از اینکه عربستان و بسیاری دیگر از کشورها با وجود خسارت‌های ناشی از جنگ، از ادامه درگیری ها حمایت می کنند تعجب می کنید؟ پس بهتر است بدانید افزایش شدید قیمت سوخت در پی جنگ ایران، سودهای هنگفتی نصیب شرکت‌های نفتی بزرگی مانند آرامکوی عربستان و بریتیش پترولیوم کرده است.
رویداد۲۴ | جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، در کنار خسارت‌های انسانی و اقتصادی، برندگان مالی بزرگی نیز داشته است؛ شرکت‌های نفت و گازی که با افزایش قیمت جهانی انرژی، سودهای کم‌سابقه‌ای به دست آورده‌اند. درحالی‌که میلیون‌ها خانوار در آمریکا و دیگر کشورهای جهان با افزایش قیمت بنزین، گازوئیل و قبوض انرژی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، گزارش‌های تازه گاردین و نیویورک‌پست از سودهای ده‌ها میلیارد دلاری بزرگ‌ترین شرکت‌های نفتی جهان حکایت دارند.
روزنامه گاردین در گزارشی گفته که ۹ شرکت از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان نفت پذیرفته‌شده در بورس، در مسیر ثبت بیش از ۹۵ میلیارد دلار سود در سه‌ماهه سوم سال جاری قرار دارند. این شرکت‌ها در سه‌ماهه دوم نیز مجموعاً ۹۶ میلیارد دلار سود کسب کرده بودند؛ به این ترتیب، مجموع سود ثبت‌شده و برآوردی آن‌ها در شش ماه از ۱۹۱ میلیارد دلار فراتر می‌رود.
نیویورک‌تایمز، اعلام کرده است که بیش از ۵۰ شرکت بزرگ نفت و گاز آمریکا در فاصله آوریل تا سپتامبر، بیش از ۱۳۰ میلیارد دلار سود به دست آورده‌اند؛ رقمی نزدیک به سه برابر مدت مشابه سال گذشته که سود این شرکت‌ها کمتر از ۴۷ میلیارد دلار بود.
گزارشها نشان می دهد برخلاف تصور مقامات نظامی ایران، ادامه جنگ نه تنها به ضرر بازار نفت جهان نبوده باکه اختلال گسترده در بازار انرژی بر اثر جنگ ایران، برای بسیاری از شرکت‌های بزرگ نفتی به فرصتی کم‌سابقه برای افزایش سود تبدیل شده است.
جنگ ایران چگونه به سود تاریخی شرکت‌های نفتی منجر شد؟
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ آغاز شد، یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان را با اختلال مواجه کرد. تنگه هرمز که پیش از جنگ معادل حدود یک‌پنجم مصرف جهانی نفت از آن عبور می‌کرد، به یکی از کانون‌های اصلی بحران تبدیل شد.
به گزارش گاردین، قیمت نفت در جریان این جنگ از مرز ۱۲۶ دلار در هر بشکه عبور کرد. نیویورک‌تایمز نیز به نقل از بلومبرگ نوشته است که قیمت جهانی نفت از آغاز حملات آمریکا و اسرائیل علیه ایران نزدیک به ۶۰ درصد افزایش یافته است.
اختلال در انتقال نفت از خلیج فارس، نگرانی درباره کمبود عرضه و افزایش هزینه حمل‌ونقل دریایی، شرایطی را ایجاد کرده که شرکت‌های بزرگ نفتی و پالایشگاهی توانسته‌اند از افزایش قیمت‌ها بهره ببرند.
به نوشته نیویورک‌تایمز، جنگ ایران در کنار حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، حدود ۱۰ درصد از ظرفیت جهانی تولید سوخت را از مدار خارج کرده است. در نتیجه، پالایشگاه‌هایی که همچنان فعال مانده‌اند، با افزایش حاشیه سود مواجه شده‌اند.
نکته قابل توجه آن است که طبق گزارش وال‌استریت ژورنال، حجم انتقال نفت از خلیج فارس اخیراً از سطح پیش از جنگ نیز فراتر رفته، اما این افزایش عرضه هنوز نتوانسته قیمت سوخت در جایگاه‌های بنزین آمریکا را به سطح قبلی بازگرداند.
از آرامکوی عربستان تا اکسون‌موبیل آمریکا؛ چه شرکت‌هایی بیشترین سود را بردند؟
گاردین به نقل از تحلیل مؤسسه سرمایه‌گذاری «ای‌جی بل» گزارش داده که انتظار می‌رود آرامکوی عربستان سعودی در صدر فهرست سودآورترین شرکت‌های نفتی سه‌ماهه سوم قرار گیرد.
تحلیلگران پیش‌بینی کرده‌اند سود خالص فصلی این شرکت با رشد هفت‌درصدی به حدود ۳۰ میلیارد دلار برسد؛ آن هم در شرایطی که تأسیسات مرتبط با صنعت نفت عربستان هدف حملات حوثی‌های مورد حمایت ایران قرار گرفته‌اند.
شرکت بریتیش پترولیوم نیز در گزارش مالی دوره ژوئیه تا سپتامبر، سودی معادل ۸ میلیارد و ۴۶۰ میلیون دلار اعلام کرده است؛ رقمی که به نوشته گاردین، بالاترین سود فصلی این شرکت از سال ۲۰۰۸ محسوب می‌شود.
