مصرف مولتی‌ویتامین برای بسیاری از افراد راهی برای تأمین ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز بدن است؛ اما آیا با خوردن این مکمل‌ها می‌توان خیلی زود احساس شادابی بیشتری داشت؟ واقعیت این است که تأثیر مولتی‌ویتامین به وضعیت تغذیه، کمبودهای بدن و ترکیبات مکمل بستگی دارد و قرار نیست همه افراد بلافاصله پس از مصرف آن تغییر محسوسی احساس کنند.
مولتی‌ویتامین چیست و چه کاربردی دارد؟
مولتی‌ویتامین‌ها مکمل‌هایی هستند که ترکیبی از ویتامین‌ها و گاهی مواد معدنی مانند ویتامین‌های گروه B، ویتامین C، ویتامین D، روی و آهن را در خود دارند. البته ترکیبات محصولات مختلف یکسان نیست و همه مولتی‌ویتامین‌ها نیز حاوی آهن نیستند.
این مکمل‌ها می‌توانند در شرایطی که دریافت مواد مغذی از طریق غذا کافی نیست، به تأمین بخشی از نیاز بدن کمک کنند؛ اما جایگزین تغذیه متنوع و متعادل نیستند.
بعد از مصرف مولتی‌ویتامین چه اتفاقی در بدن می‌افتد؟
۱. در ساعات اولیه؛ جذب و استفاده از مواد مغذی
پس از مصرف مکمل، دستگاه گوارش فرایند هضم و جذب مواد مغذی را آغاز می‌کند. زمان جذب هر ویتامین به نوع آن، ترکیبات مکمل و مصرف هم‌زمان غذا بستگی دارد.
بااین‌حال، جذب ویتامین‌ها لزوماً به معنای احساس انرژی بیشتر یا تغییر فوری در وضعیت جسمی نیست. اگر بدن کمبودی نداشته باشد، ممکن است فرد هیچ تفاوت مشخصی احساس نکند.
۲. طی چند روز اول؛ احتمال تغییر در احساس خستگی
بعضی افراد انتظار دارند با چند روز مصرف مولتی‌ویتامین، خستگی آن‌ها برطرف شود؛ اما چنین نتیجه‌ای برای همه اتفاق نمی‌افتد.
اگر خستگی ناشی از کمبود یک ماده مغذی باشد، جبران آن ممکن است به بهبود تدریجی علائم کمک کند. در مقابل، خستگی ناشی از کم‌خوابی، استرس، مشکلات تیروئید، کم‌خونی یا بیماری‌های دیگر با مصرف خودسرانه مولتی‌ویتامین لزوماً برطرف نمی‌شود.
۳. طی چند هفته؛ احتمال بهبود علائم ناشی از کمبود
اگر فرد به یک یا چند ویتامین یا ماده معدنی نیاز داشته باشد، اصلاح کمبود می‌تواند به مرور زمان آثار خود را نشان دهد. بااین‌حال، مدت‌زمان بهبود به نوع کمبود، شدت آن، مقدار مکمل و شرایط سلامتی فرد بستگی دارد.
برای مثال، درمان کمبود ویتامین B12 یا آهن ممکن است به زمان و برنامه درمانی مشخصی نیاز داشته باشد و مصرف یک مولتی‌ویتامین معمولی همیشه برای درمان این کمبودها کافی نیست.
۴. در مصرف طولانی‌مدت؛ مهم‌تر از همه، نیاز واقعی بدن است
مصرف طولانی‌مدت مولتی‌ویتامین به‌خودی‌خود به معنای افزایش انرژی، تقویت بیشتر سیستم ایمنی یا پیشگیری قطعی از بیماری‌ها نیست. فایده مکمل زمانی بیشتر مطرح می‌شود که کمبود یا نیاز مشخصی وجود داشته باشد.
آیا مولتی‌ویتامین باعث افزایش انرژی می‌شود؟
ویتامین‌های گروه B در فرایندهای تولید انرژی از مواد غذایی نقش دارند؛ اما این موضوع به معنای آن نیست که مصرف مقدار بیشتر آن‌ها در فردی که کمبود ندارد، انرژی بیشتری ایجاد می‌کند.
