آشنایی با غذاهای نرم و سبک، گیاهان دارویی، دمنوش‌ها و چاشنی‌های توصیه‌شده در طب سنتی برای تسکین و التیام زخم معده.
زخم معده خودش را با علائمی مثل درد، سوزش و احساس ناراحتی در قسمت بالای شکم نشان می‌دهد و در بعضی افراد پس از خوردن غذا این علائم تشدید می‌شوند. به همین دلیل اگر به زخم معده مبتلا هستید، در کنار پیگیری درمان پزشکی، باید به تغذیه خود هم توجه داشته باشید و غذاهایی را انتخاب کنید که باعث ناراحتی معده نمی‌شوند. در طب سنتی ایرانی مصرف غذاهای نرم و سبک مانند سوپ، فرنی و شیربرنج و همچنین بعضی گیاهان دارویی برای کاهش ناراحتی‌های گوارشی توصیه شده است. البته این توصیه‌ها جایگزین درمان پزشکی نیستند و بیشتر می‌توانند به تحمل بهتر غذا و کاهش بعضی علائم کمک کنند. در ادامه غذاهای مفید برای زخم معده در طب سنتی را معرفی می‌کنیم و به بررسی خواص و نحوه مصرف آن‌ها می‌پردازیم.
غذاهای مفید برای زخم معده در طب سنتی
در صورت ابتلا به زخم معده نیاز نیست فقط غذاهای آبکی بخورید. اگر غذای معمولی باعث ناراحتی‌تان نمی‌شود، دلیلی برای حذف آن وجود ندارد.
آش جو و سوپ‌های سبک
آش جو و سوپ سبزیجات از غذاهایی هستند که در طب سنتی برای افراد مبتلا به مشکلات گوارشی توصیه می‌شوند. بهتر است در تهیه آش و سوپ مصرف روغن، پیازداغ و ادویه‌های تند را محدود کنید و اگر با مصرف حبوبات دچار نفخ می‌شوید، مقدار آن‌ها را کاهش دهید یا از سوپ برنج استفاده کنید.
شیربرنج و فرنی
اگر بعد از خوردن غذا زود احساس پر بودن می‌کنید، می‌توانید یک کاسه کوچک فرنی رقیق یا شیربرنج کم‌شیرین را به‌عنوان میان‌وعده امتحان کنید. بهتر است این غذاها را ولرم بخورید و از اضافه کردن شیره انگور و کره زیاد به آن‌ها خودداری کنید.
برنج
برنج ساده و نرم یکی از غذاهایی است که در طب سنتی برای افراد مبتلا به ناراحتی‌های معده توصیه می‌شود. اگر بعد از خوردن غذاهای چرب و پرادویه احساس سوزش یا سنگینی دارید، می‌توانید کته نرم را با مرغ آب‌پز یا سبزیجات پخته امتحان کنید. برای تهیه آن کافی است برنج را با آب بیشتر و روغن کمتر بپزید تا نرم شود. البته لازم نیست از نوع خاصی از برنج ایرانی استفاده کنید چون همه برنج‌های ایرانی خواص مشترکی دارند.
گوشت مرغ با چاشنی‌های ملایم
وقتی معده‌تان درد می‌کند، لازم نیست تمام غذاهای پروتئینی را کنار بگذارید. اتفاقا دریافت پروتئین کافی برای حفظ سلامت بدن اهمیت دارد. می‌توانید سینه مرغ را همراه با هویج، کدو و مقدار کمی نمک بپزید و با برنج نرم یا نان ساده بخورید. اگر طعم مرغ آب‌پز را دوست ندارید، استفاده از مقدار کمی سبزی معطر ملایم می‌تواند غذا را خوش‌طعم‌تر کند.
عسل
عسل از گذشته برای مشکلات مختلف از جمله ناراحتی‌های معده، استفاده می‌شده است. اگر عسل باعث ناراحتی‌تان نمی‌شود، می‌توانید مقدار کمی از آن را برای شیرین کردن فرنی یا صبحانه استفاده کنید. البته عسل قند بالایی دارد و مصرف زیاد آن به‌خصوص برای افراد مبتلا به دیابت، مناسب نیست.