در سوی دیگر، بلومبرگ گزارش داده است که پنج شرکت اکسون‌موبیل، شورون، بریتیش پترولیوم، شل و توتال‌انرژیز در مجموع ۵۶ میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار سود خالص تعدیل‌شده در سه‌ماهه سوم ثبت کرده‌اند. هر پنج شرکت نیز عملکردی بهتر از پیش‌بینی‌های تحلیلگران وال‌استریت داشته‌اند.
بخش پالایشگاهی اکسون‌موبیل با ثبت سود ۹ میلیارد و ۵۰ میلیون دلاری، به رکوردی تاریخی دست یافته است؛ رقمی نزدیک به پنج برابر سود مدت مشابه سال گذشته.
شورون نیز در بخش پالایش، بازاریابی سوخت و فعالیت‌های مرتبط، ۴ میلیارد و ۹۳۰ میلیون دلار سود به دست آورده که تقریباً چهار برابر سال گذشته است.
افزایش سود تنها به صورت‌های مالی محدود نمانده است. براساس گزارش نیویورک‌پست، ارزش سهام اکسون‌موبیل و شورون از ابتدای سال جاری میلادی هرکدام حدود ۵۲ درصد افزایش یافته است.
بنابراین، جنگی که هزینه انرژی را برای مصرف‌کنندگان افزایش داده، هم‌زمان درآمد شرکت‌های نفتی و ارزش دارایی سهام‌داران آن‌ها را به‌شدت بالا برده است.
مردم تاوان جنگ را می‌دهند؛ جهش ۷۲ درصدی قیمت گازوئیل آمریکا
درحالی‌که شرکت‌های بزرگ نفتی از افزایش قیمت‌ها سود می‌برند، مصرف‌کنندگان آمریکایی با فشار مالی فزاینده‌ای روبه‌رو هستند.
نیویورک‌تایمز براساس داده‌های انجمن خودروی آمریکا گزارش داده که میانگین قیمت هر گالن بنزین معمولی از ۲ دلار و ۹۸ سنت پیش از آغاز جنگ به ۴ دلار و ۲۰ سنت در پایان اکتبر رسیده است.
قیمت گازوئیل نیز در همین مدت از ۳ دلار و ۶۸ سنت به ۶ دلار و ۳۲ سنت در هر گالن افزایش یافته؛ یعنی رشدی نزدیک به ۷۲ درصد.
این افزایش قیمت فقط هزینه سوخت خودروهای شخصی را بالا نمی‌برد. گران شدن گازوئیل می‌تواند هزینه حمل‌ونقل کالا، فعالیت‌های کشاورزی، زنجیره تأمین و در نهایت قیمت محصولات مصرفی را نیز افزایش دهد.
درک رایسفیلد، از بنیان‌گذاران مارکت‌واچ، در گفت‌وگو با نیویورک‌پست هشدار داده است که مشکل افزایش قیمت سوخت راه‌حل کوتاه‌مدتی ندارد؛ زیرا ظرفیت پالایشگاهی آمریکا سال‌هاست با محدودیت‌های ساختاری روبه‌روست و افزایش سریع تولید امکان‌پذیر نیست.
او همچنین معتقد است ادامه قیمت‌های بالای نفت ممکن است در بلندمدت به زیان خود صنعت نفت تمام شود؛ زیرا انگیزه سرمایه‌گذاری در انرژی‌های جایگزین، از جمله انرژی خورشیدی، بادی، هسته‌ای و زمین‌گرمایی را افزایش می‌دهد.
تناقض ترامپ؛ دیروز منتقد سود نفتی‌ها، امروز مدافع درآمدهای جنگ
یکی از بخش‌های قابل توجه گزارش نیویورک‌تایمز، تغییر لحن دونالد ترامپ در مواجهه با سودهای هنگفت صنعت نفت است.
ترامپ در سوم اوت، در کاخ سفید از شرکت‌های بزرگ نفتی، به‌ویژه اکسون‌موبیل و شورون، به دلیل کسب سودهای بسیار بالا انتقاد کرد و از آن‌ها خواست بخشی از درآمد خود را به مصرف‌کنندگان بازگردانند.
او گفته بود وقتی سود یک شرکت به ۱۲ برابر سال گذشته می‌رسد، باید بخشی از آن را به مردم برگرداند و قیمت خرده‌فروشی سوخت را کاهش دهد.
رئیس‌جمهور آمریکا در آن زمان تأکید کرد که از این وضعیت رضایت ندارد.
اما چند ماه بعد، در یک گردهمایی انتخاباتی در ایالت جورجیا، لحن ترامپ تغییر کرد. او این بار از درآمدهای عظیم صنعت نفت و گاز آمریکا سخن گفت و اعلام کرد این صنعت صدها میلیارد دلار درآمد کسب می‌کند.
ترامپ همچنین مدعی شد جنگ درآمدهای قابل توجهی برای ایالات متحده ایجاد کرده و گفت مشاورانش او را از افتخار کردن علنی به سودهای صنعت نفت برحذر داشته‌اند.
این تغییر موضع در شرایطی رخ داده که افزایش قیمت سوخت، یکی از مهم‌ترین مسائل اقتصادی پیش روی رأی‌دهندگان آمریکایی در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای است.
کاخ سفید در واکنش به انتقادها اعلام کرده که اولویت اصلی ترامپ کاهش قیمت بنزین است. تیلور راجرز، سخنگوی کاخ سفید، نیز مدعی شده که با پایان جنگ ایران، قیمت بنزین به‌شدت کاهش خواهد یافت.
بااین‌حال، هنوز روشن نیست کاهش تنش‌های نظامی تا چه اندازه و با چه سرعتی بتواند قیمت سوخت را به سطح پیش از جنگ بازگرداند.