مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت از افزایش همزمان موارد ابتلا به آنفلوانزا و کووید-۱۹ خبر داده است؛ وضعیتی که نشان می‌دهد ایران امسال سه هفته زودتر از سال قبل وارد موج آنفلوانزا شده و هر دو ویروس همچنان بالاتر از آستانه هشدار قرار دارند.
بر اساس داده‌های نظام مراقبت دیده‌وری تنفسی وزارت بهداشت، در هفته سی‌وسوم سال جاری، منتهی به ۱۶ آبان، میزان ابتلا به عفونت‌های تنفسی در میان مراجعان سرپایی و بستری نسبت به هفته قبل افزایش یافته است.
بر این اساس، ۹.۱ درصد از مراجعان سرپایی دارای علائم شبه‌آنفلوانزا (ILI) و ۱۳.۴ درصد از بیماران بستری دارای علائم عفونت تنفسی شدید (SARI) بوده‌اند. این ارقام در هفته قبل به ترتیب ۸.۷ و ۱۳.۳ درصد گزارش شده بود.
بررسی‌های وزارت بهداشت نشان می‌دهد نسبت نمونه‌های مثبت آنفلوانزا از هفته سی‌ویکم امسال از آستانه هشدار بالا عبور کرده و با روندی افزایشی به ۲۲.۵ درصد رسیده است؛ رقمی که بیش از دو برابر آستانه هشدار بالا محسوب می‌شود.
با توجه به اینکه در سال گذشته این شاخص در هفته سی‌وچهارم از آستانه هشدار بالا عبور کرده بود، امسال کشور سه هفته زودتر وارد موج آنفلوانزا شده است.
در مقابل، میزان نمونه‌های مثبت کووید-۱۹ نسبت به هفته گذشته کاهش یافته و به ۱۳.۳ درصد رسیده، اما همچنان بالاتر از آستانه هشدار بالا قرار دارد. نکته قابل توجه، تفاوت میزان ابتلا در بیماران سرپایی و بستری است؛ به‌طوری‌که ۴.۶ درصد نمونه‌های سرپایی و ۲۳.۲ درصد نمونه‌های بیماران بستری از نظر کرونا مثبت بوده‌اند.
وزارت بهداشت با اشاره به تداوم فعالیت همزمان این دو ویروس، بر ضرورت تقویت اقدامات پیشگیرانه و رعایت پروتکل‌های بهداشتی تأکید کرده است. استفاده از ماسک در بیمارستان‌ها، مراکز درمانی، آسایشگاه‌های سالمندان و وسایل حمل‌ونقل عمومی از جمله توصیه‌های این مرکز است.
بر اساس داده‌های نظام مراقبت آزمایشگاهی، در هفته سی‌وسوم سال جاری، از مجموع هفت هزار و ۵۵۸ نمونه تنفسی بررسی‌شده در آزمایشگاه‌های مولکولی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور، ۹۸۷ نمونه از نظر آنفلوانزا مثبت بوده‌اند؛ معادل ۱۳.۱ درصد کل نمونه‌ها.
از میان موارد مثبت، ۶۷.۶ درصد به ویروس آنفلوانزای نوع B و باقی موارد به نوع A اختصاص داشته است. این در حالی است که در مقطع زمانی مشابه سال گذشته، نوع A ویروس غالب بود.
گروه سنی کودکان بیشترین سهم را از موارد مثبت آنفلوانزا به خود اختصاص داده‌اند. بر اساس آمار وزارت بهداشت، ۵۲.۵ درصد موارد ابتلا مربوط به کودکان بوده است. همچنین ۷.۹ درصد مبتلایان کمتر از دو سال، ۱۵.۷ درصد در گروه سنی دو تا پنج سال و ۲۸.۹ درصد در گروه سنی شش تا ۱۵ سال قرار داشته‌اند.
آمارهای استانی نیز از تفاوت میزان شیوع آنفلوانزا در نقاط مختلف کشور حکایت دارد. بر اساس گزارش وزارت بهداشت، بوشهر با ۵۱ درصد نمونه مثبت، بیشترین میزان را به خود اختصاص داده است.
پس از بوشهر، استان‌های کردستان با ۳۲.۶ درصد، چهارمحال و بختیاری با ۲۸.۳ درصد، کهگیلویه و بویراحمد با ۲۸.۱ درصد، خوزستان با ۲۴.۲ درصد و لرستان با ۲۲.۵ درصد در میان استان‌های دارای میزان مثبت بالاتر از آستانه هشدار قرار دارند.
