نهمین نشریه «چشم‌انداز گیم»، علاوه بر مرور تازه‌ترین اخبار صنعت بازی، به موضوعاتی چون آینده اقتصادی تولید بازی‌های بزرگ به نقش و جایگاه زنان در صنعت بازی‌های ویدئویی نیز پرداخته است.

خبرگزاری مهر، گروه فرهنگ و ادب، مائده سادات مرویان حسینی: نهمین شماره نشریه تخصصی «چشم‌انداز گیم» با تمرکز بر ابعاد فرهنگی، اقتصادی و آماری صنعت بازی‌های دیجیتال منتشر شد. در این شماره، علاوه بر مرور تازه‌ترین اخبار و رویدادهای صنعت بازی در ایران و جهان، به موضوعاتی همچون آینده اقتصادی تولید بازی‌های بزرگ، نقش و جایگاه زنان در صنعت بازی‌های ویدئویی و چالش‌های پیش روی فعالان این حوزه پرداخته و در گفت‌وگویی تخصصی، تجربه یکی از بازی‌سازان ایرانی را روایت کرده است.

این نشریه در نهمین شماره خود با نگاهی چندجانبه، موضوعات مرتبط با صنعت بازی‌های دیجیتال را بررسی می‌کند و در کنار انتشار اخبار و رویدادهای مهم، به تحلیل مسائل اقتصادی و اجتماعی این حوزه نیز بپردازد. مرور اخبار صنعت گیم در ایران و جهان، بررسی وضعیت اقتصادی بازی‌سازی، پرداختن به نقش زنان در بازی‌های ویدئویی، انتشار یادداشت‌های تحلیلی و گفت‌وگو با فعالان این صنعت از جمله محورهای اصلی این شماره است.

مروری بر مهم‌ترین اخبار و رویدادهای صنعت بازی در ایران و جهان

یکی از بخش‌های نشریه به تازه‌ترین اخبار و تحولات صنعت بازی‌های دیجیتال اختصاص دارد. این بخش با هدف اطلاع‌رسانی درباره رویدادها، فراخوان‌ها، برنامه‌های حمایتی و اتفاقات اثرگذار بر زیست‌بوم بازی‌سازی، مخاطبان را با بخشی از مهم‌ترین فعالیت‌های داخلی و بین‌المللی این حوزه آشنا می‌کند.

از جمله اخبار منتشرشده در این بخش، فراخوان دوازدهمین جشنواره بازی‌های ویدئویی ایران است. این دوره از جشنواره با هدف تقویت جایگاه آن به‌عنوان بستری برای رشد، ارتقای کیفیت و توسعه صنعت بازی ایران طراحی شده است.

دبیرخانه جشنواره در این دوره تلاش کرده است با بهره‌گیری از دیدگاه‌ها و تجربه‌های تخصصی اعضای آکادمی جشنواره و همچنین استفاده از نظرات صاحب‌نظران و فعالان این حوزه، ساختار جشنواره، اهداف، بخش‌های رقابتی و شیوه معرفی آثار را مورد بازنگری و به‌روزرسانی قرار دهد.

تمرکز بر بازار هدف مشخص، تولید مرحله‌ای، استفاده از تیم‌های چابک، خلق مالکیت فکری اختصاصی و جذب سرمایه متناسب با مقیاس پروژه، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به توسعه پایدار صنعت بازی کمک کند. همچنین خلاقیت، روایت‌های بومی و شناخت مزیت‌های فرهنگی، ظرفیت‌هایی است که می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری مزیت رقابتی برای بازی‌سازان ایرانی باشند

ارتقای کیفیت تولیدات داخلی و حرکت بازی‌سازان به سمت استانداردهای بالاتر، همچنین ایجاد انگیزه و فرصت برای تولید، توسعه، سرمایه‌گذاری و عرضه بازی‌های ایرانی، دو محور اصلی دوازدهمین جشنواره بازی‌های ویدئویی ایران هستند. دبیرخانه جشنواره نیز اعلام کرده است که تحقق این اهداف را در تمام مراحل برگزاری، از فرآیند انتخاب و داوری آثار تا معرفی برگزیدگان و برنامه‌های جانبی، دنبال خواهد کرد.