گیاهان دارویی و دمنوش‌های مفید برای التیام زخم معده
در طب سنتی گیاهانی مثل شیرین‌بیان، بابونه و بادرنجبویه برای کاهش بعضی ناراحتی‌های معده استفاده می‌شوند. اما حواستان باشد که طبیعی بودن این گیاهان و انواع دمنوش گیاهی به معنی بی‌ضرر بودن آن‌ها نیست. بعضی از آن‌ها ممکن است با داروها تداخل داشته باشند یا در صورت مصرف زیاد، عوارض ایجاد کنند. برای همین بهتر است قبل از مصرف منظم دمنوش‌ها و گیاهان دارویی با پزشک مشورت کنید.
شیرین‌بیان
در طب سنتی مصرف شیرین‌بیان برای کاهش درد و ناراحتی معده توصیه شده است. ترکیبات این گیاه خواص ضدالتهابی دارند و ممکن است به محافظت از مخاط معده کمک کنند، اما تأثیر آن بر درمان زخم معده در انسان هنوز به‌طور قطعی ثابت نشده است.
بابونه و بادرنجبویه
بابونه و بادرنجبویه به دلیل خواص آرام‌بخش خود، در تهیه بعضی از دمنوش‌های مناسب برای معده‌درد عصبی هم استفاده می‌شوند. این گیاهان به کاهش نفخ، دل‌پیچه‌های خفیف و ناراحتی‌های گوارشی مرتبط با استرس کمک می‌کنند. بااین‌حال هیچ منبع علمی کافی وجود ندارد که نشان دهد مصرف این دمنوش‌ها می‌تواند زخم معده را ترمیم کند یا عفونت هلیکوباکتر پیلوری را از بین ببرد.
گلاب
گلاب در طب سنتی برای آرام کردن معده و کاهش بعضی ناراحتی‌های گوارشی مثل نفخ و دل‌پیچه استفاده می‌شود. البته گلاب تاثیر درمانی اثبات‌شده‌ای بر زخم معده ندارد و نباید از آن انتظار ترمیم زخم را داشته باشید. اگر مصرف آن باعث سوزش یا ناراحتی معده‌تان نمی‌شود، می‌توانید مقدار کمی به غذا اضافه کنید. هنگام خرید گلاب هم نوع خوراکی آن را انتخاب کنید.
روغن و چاشنی مناسب در طب سنتی برای زخم معده
یکی از نکاتی که در تهیه غذا برای افراد دارای ناراحتی معده اهمیت دارد، مقدار روغن و نوع چاشنی است. لازم نیست غذا بدون چربی باشد اما اگر بعد از خوردن غذاهای روغنی احساس سنگینی یا سوزش می‌کنید، بهتر است مقدار چربی وعده‌های غذایی را کاهش دهید.
روغن زیتون یکی از روغن‌هایی است که هم در رژیم غذایی مدیترانه‌ای و هم در بعضی توصیه‌های طب سنتی جایگاه دارد. این روغن بیشتر از چربی‌های غیراشباع تشکیل شده و می‌تواند جایگزین مناسبی برای بخشی از کره و چربی‌های اشباع در برنامه غذایی باشد. به‌جای سرخ کردن زیاد سبزیجات، می‌توانید هویج و کدو را بخارپز کنید و در پایان مقدار کمی روغن زیتون به آن‌ها اضافه کنید. استفاده از روغن زیتون در سوپ یا کنار مرغ پخته هم راه ساده‌ای برای خوش‌طعم‌تر کردن غذاست.
پرهیزهای غذایی طب سنتی برای زخم معده
در طب سنتی توصیه می‌شود افراد دارای ناراحتی معده، مصرف غذاهای سنگین و دیرهضم را کمتر کنند. این توصیه تا حدی با راهکارهای امروزی برای کاهش بعضی علائم گوارشی هم هماهنگ است اما نباید آن را به معنی ممنوع بودن گروه بزرگی از خوراکی‌ها برای همه افراد مبتلا به زخم معده بدانیم.
