ماجرا از خاموش‌شدن یخچال‌های فروشگاه‌های زنجیره‌ای فرانسه و فاسدشدن مواد غذایی آغاز شد، اما تحقیقات امنیتی پاریس به پرونده‌ای فراتر از یک خرابکاری اینترنتی ر...
اقتصاد‌آنلاین: ماجرا از خاموش‌شدن یخچال‌های فروشگاه‌های زنجیره‌ای فرانسه و فاسدشدن مواد غذایی آغاز شد، اما تحقیقات امنیتی پاریس به پرونده‌ای فراتر از یک خرابکاری اینترنتی رسید؛ پرونده‌ای که اکنون پای واحدهای سایبری منتسب به سپاه پاسداران، سه مظنون ایرانی و احتمال واکنش اروپا را به میان کشیده است.
گروه سیاسی؛ درست ۲۰ و ۲۱ مهر بود که سامانه‌های سرمایشی صدها فروشگاه زنجیره‌ای در فرانسه هدف حمله سایبری قرار گرفتند و حالا فرانسه مدعی است که ایران پشت این حمله سایبری بوده است. آنچه در ابتدا اختلالی فنی به نظر می‌رسید، اما به‌سرعت به بحرانی برای شرکت‌های بزرگ خرده‌فروشی تبدیل شد: هکرها به سامانه‌های کنترل سرمایش دسترسی پیدا کردند و با تغییر تنظیمات یخ‌زدایی، دمای تجهیزات را بالا بردند. در نتیجه این عملیات، فاسدشدن حجم قابل‌توجهی از مواد غذایی، خالی‌شدن قفسه‌های فروشگاه‌ها و وقوع دست‌کم ۱۵ آتش‌سوزی بود. گروه‌هایی مانند کارفور، اینترمارشه، لوکلر، کازینو، مترو و کوپراتیو یو در میان مجموعه‌های آسیب‌دیده قرار داشتند.
بر اساس گزارش آژانس امنیت سایبری فرانسه، دامنه حمله به حدود ۷۰۰ فروشگاه و مرکز تجاری رسید. مرکز هماهنگی بحران سایبری فرانسه این عملیات را از نظر گستردگی و شدت، بی‌سابقه توصیف کرد.
چرا فرانسه انگشت اتهام را به سوی ایران گرفت؟
طبق گزارش ای‌بی‌سی نیوز، تحقیقات فرانسه به‌جای یک گروه مستقل خرابکار به شبکه‌ای از گروه‌های سایبری رسید که به ادعای مقام‌های امنیتی این کشور، با سپاه پاسداران ارتباط دارند. در گزارش اطلاعاتی فرانسه، دو واحد با نام‌های «شهید کاوه» و «شهید شوشتری» به‌عنوان بازیگران اصلی عملیات معرفی شده‌اند. بنا به ادعای مقام‌های فرانسوی، این واحدها از نام و پوشش گروه‌های هکری مستقل برای پنهان‌کردن هویت واقعی خود استفاده می‌کنند. از جمله این گروه‌ها می‌توان به سایبراونجرز (CyberAveng3rs) و سایبر اینساد فرانت (Cyber Isnaad Front) اشاره کرد؛ مجموعه‌هایی که خود را گروه‌های مستقل و کنشگر سایبری معرفی می‌کنند.
شهید کاوه؛ واحدی که دولت فرانسه آن را پشت پرده عملیات می‌داند
نام «شهید کاوه» در مرکز این پرونده قرار گرفته است. این گروه، بنا بر ارزیابی اطلاعاتی فرانسه، بخشی از ساختار تهاجمی سایبری وابسته به فرماندهی الکترونیک و سایبری سپاه پاسداران است. طبق ادعای دولت فرانسه، این کشور سه نفر را نیز به‌عنوان مظنون معرفی می‌کند: حمیدرضا لشگریان که رئیس مرکز الکترونیک و سایبری سپاه معرفی شده، مهدی لشگریان و رضا سالاروند که فرماندهان منتسب به واحد شهید کاوه هستند. دادستانی پاریس برای این سه نفر درخواست صدور اعلان‌های بین‌المللی بازداشت کرده است.