خبر دیگری که در بخش اخبار نشریه مورد توجه قرار گرفته، فراخوان هشتمین دوره رویداد بین‌المللی جایزه بازی‌های جدی (SeGaP ۲۰۲۷) است. این رویداد با مشارکت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، معاونت علمی ریاست‌جمهوری، شهرداری تهران و سایر نهادهای مرتبط برگزار خواهد شد. جایزه بازی‌های جدی، بستری برای رقابت، معرفی و ارزیابی بازی‌هایی است که با اهدافی فراتر از سرگرمی و در زمینه‌هایی همچون آموزش، فرهنگ، سلامت و سایر حوزه‌های کاربردی تولید شده‌اند. در این رویداد، آثار منتشرشده یا بازی‌هایی که در مسیر انتشار و به‌روزرسانی قرار دارند، امکان حضور و ارزیابی خواهند داشت.

کمیته علمی، داوری و منتورینگ این رویداد نیز مانند دوره‌های گذشته از استادان و خبرگان دانشگاهی و صنعتی در حوزه بازی‌های جدی از داخل و خارج کشور تشکیل خواهد شد. پرداختن به این رویداد در نشریه، از این جهت اهمیت دارد که بازی‌های جدی می‌توانند ظرفیت‌های صنعت بازی را در حوزه‌هایی فراتر از سرگرمی به نمایش بگذارند و زمینه پیوند فناوری، آموزش و فرهنگ را فراهم کنند.

بخش دیگری از اخبار این شماره به معرفی برگزیدگان حوزه بازی‌های دیجیتال در رویداد مانوین اختصاص دارد؛ رویدادی که در آن شرکت‌های فعال این حوزه بر اساس رتبه‌بندی اعلام‌شده، نشان‌های طلا و الماس دریافت کردند و حمایت‌های مالی برای مجموعه‌های منتخب در نظر گرفته شده است.

آیا ساخت بازی‌های بزرگ دیگر صرفه اقتصادی دارد؟

بخش یادداشت‌های تخصصی نشریه، به بررسی پرسش‌ها و چالش‌های بنیادین صنعت بازی اختصاص دارد؛ موضوعاتی که علاوه بر جنبه‌های فنی و هنری، از منظر اقتصادی و مدیریتی نیز اهمیت دارند. یکی از این یادداشت‌ها با عنوان «آیا دیگر ساخت بازی‌های دیجیتال صرفه اقتصادی دارد؟» به قلم سیدمهدی سادات حیاتشاهی منتشر شده است. نویسنده در این یادداشت به تغییر الگوی توسعه بازی‌های ویدئویی و افزایش هزینه‌های تولید آثار بزرگ پرداخته و این پرسش را مطرح می‌کند که آیا صنعت بازی همچنان می‌تواند با تکیه بر پروژه‌های پرهزینه و عظیم به مسیر خود ادامه دهد؟

حیاتشاهی در ابتدای یادداشت توضیح می‌دهد که برای سال‌ها، بزرگ‌تر شدن بازی‌ها یکی از مهم‌ترین نشانه‌های پیشرفت در این صنعت به شمار می‌رفت. جهان‌های وسیع‌تر، گرافیک واقع‌گرایانه‌تر، داستان‌های طولانی‌تر و تجربه‌هایی که مرزهای فناوری را جابه‌جا می‌کردند، معیارهایی برای سنجش جاه‌طلبی و موفقیت استودیوهای بازی‌سازی بودند. ناشران بزرگ نیز سرمایه‌های هنگفتی را به پروژه‌هایی اختصاص می‌دادند که قرار بود به رویدادهای بزرگ فرهنگی و تجاری تبدیل شوند. با این حال، به اعتقاد نویسنده، امروز در پس این شکوه فنی و بصری، پرسشی جدی مطرح است، آیا صنعت بازی می‌تواند همچنان با همین الگوی پرهزینه به مسیر خود ادامه دهد؟

در ادامه یادداشت، هزینه‌های ساخت بازی‌های بزرگ بررسی می‌شود. توسعه فناوری، طراحی جهان‌های گسترده، صداگذاری حرفه‌ای، بازاریابی جهانی و پشتیبانی پس از انتشار، تنها بخشی از هزینه‌هایی هستند که در چرخه تولید به پروژه تحمیل می‌شوند. طولانی شدن زمان توسعه نیز ریسک سرمایه‌گذاری را افزایش می‌دهد؛ چراکه ممکن است محصولی پس از چند سال صرف منابع مالی و انسانی، به دلیل تغییر سلیقه مخاطبان یا رقابت شدید بازار نتواند انتظارات را برآورده کند. نویسنده تأکید می‌کند که حتی فروش قابل توجه نیز همیشه به معنای سودآوری نیست. زمانی که هزینه‌های تولید و بازاریابی به سطح بالایی رسیده باشد، یک بازی برای بازگشت سرمایه به فروش گسترده‌ای نیاز دارد و فاصله میان موفقیت و شکست ممکن است به چند تصمیم اشتباه در مسیر توسعه وابسته باشد.

