ادعای العربیه درباره موافقت ترامپ با غنی‌سازی ۳.۶ درصدی در خاک ایران، بار دیگر مهم‌ترین گره مذاکرات تهران و واشنگتن را به کانون توجه بازگردانده است.
شبکه العربیه به نقل از منابع آگاه ادعا کرده ترامپ با غنی‌سازی داخل ایران در چارچوب توافق بزرگ‌تر موافقت کرده است. این یعنی ترامپ با تغییر اساسی موضع خود، زمینه را برای توافق با ایران فراهم کرده است.
جزئیات توافق پیشنهادی ایران و آمریکا چیست؟
براساس این خبر، ترامپ با غنی‌سازی ۳.۶ درصد در خاک ایران موافقت کرده و در مقابل، ایران هم به بازرسان آژانس اجازه می‌دهد از تأسیسات اتمی مورد حمله قرار گرفته در جنگ‌های اخیر، بازرسی کنند. بازگشایی تنگه هرمز، آزادسازی ۶ تا ۹ میلیارد دلار پول‌های توقیف‌شده ایران و رقیق‌سازی ذخایر اورانیوم غنی‌شده در سطح بالای ایران نیز از دیگر بخش‌های پیشنهادی این توافق است.
اگر این خبر صحت داشته باشد در این صورت می‌توان به دست‌یابی ایران و آمریکا به توافق خوش‌بین بود. تا لحظه نگارش این متن، مقامات ایران و آمریکا و میانجی‌ها درباره تأیید یا رد آن، واکنشی نداشته‌اند و همین نیز خود خبر خوبی است.
غنی‌سازی در داخل ایران؛ مهم‌ترین خط قرمز تهران
غنی‌سازی در داخل ایران، مهم‌ترین خط قرمز تهران و بزرگ‌ترین و مهم‌ترین گره در مسیر توافق ایران و آمریکاست. به نحوی که اگر دو طرف بر سر این موضوع توافق کنند در سایر موارد هم تفاهم امکان‌پذیر است زیرا تهران حاضر است در سایر بخش‌ها انعطاف و عقب‌نشینی داشته باشد. در نتیجه دو طرف به توافق نهایی خواهند رسید.
اما اگر بر سر غنی‌سازی در داخل ایران به توافق نرسند حتی اگر در سایر بخش‌ها هم توافق کنند بی‌فایده است و توافق کامل و نهایی در دسترس نخواهد بود.
در صورت پذیرش غنی‌سازی در داخل ایران، تهران هم با بازرسی‌های حداکثری و اعمال محدودیت‌های متنوع بر سر برنامه هسته‌ای‌اش مشکلی ندارد.
چرا غنی‌سازی در خاک ایران موضوعی صفر و یکی است؟
«غنی‌سازی در داخل ایران» موضوع صفر و یکی است و نمی‌تواند به وضعیت میانه یا نیمه ختم شود. نه ایران انجام غنی‌سازی در خارج از خاک خود را قبول می‌کند نه آمریکا غنی‌سازی ائتلافی و مشارکتی با سایر کشورها در خاک ایران را می‌پذیرد.
پیشنهادهای قبلی ایران و آمریکا برای حل گره هسته‌ای
در مذاکرات قبلی ایران و آمریکا در دو سال اخیر، ایران پیشنهاد تعلیق غنی‌سازی به مدت ۵ سال در مقابل پذیرش اصل غنی‌سازی در خاک ایران را مطرح کرده بود که طرف آمریکایی قبول نکرد. همزمان طرف آمریکایی ضمن اصرار بر منع غنی‌سازی ایران، پیشنهاد ارائه اورانیوم رایگان در برابر چشم‌پوشی ایران از غنی‌سازی را مطرح کرد که تهران آن را قبول نکرد.
در همه مذاکرات و رفت‌وآمدهای دو سال اخیر از زمان بازگشت ترامپ به قدرت تاکنون، گره غنی‌سازی باز نشد و عدم توافق بر سر این موضوع، در نهایت منجر به شکست مذاکرات و شروع دو جنگ علیه ایران شد.
پذیرش غنی‌سازی؛ سنگ بنای توافق هسته‌ای برجام
پذیرش غنی‌سازی ایران به اندازه‌ای مهم است که می‌توان آن را سنگ بنای برجام دانست. به یاد داریم در گذشته، وقتی در مذاکرات محرمانه و مستقیم ایران و آمریکا در عمان در سال‌های ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱، دولت اوباما غنی‌سازی ایران را پذیرفت در نتیجه مذاکرات هسته‌ای ایران و گروه ۱+۵ نیز به ثمر نشست و برجام به دست آمد که پذیرش غنی‌سازی سطح پایین در خاک ایران را شامل می‌شود.
قبل از این هم مقامات ایرانی گفته بودند که غنی‌سازی بالاتر از جمله ۶۰ درصدی با هدف چانه‌زنی برای کسب توافق بر سر پذیرش غنی‌سازی ۳.۶ درصدی در خاک ایران صورت گرفت.
پذیرش غنی‌سازی چگونه می‌تواند مسیر توافق را هموار کند؟
همچنین پذیرش غنی‌سازی ایران، می‌تواند مشکل در شکل توافق فعلی را نیز حل کند. ایران اصرار دارد ابتدا موضوع تنگه هرمز، محاصره دریایی، و توقف درگیری‌ها و جنگ میان ایران و آمریکا حل و فصل شود و توافق به دست بیاید و سپس دو طرف برای موضوع هسته‌ای وارد مذاکره شوند.
این برخلاف نظر آمریکاست که خواستار توافق همزمان و باهم بر همه بخش‌هاست یعنی هرمز، محاصره، توقف درگیری‌ها و هسته‌ای.
تأسیسات هسته‌ای ایران پس از حملات آمریکا در چه وضعیتی قرار دارند؟
نکته اینجاست که در حملات هوایی تیرماه ۱۴۰۴ (جنگ ۱۲ روزه) در بمباران آمریکا، سه مرکز غنی‌سازی ایران یعنی نطنز، اصفهان و فردو، مورد هدف قرار گرفتند و به صورت جدی آسیب دیدند. مقامات ایرانی گفته‌اند در اثر حملات و تخریب‌ها، غنی‌سازی ایران از آن زمان تاکنون متوقف شده است. با این حال، ایران توان بازسازی و راه‌اندازی دوباره فعالیت غنی‌سازی را در آینده دارد. همین موضوع نیز باعث شده آمریکا همچنان درباره غنی‌سازی و هسته‌ای با ایران مذاکره کند.