جنگ سایبری؛ چرا فرانسه و چرا زیرساخت‌های غیرنظامی؟
رویترز گزارش داد از زمان آغاز جنگ ایران در (اسفند ۱۴۰۴)، مجموعه‌ای از حملات سایبری منتسب به بازیگران مختلف در ارتباط با این درگیری گزارش شده است؛ از حمله به سامانه حمل‌ونقل لس‌آنجلس (اسفند ۱۴۰۴ و فروردین ۱۴۰۵) تا حمله به تأسیسات تصفیه آب آمریکا (تیر و مرداد ۱۴۰۵) و کشتی‌های عازم آمریکا (مرداد و شهریور ۱۴۰۵).
در مورد فرانسه نیز روابط تهران و پاریس پیش از این حمله با اختلاف بر سر برنامه هسته‌ای و موشکی ایران، فعالیت‌های منطقه‌ای تهران و بازداشت اتباع فرانسوی پرتنش شده بود. روابط دو کشور پس از آزادی برخی بازداشت‌شدگان و فاصله‌گرفتن فرانسه از جنگ آمریکا علیه ایران تا حدی بهبود یافت، اما در تابستان ۱۴۰۵، بازداشت و اخراج دو دیپلمات فرانسوی از ایران و اقدام متقابل پاریس بار دیگر روابط را تیره کرد.
تهران اتهامات را رد کرد؛ پاریس مدعی تحریم و پاسخ سایبری شد
رویترز مدعی شد دولت فرانسه در ۱۸ آبان ۱۴۰۵ رسماً سپاه پاسداران را مسئول این حمله معرفی کرده است. ژان‌نوئل بارو، وزیر امور خارجه فرانسه اعلام کرد سفیر ایران به وزارت خارجه احضار شده و پاریس برای اعمال تحریم‌های بیشتر اتحادیه اروپا علیه ایران تلاش خواهد کرد.
یک روز بعد، در ۱۹ آبان، احضار سفیر ایران انجام شد و همچنین بارو در گفت‌وگو با شبکه فرانس‌اینفو تأکید کرد فرانسه در صورت ضرورت می‌تواند از ظرفیت‌های دفاع سایبری خود برای پاسخ‌گویی استفاده کند. او گفت پاریس تمام اقدامات لازم را، از جمله اقداماتی که علنی نخواهند شد، در صورت متناسب و ضروری بودن در نظر خواهد گرفت.
در مقابل، وزارت خارجه ایران اتهامات فرانسه را «بی‌اساس و خصمانه» خواند و آن را اقدامی غیرمسئولانه برای تخریب وجهه ایران و آسیب‌زدن به روابط تهران با دیگر کشورها دانست. تهران همچنین اعلام کرد برای حفاظت از منافع و امنیت ملی خود اقدام خواهد کرد.
موج دوم حملات؛ نگرانی از گسترش تهدید به خانه‌ها
اما این ماجرا به فروشگاه‌های فرانسه محدود نمانده است. رویترز گزارش داده که موج دیگری از حملات سایبری در ماه نوامبر بیش از ۱۰۰ مرکز در اروپا را تحت تأثیر قرار داده است. در این میان، سامانه‌های سرمایشی مورد استفاده در مراکز نگهداری خون فرانسه نیز هدف قرار گرفتند؛ هرچند کارکنان توانستند فرآورده‌های خونی را به تجهیزات ایمن منتقل کنند و از آسیب به ذخایر جلوگیری شد.
یوهان لپاسار، مدیر اجرایی آژانس امنیت سایبری اتحادیه اروپا بدون اظهارنظر مستقیم درباره اتهام فرانسه علیه ایران، گفت بازیگران همسو با دولت‌های ایران، روسیه، چین و کره شمالی از جمله تهدیدکنندگان منافع شرکت‌های اروپایی هستند. در آخر او خواستار افزایش سرمایه‌گذاری اروپا در امنیت سایبری شد.