این یادداشت در بخش پایانی، شرایط صنعت بازی ایران را نیز مورد توجه قرار می‌دهد. به باور نویسنده، استودیوهای ایرانی با محدودیت‌هایی در دسترسی به سرمایه، زیرساخت‌های بین‌المللی و شبکه‌های توزیع جهانی مواجه‌اند؛ بنابراین رقابت مستقیم با پروژه‌های چندصد میلیون دلاری، بدون برخورداری از منابع متناسب، می‌تواند ریسک بالایی داشته باشد. حیاتشاهی در مقابل، فرصت بازی‌سازی ایران را در انتخاب هوشمندانه مسیر توسعه می‌داند؛ تمرکز بر بازار هدف مشخص، تولید مرحله‌ای، استفاده از تیم‌های چابک، خلق مالکیت فکری اختصاصی و جذب سرمایه متناسب با مقیاس پروژه، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند به توسعه پایدار این صنعت کمک کند. او همچنین خلاقیت، روایت‌های بومی و شناخت مزیت‌های فرهنگی را از ظرفیت‌هایی می‌داند که می‌توانند زمینه‌ساز شکل‌گیری مزیت رقابتی برای بازی‌سازان ایرانی باشند.

زنان، یک‌سوم جمعیت گیمرهای ایرانی با سهمی کمتر دیده شده در صنعت بازی

زنان در بازی‌های ویدئویی؛ از حضور در میان بازیکنان تا چالش‌های اشتغال و مدیریت

یکی از بخش‌های نهمین شماره نشریه «چشم‌انداز گیم»، به موضوع زنان در بازی‌های ویدئویی اختصاص دارد. این مقاله تلاش می‌کند با عبور از نگاه صرفاً آماری به حضور زنان در بازی‌ها، وضعیت آنان را در جایگاه بازیکن، نیروی کار، تولیدکننده محتوا و فعال حرفه‌ای صنعت بازی بررسی کند و به موانعی بپردازد که بر سر راه مشارکت و پیشرفت زنان در این حوزه وجود دارد.

این مقاله با استناد به پیمایش ملی بنیاد ملی بازی‌های رایانه‌ای، به این موضوع اشاره می‌کند که زنان در ایران بیش از یک‌سوم جمعیت بازیکنان را تشکیل می‌دهند و روزانه حدود یک ساعت از وقت خود را به بازی کردن اختصاص می‌دهند. با این حال، اطلاعات و گزارش‌های رسمی درباره زنان شاغل در صنعت بازی، استریمرهای زن و حتی زنانی که برای دور ماندن از آزار و تبعیض در محیط بازی‌های آنلاین ناچارند با هویت مردانه فعالیت کنند، در دسترس نیست.

بخش دیگری از مقاله به بررسی وضعیت زنان شاغل در استودیوهای بازی‌سازی و موانعی اختصاص دارد که در مسیر رشد حرفه‌ای با آن مواجه می‌شوند. در این قسمت، به یک پژوهش کیفی در یک شرکت بازی‌سازی آلمانی اشاره شده است. این پژوهش تجربیات و چالش‌های شغلی زنان حرفه‌ای جوان را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که با وجود نزدیک شدن تعداد گیمرهای زن و مرد به یکدیگر، فرهنگ و صنعت بازی‌سازی همچنان تحت تأثیر ارزش‌ها و الگوهای مردانه قرار دارد.

