جنس الکترود شمع خودرو تعیین‌کننده دوام و کیفیت جرقه است، اما انتخاب نهایی باید بر اساس دفترچه راهنمای هر خودرو انجام شود.
شمع یکی از قطعات کوچک اما مهم موتورهای بنزینی است و وظیفه آن ایجاد جرقه برای احتراق مخلوط هوا و سوخت است. با این حال، همه شمع‌ها ساختار یکسانی ندارند و جنس الکترود آن‌ها می‌تواند روی مقاومت در برابر سایش، کیفیت جرقه و طول عمر شمع تأثیر بگذارد. چهار نام مسی، نیکلی، پلاتینی و ایریدیومی نیز بیشتر از سایر انواع در بازار شنیده می‌شوند؛ اما تفاوت آن‌ها دقیقاً چیست و آیا شمع گران‌تر همیشه انتخاب بهتری است؟
شمع مسی و نیکلی چه تفاوتی دارند؟
آنچه در بازار به‌عنوان شمع مسی شناخته می‌شود، معمولاً به شمعی اشاره دارد که در ساخت الکترود آن از هسته مسی استفاده شده است. مس رسانایی حرارتی بالایی دارد و به انتقال سریع گرما از ناحیه الکترود کمک می‌کند، اما معمولاً سطح الکترود از آلیاژ نیکل ساخته می‌شود؛ بنابراین عبارت شمع مسی به این معنا نیست که الکترود آن کاملاً از مس ساخته شده است.
نیکل نیز به دلیل مقاومت مناسب در برابر شرایط حرارتی و خوردگی، یکی از مواد رایج در الکترود شمع است. نقطه‌ضعف اصلی این ساختار، سایش سریع‌تر الکترود نسبت به فلزات گران‌بهایی مانند پلاتین و ایریدیوم است. با فرسوده شدن الکترود، شکل و فاصله محل ایجاد جرقه تغییر می‌کند و در نتیجه شمع به مرور نیازمند تعویض می‌شود.
شمع پلاتینی چه مزیتی دارد؟
پلاتین مقاومت بالایی در برابر خوردگی و فرسایش ناشی از جرقه دارد. همین ویژگی به سازندگان اجازه می‌دهد نوک الکترود را نسبت به نمونه‌های معمولی باریک‌تر طراحی کنند. الکترود باریک‌تر می‌تواند به ایجاد جرقه در شرایط مناسب‌تر کمک کند و در عین حال، دوام شمع را افزایش دهد.
استفاده از نوک پلاتینی امکان ساخت الکترود مرکزی ظریف‌تر را فراهم کرده و به بهبود دوام و قابلیت احتراق کمک می‌کند. برخی شمع‌های پلاتینی نیز دارای نوک پلاتینی روی هر دو الکترود مرکزی و منفی هستند.
چرا شمع ایریدیومی گران‌تر است؟
ایریدیوم یکی از مقاوم‌ترین مواد مورد استفاده در الکترود شمع است و مقاومت بسیار خوبی در برابر سایش و دمای بالا دارد. همین ویژگی باعث شده سازندگان بتوانند الکترود مرکزی بسیار باریکی بسازند. برای نمونه، برخی شرکت‌ها در برخی شمع‌های ایریدیومی از الکترود مرکزی ایریدیومی با قطر تنها ۰.۴ میلی‌متر استفاده می‌کند.
الکترود باریک‌تر به تمرکز بهتر میدان الکتریکی و کاهش ولتاژ موردنیاز برای ایجاد جرقه کمک می‌کند. از طرف دیگر، مقاومت بالای ایریدیوم در برابر سایش باعث افزایش طول عمر شمع می‌شود. به همین دلیل شمع‌های ایریدیومی معمولاً گران‌تر از نمونه‌های معمولی هستند، اما در مقابل می‌توانند فاصله سرویس طولانی‌تری داشته باشند.
کدام شمع برای خودرو بهتر است؟
نمی‌توان صرفاً بر اساس جنس الکترود گفت یک نوع شمع برای همه خودروها بهترین گزینه است. موتور هر خودرو برای نوع مشخصی از شمع، درجه حرارتی، فاصله الکترود و مشخصات فنی معین طراحی شده است. حتی شمع ایریدیومی نیز اگر مشخصات آن با موتور خودرو مطابقت نداشته باشد، انتخاب مناسبی نخواهد بود.
بنابراین در مقایسه شمع‌های مسی، نیکلی، پلاتینی و ایریدیومی، تفاوت اصلی در مقاومت الکترود در برابر سایش، امکان استفاده از الکترود ظریف‌تر و در نتیجه دوام و قابلیت ایجاد جرقه است. انتخاب نهایی باید بر اساس مشخصات اعلام‌شده توسط سازنده خودرو انجام شود، نه صرفاً قیمت یا ادعای عملکرد بهتر یک نوع شمع.