اگر پس از شروع مصرف مکمل احساس بهتری دارید، ممکن است این تغییر با اصلاح کمبود مواد مغذی مرتبط باشد؛ بااین‌حال، نمی‌توان هرگونه بهبود را صرفاً به مکمل نسبت داد.
بهترین زمان مصرف مولتی‌ویتامین چه موقع است؟
زمان مناسب مصرف به ترکیبات محصول بستگی دارد. بسیاری از مولتی‌ویتامین‌ها را می‌توان همراه غذا مصرف کرد تا احتمال ناراحتی معده کاهش پیدا کند. همچنین برخی ویتامین‌ها مانند A، D، E و K محلول در چربی هستند و جذب آن‌ها با مصرف غذا حاوی مقداری چربی بهتر انجام می‌شود.
برای انتخاب زمان مصرف، بهتر است دستور روی بسته‌بندی و توصیه پزشک یا داروساز را در نظر بگیرید.
آیا مصرف مولتی‌ویتامین عوارض دارد؟
مولتی‌ویتامین‌ها در صورت مصرف نامناسب یا دریافت بیش از حد برخی ترکیبات می‌توانند مشکل‌ساز شوند. عوارض احتمالی عبارت‌اند از:
-
تهوع یا ناراحتی معده
-
یبوست یا اسهال
-
تداخل با بعضی داروها
-
دریافت بیش از حد برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی در صورت مصرف هم‌زمان چند مکمل
ویتامین‌های محلول در چربی، به‌ویژه ویتامین‌های A و D، در صورت مصرف بیش از حد می‌توانند در بدن تجمع پیدا کنند. مکمل‌های حاوی آهن نیز در صورت مصرف غیرضروری ممکن است عوارض جدی ایجاد کنند.
چه کسانی بیشتر به مولتی‌ویتامین نیاز دارند؟
نیاز به مکمل در همه افراد یکسان نیست. برخی گروه‌ها ممکن است با توجه به شرایط تغذیه‌ای یا وضعیت سلامتی خود به مکمل نیاز داشته باشند؛ از جمله افرادی که رژیم غذایی محدود دارند، برخی سالمندان، زنان باردار و افرادی که دچار اختلال جذب مواد مغذی هستند.
البته نوع و مقدار مکمل باید متناسب با شرایط فرد انتخاب شود و بهتر است در صورت وجود احتمال کمبود، ارزیابی پزشکی انجام شود.
چه زمانی باید خستگی را جدی گرفت؟
اگر خستگی مداوم است، با استراحت بهتر نمی‌شود یا با علائمی مانند تنگی نفس، تپش قلب، رنگ‌پریدگی یا ضعف قابل‌توجه همراه است، بهتر است علت آن بررسی شود. در چنین شرایطی، اتکا به مولتی‌ویتامین ممکن است تشخیص علت اصلی را به تأخیر بیندازد.
نکات مهم درباره مصرف مولتی‌ویتامین
-
مولتی‌ویتامین را برای مشاهده نتیجه سریع، بیش از مقدار توصیه‌شده مصرف نکنید.
-
پیش از ترکیب چند مکمل، ترکیبات آن‌ها را بررسی کنید تا مقدار یک ماده مغذی بیش از حد نشود.
-
اگر داروی خاصی مصرف می‌کنید یا بیماری زمینه‌ای دارید، درباره تداخل‌های احتمالی از پزشک یا داروساز سؤال کنید.
-
برای تأمین مواد مغذی، مصرف سبزیجات، میوه‌ها، غلات کامل، حبوبات، لبنیات یا جایگزین‌های مناسب و منابع پروتئینی را در برنامه غذایی خود قرار دهید.
جمع‌بندی
مولتی‌ویتامین‌ها پس از مصرف وارد فرایند جذب و استفاده در بدن می‌شوند، اما زمان مشخصی برای مشاهده اثر آن‌ها وجود ندارد. در صورت وجود کمبود، بهبود علائم ممکن است طی چند هفته یا بیشتر اتفاق بیفتد؛ درحالی‌که افراد بدون کمبود لزوماً احساس انرژی یا شادابی بیشتری نخواهند داشت. انتخاب مکمل مناسب و مصرف آن در مقدار درست، از مصرف خودسرانه و انتظار برای نتیجه فوری مهم‌تر است.
منبع: هفت صبح