کرمان، خراسان جنوبی، خراسان رضوی، فارس، سیستان و بلوچستان، خراسان شمالی، همدان و کرمانشاه نیز از دیگر استان‌هایی هستند که میزان نمونه‌های مثبت آنفلوانزا در آن‌ها از آستانه هشدار عبور کرده است.
در گروه استان‌های دارای میزان مثبت بالاتر از آستانه هشدار پایین نیز یزد، سمنان، آذربایجان شرقی، گیلان، هرمزگان، اصفهان، تهران، آذربایجان غربی، البرز و مازندران قرار دارند.
در بخش دیگری از گزارش مرکز مدیریت بیماری‌های واگیر وزارت بهداشت، به وضعیت سویه‌های در گردش کووید-۱۹ اشاره شده است.
بر اساس بررسی‌های توالی‌یابی ژنتیکی، هر ۸۵ نمونه مثبت کرونا که طی ماه گذشته مورد آزمایش قرار گرفته‌اند، متعلق به سویه اومیکرون و زیررده XFG بوده‌اند. این نمونه‌ها شامل ۴۷ مورد مربوط به شهریور و ۳۸ مورد مربوط به مهرماه هستند.
همچنین در میان نمونه‌های سه ماه گذشته، زیررده جدیدی با نام XHA شناسایی شده است که در شهریور و مهرماه به ترتیب ۱۳ و ۲۳.۷ درصد موارد را تشکیل داده است.
این زیررده که حاصل ترکیب ژنتیکی دو دودمان RV.۱.۱.۱ و TB.۲ است، در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۶ به فهرست دودمان‌های Pango اضافه شده است.
با این حال، وزارت بهداشت تأکید کرده است که شناسایی یک زیررده جدید لزوماً به معنای خطرناک‌تر بودن آن نیست. در حال حاضر شواهد رسمی کافی برای اثبات افزایش قابلیت انتقال، فرار از ایمنی یا کاهش اثربخشی واکسن‌ها در برابر این زیررده وجود ندارد و بررسی‌های بیشتر برای ارزیابی ویژگی‌های آن ضروری است.
بررسی وضعیت جهانی نیز نشان می‌دهد اگرچه میزان مثبت‌شدن آزمایش‌های کووید-۱۹ در بسیاری از کشورهای گزارش‌دهنده پایین است، اما در برخی مناطق جنوب‌غربی اروپا، شمال اروپا، شمال آفریقا، شرق آسیا و آمریکای مرکزی و حوزه کارائیب، میزان نمونه‌های مثبت از ۱۰ درصد فراتر رفته است.
بیشترین موارد بستری ناشی از کووید-۱۹ در سطح جهانی همچنان در گروه سنی بالای ۶۵ سال مشاهده می‌شود.
در مقابل، فعالیت آنفلوانزا در هفته چهل‌وسوم سال ۲۰۲۶ در سطح جهانی همچنان پایین گزارش شده و ویروس نوع A در بسیاری از مناطق، نوع غالب بوده است. با این حال، در برخی کشورهای آمریکای مرکزی، کارائیب، غرب آفریقا و مناطق مختلف آسیا، میزان نمونه‌های مثبت از ۱۰ درصد و در تعدادی از کشورها از ۳۰ درصد نیز فراتر رفته است.
فعالیت ویروس RSV نیز در همین بازه زمانی در سطح پایینی قرار داشته، هرچند در برخی کشورهای آمریکای مرکزی، کارائیب و جنوب آسیا افزایش موارد ابتلا گزارش شده است.
بر اساس جمع‌بندی وزارت بهداشت، افزایش فعالیت آنفلوانزا در مناطق مختلف جهان و همزمانی گردش آن با کووید-۱۹ و RSV در برخی کشورها، از جمله کره جنوبی، از مهم‌ترین تحولات اپیدمیولوژیک بیماری‌های تنفسی در هفته‌های اخیر است.
با توجه به ورود زودهنگام ایران به موج آنفلوانزا و تداوم گردش همزمان کرونا، وزارت بهداشت بر ضرورت رعایت توصیه‌های بهداشتی، به‌ویژه در گروه‌های پرخطر شامل سالمندان، کودکان خردسال و افراد دارای بیماری‌های زمینه‌ای تأکید دارد.