هیچ فهرست غذایی ثابتی وجود ندارد که همه افراد مبتلا به زخم معده مجبور به رعایت آن باشند. ممکن است یک نفر بعد از خوردن غذای تند احساس سوزش کند، اما فرد دیگری با همان غذا مشکلی نداشته باشد. پس به‌جای حذف بی‌دلیل خوراکی‌ها، ابتدا ببینید کدام مواد غذایی علائمتان را بیشتر می‌کنند. اگر بعد از خوردن فست‌فود، سیب‌زمینی سرخ‌کرده یا غذاهای پرروغن دچار ناراحتی می‌شوید، بهتر است برای مدتی غذاهای آب‌پز، بخارپز یا کم‌چرب را جایگزین کنید.
غذاهای تند هم ممکن است علائم بعضی افراد را تشدید کنند. البته فلفل و ادویه عامل ایجاد زخم معده نیستند اما اگر متوجه شده‌اید بعد از خوردن آن‌ها درد یا سوزشتان بیشتر می‌شود، بهتر است مقدار مصرف را کاهش دهید. قهوه، نوشابه‌های گازدار و خوراکی‌های حاوی کاکائو هم ممکن است در برخی افراد ناراحتی گوارشی یا رفلاکس را بیشتر کنند.
اشتباهات رایج در تغذیه بیماران مبتلا به زخم معده
حتی اگر غذاهای سبک و مناسبی انتخاب کنید، بعضی عادت‌های غذایی باعث می‌شوند بعد از غذا همچنان احساس ناراحتی داشته باشید. برای همین بهتر است فقط روی نوع غذا تمرکز نکنید و به نحوه غذا خوردنتان هم توجه داشته باشید.
یکی از اشتباهات رایج، تند غذا خوردن و خوب نجویدن لقمه‌ها است. وقتی با عجله غذا می‌خورید، ممکن است هوای بیشتری ببلعید و بعد از وعده غذایی احساس نفخ کنید. بهتر است زمان کافی برای غذا خوردن در نظر بگیرید و لقمه‌ها را آرام بجوید.
اشتباه دیگر خوردن یک وعده بسیار حجیم بعد از ساعت‌ها غذا نخوردن است. اگر با وعده‌های بزرگ احساس پری و درد بیشتری دارید، می‌توانید حجم غذا را کمتر کنید و در صورت نیاز، وعده‌های کوچک‌تری در طول روز داشته باشید. البته این توصیه برای همه افراد مبتلا به زخم معده کاربرد ندارد و مهم این است که برنامه غذایی با اشتها و شرایط شما هماهنگ باشد.
از همه مهم‌تر اینکه نباید به امید درمان با غذا و دمنوش، مراجعه به پزشک را به تعویق بیندازید. در موارد خاص با عفونت هلیکوباکتر پیلوری یا مصرف بعضی داروهای ضدالتهابی مانند ایبوپروفن ارتباط دارد. بنابراین حتی اگر با خوردن غذاهای سبک احساس بهتری پیدا کردید، نباید درمان را خودسرانه قطع کنید.
گاهی هم علائمی که به زخم معده نسبت داده می‌شوند، ممکن است به مشکلات دیگری مانند ورم معده مربوط باشند. برای همین تشخیص علت درد و سوزش اهمیت دارد و بهتر است قبل از شروع درمان‌های خانگی، وضعیت معده توسط پزشک بررسی شود.
جمع‌بندی
در آخر یادمان باشد زخم معده دلایل مختلفی دارد و برای درمان آن باید ابتدا علت بیماری مشخص شود. برای مثال اگر زخم به دلیل عفونت هلیکوباکتر پیلوری ایجاد شده باشد، تغییر رژیم غذایی یا مصرف دمنوش به‌تنهایی نمی‌تواند جای درمان دارویی را بگیرد. بنابراین بهتر است قبل از استفاده منظم از گیاهان دارویی با پزشک مشورت کنید و حتی اگر درد و سوزشتان کمتر شد، داروهای تجویزشده را خودسرانه قطع نکنید. در نهایت توصیه‌های طب سنتی را می‌توانید در صورت تایید پزشک، در کنار درمان اصلی به کار ببرید.
منبع: دیجی‌کالا مگ