رئیس بنیاد ایران‌شناسی با تأکید بر ضرورت مدیریت سوءتفاهم‌ها در روابط بین‌الملل گفت، جنگ‌ها گاهی از مجموعه‌ای از تصمیم‌ها و سوءبرداشت‌ها شکل می‌گیرند.
علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی، شامگاه پنج‌شنبه ۱۶ مهرماه در بیست‌ویکمین دوره اعطای جایزه دکتر تقی ابتکار، با اشاره به ضرورت توجه به ریشه‌های اختلافات میان کشورها گفت: «جنگ‌ها همیشه با یک الگوی واحد آغاز نمی‌شوند؛ گاهی یک حادثه پیش‌بینی‌نشده می‌تواند زمینه‌ساز درگیری شود و گاه نیز جنگ نتیجه روندی از تصمیم‌ها، سوءبرداشت‌ها و رفتارهایی است که از مدت‌ها قبل شکل گرفته است.»
صالحی با تأکید بر پیامدهای بی‌توجهی به اختلافات و سوءتفاهم‌ها افزود: «بی‌توجهی به نشانه‌های اختلاف و ناتوانی در مدیریت سوءتفاهم‌ها می‌تواند پیامدهایی گسترده به دنبال داشته باشد.»
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به زنجیره‌ای که ممکن است از سوءتفاهم و سوءرفتار آغاز شود و به اقدامات تنش‌زا بینجامد، عقلانیت و تدبیر را از ضرورت‌های روابط میان کشورها دانست.
او در این باره گفت: «در مناسبات بین‌المللی نباید یک طرف خود را همواره محق و طرف مقابل را به طور مطلق مقصر بداند. شناخت دقیق شرایط، توجه به دیدگاه طرف مقابل و پرهیز از قضاوت‌های شتاب‌زده می‌تواند از شکل‌گیری بسیاری از بحران‌ها جلوگیری کند.»
صالحی همچنین با اشاره به گفت‌وگوی اخیر خود با یکی از سفرا درباره ریشه‌های برخی سوءتفاهم‌ها اظهار کرد: «در روابط میان کشورها، رفتار و تصمیم‌های هر دو طرف می‌تواند در شکل‌گیری یک وضعیت تنش‌آلود مؤثر باشد و برای عبور از چنین شرایطی، باید با نگاهی واقع‌بینانه مجموعه عوامل را مورد توجه قرار داد.»
صلح‌طلبی به معنای غفلت از آمادگی دفاعی نیست
صالحی با اشاره به اهمیت صلح در روابط میان کشورها، به آیه ۶۱ سوره انفال استناد کرد و گفت: «اگر آنان به صلح گرایش پیدا کردند، تو نیز به آن گرایش پیدا کن و بر خدا توکل داشته باش.»
او در عین حال تأکید کرد: «صلح‌طلبی به معنای ساده‌انگاری و غفلت نیست و حفظ آمادگی دفاعی، شناخت نیت‌ها و توجه به تجربه‌های تاریخی، لازمه صیانت از منافع و امنیت کشورهاست.»
رئیس بنیاد ایران‌شناسی با اشاره به ماجرای صلح حدیبیه و تحولات پس از آن، این رویداد تاریخی را نمونه‌ای از اهمیت تدبیر و شناخت شرایط دانست و گفت: «در بسیاری از موقعیت‌ها، رسیدن به نتیجه مطلوب تنها از مسیر رویارویی مستقیم نمی‌گذرد و گاه تدبیر و انتخاب زمان و شیوه مناسب، نقش تعیین‌کننده‌ای دارد.»
او در ادامه با اشاره به نتیجه این رویکرد افزود: «از مسیر صلح حدیبیه می‌توان به فتح مکه رسید.»
رئیس بنیاد ایران‌شناسی در بخش دیگری از سخنان خود به موضوع محیط زیست پرداخت و با تأکید بر مسئولیت انسان در برابر جهان آفرینش گفت: «در نگاه دینی، انسان تنها بهره‌بردار از جهان آفرینش نیست، بلکه در برابر آن مسئولیت دارد.»
صالحی احترام به آفرینش، پرهیز از تخریب طبیعت و اسراف و پذیرش مسئولیت در قبال زمین را از اصولی دانست که باید در رفتار فردی و اجتماعی مورد توجه قرار گیرند.
او همچنین با اشاره به ضرورت توجه به پیامدهای توسعه بر منابع طبیعی اظهار کرد که توسعه و بهره‌گیری از ظرفیت‌های طبیعت نباید به قیمت نابودی محیط زیست تمام شود و پیشرفت علمی و اقتصادی باید با مسئولیت‌پذیری در برابر طبیعت و نسل‌های آینده همراه باشد.
صالحی در بخش دیگری از این مراسم، با گرامیداشت یاد شهدای کشور، به‌ویژه جان‌باختگان حوادث اخیر، از مرحوم دکتر تقی ابتکار به‌عنوان شخصیتی علمی و اخلاقی یاد کرد که دغدغه‌های اجتماعی و زیست‌محیطی داشت.
او با اشاره به آشنایی خود با ابتکار از سال‌های نخست پس از پیروزی انقلاب اسلامی گفت که وی دانش تخصصی را از مسئولیت اجتماعی و اخلاقی جدا نمی‌دانست و همین پیوند میان علم و معرفت از ویژگی‌های برجسته او بود.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی همچنین با اشاره به منش ابتکار در گفت‌وگوهای علمی و سیاسی اظهار کرد که او در مواجهه با دیدگاه‌های متفاوت، ظرفیت بالایی برای شنیدن و تحمل داشت و حتی در بحث‌های جدی نیز آرامش و گشاده‌رویی خود را حفظ می‌کرد.
صالحی در پایان با قدردانی از معصومه ابتکار و خانواده مرحوم دکتر تقی ابتکار، با اشاره به ماندگاری نام نیک انسان‌ها گفت: «سعدیا مرد نکونام نمیرد هرگز؛ مرده آن است که نامش به نکویی نبرند.»