استراحت می‌توانند در تشدید آن نقش داشته باشند.
با این حال، خارش شبانه همیشه به یک علت مشخص مربوط نیست و در صورت تداوم یا شدت زیاد باید علت آن بررسی شود.
اگر خارش شبانه با ضایعات پوستی مشخص یا خارش سایر اعضای خانواده همراه باشد، احتمال برخی بیماری‌های پوستی یا عوامل محیطی نیز باید بررسی شود.
آیا خارش بدن می تواند نشانه بیماری باشد؟
در بسیاری از موارد، خارش به یک مشکل پوستی یا عامل محیطی مربوط است؛ اما خارش مداوم و بدون ضایعه پوستی ممکن است در برخی افراد با بیماری‌های زمینه‌ای ارتباط داشته باشد.
برخی بیماری‌های کبد، کلیه، تیروئید و اختلالات خونی می‌توانند در بعضی افراد با خارش همراه شوند. این موضوع به این معنا نیست که هر فرد دارای خارش به یکی از این بیماری‌ها مبتلاست؛ تشخیص علت به بررسی علائم و شرایط فرد نیاز دارد.
به همین دلیل، اگر خارش بدون دلیل مشخص ادامه پیدا کند، به‌خصوص اگر شدید یا گسترده باشد، بهتر است پزشک علت آن را بررسی کند.
برای کاهش خارش بدن چه کار کنیم؟
اقدامات ساده زیر ممکن است در مواردی که علت خارش خشکی یا تحریک پوست باشد، به کاهش علائم کمک کند:
- از حمام بسیار داغ خودداری کنید.
- مدت زمان حمام را کوتاه‌تر کنید.
- بعد از حمام از مرطوب‌کننده مناسب استفاده کنید.
- از شوینده‌های ملایم‌تر استفاده کنید.
- پوست را نخارانید؛ خاراندن مداوم می‌تواند باعث آسیب و التهاب بیشتر شود.
- لباس‌های راحت و مناسب بپوشید.
- اگر محصول جدیدی باعث شروع خارش شده است، مصرف آن را متوقف کنید تا علت مشخص شود.
- محیط را بیش از حد گرم نگه ندارید.
این اقدامات جایگزین تشخیص و درمان علت اصلی خارش نیستند.
چه زمانی برای خارش بدن باید به پزشک مراجعه کرد؟
خارش خفیف و کوتاه مدت معمولاً جای نگرانی ندارد، اما در شرایط زیر بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود:
- خارش شدید است یا خواب و فعالیت روزانه را مختل می‌کند.
- خارش برای مدت طولانی ادامه دارد.
- بدون دلیل مشخص ایجاد شده است.
- تقریباً تمام بدن را درگیر کرده است.
- همراه با کاهش وزن بی‌دلیل، تب، تعریق شبانه یا علائم غیرعادی دیگر است.
- پوست دچار زخم، عفونت یا خونریزی شده است.
- پس از شروع مصرف یک دارو ایجاد شده است.
- خارش مکرراً بازمی‌گردد.
اگر خارش همراه با تورم ناگهانی لب یا زبان، احساس گرفتگی گلو یا مشکل در تنفس باشد، باید به‌عنوان یک وضعیت اورژانسی جدی گرفته شود.
علت خارش بدن می‌تواند از یک مشکل ساده مانند خشکی پوست و تماس با مواد تحریک‌کننده تا بیماری‌های پوستی و برخی بیماری‌های زمینه‌ای متفاوت باشد.
محل خارش، وجود یا نبود جوش و قرمزی، زمان بروز علائم و نشانه‌های همراه می‌توانند سرنخ‌هایی درباره علت ایجاد خارش ارائه کنند. برای خارش‌های خفیف ناشی از خشکی یا تحریک پوست، مراقبت مناسب از پوست ممکن است به کاهش علائم کمک کند؛ اما خارش شدید، مداوم یا بدون علت مشخص نیاز به بررسی پزشکی دارد.