زنان در ایران بیش از یک‌سوم جمعیت بازیکنان را تشکیل می‌دهند و روزانه حدود یک ساعت از وقت خود را به بازی کردن اختصاص می‌دهند. با این حال، اطلاعات و گزارش‌های رسمی درباره زنان شاغل در صنعت بازی، استریمرهای زن و حتی زنانی که برای دور ماندن از آزار و تبعیض در محیط بازی‌های آنلاین ناچارند با هویت مردانه فعالیت کنند، در دسترس نیست

مقاله در ادامه با پرداختن به دیدگاه دکتر ماری‌کلر آیزمن، مدیرعامل سازمان Women in Games، این پرسش را مطرح می‌کند که آیا حضور کمتر زنان در صنعت بازی واقعاً ناشی از علاقه کمتر آنان به فعالیت حرفه‌ای در این حوزه است؟ آیزمن برای پاسخ به این پرسش، عواملی همچون فرهنگ محیط کار، فرصت‌های ارتقای شغلی، شبکه‌های حرفه‌ای، مسئولیت‌های مراقبتی، احساس تعلق و دسترسی به سرمایه را مورد توجه قرار می‌دهد و بر ضرورت گردآوری شواهد دقیق‌تر درباره وضعیت زنان تأکید می‌کند.

از نگاه او، مسئله اصلی لزوماً رسیدن به نسبت برابر ۵۰ درصدی زنان و مردان در تمام بخش‌های صنعت بازی نیست؛ بلکه فراهم کردن فرصت‌های برابر برای زنانی است که تمایل دارند وارد این حوزه شوند، در آن باقی بمانند، پیشرفت کنند و به موقعیت‌های مدیریتی و مالکیت کسب‌وکار دست پیدا کنند. در این بخش به پژوهش سازمان Women in Games با عنوان «The Drop-Off» نیز اشاره شده است. بر اساس این پژوهش، سهم زنان در مسیر حرکت از جایگاه بازیکن به نیروی کار، مدیریت ارشد، مالکیت استودیو و دسترسی به سرمایه به تدریج کاهش می‌یابد.

در پایان این بخش، نشریه به معرفی نمونه‌ای از بازی‌های دیجیتال با دغدغه اجتماعی و موضوع توانمندسازی زنان می‌پردازد. بازی «The Game: Half the Sky Movement» یکی از آثاری است که با هدف افزایش آگاهی عمومی و جمع‌آوری کمک‌های مالی برای توانمندسازی زنان و دختران در سراسر جهان طراحی شده است. این بازی ماجراجویانه رایگان و تحت وب و فیس‌بوک، در چهارم مارس ۲۰۱۳ عرضه شد و توسط استودیوی Frima توسعه یافت. تهیه‌کنندگی آن را مجموعه غیرانتفاعی Games for Change بر عهده داشت و درآمدهای حاصل از بازی برای فعالیت‌های خیریه اختصاص داده می‌شد.

بازیکنان در جریان بازی با داستان‌ها و مأموریت‌هایی درباره چالش‌های واقعی زنان روبه‌رو می‌شوند و با راهکارهای ارائه‌شده از سوی هفت سازمان بین‌المللی، از جمله بنیادهای فعال در حوزه توانمندسازی زنان، تعامل می‌کنند. این اثر بخشی از پلتفرم چندرسانه‌ای جنبش Half the Sky بود که پیش از آن کتابی پرفروش در نیویورک‌تایمز و مستندی تلویزیونی از شبکه PBS را نیز شامل می‌شد. بنیاد فورد، Zynga.org، شرکت اینتل و بنیاد راکفلر از جمله حامیان مالی طراحی این پروژه بودند. معرفی این بازی در مقاله، نمونه‌ای از ظرفیت بازی‌های دیجیتال برای پرداختن به مسائل اجتماعی و تبدیل سرگرمی به ابزاری برای آگاهی‌بخشی و ایجاد تغییرات واقعی در جامعه است.

در نهایت نهمین شماره نشریه «چشم‌انداز گیم»، در کنار معرفی جشنواره‌ها و رویدادهای حمایتی، موضوعاتی مانند افزایش هزینه تولید بازی‌های بزرگ، ضرورت بازنگری در مدل‌های اقتصادی بازی‌سازی، نقش هوش مصنوعی در فرآیند تولید و اهمیت شناخت بازار هدف مورد توجه قرار گرفته است. همچنین مقاله مربوط به زنان در بازی‌های ویدئویی، با عبور از آمار حضور زنان در میان بازیکنان، به مسائل عمیق‌تری همچون امنیت فضای آنلاین و فرصت‌های شغلی می‌پردازد.