شیراز - ایرنا - در میانه فصل کشت پاییزه و در شرایطی که کشت گندم در شهرستان‌های شمالی استان فارس از اواخر مهرماه آغاز شده و دشت‌های جنوبی نیز خود را برای کاشت آماده می‌کنند، بیش از ۷۰ درصد توزیع بذر محصول استراتژیک گندم به شبکه تعاونی‌های روستایی واگذار شده است و کشاورزان در حالی بذر خود را در خاک می‌کارند که چشمشان به آسمان و پیش‌بینی بارش‌های نرمال و فراتر از نرمال برای ادامه فصل دوخته شده است.
به گزارش ایرنا، اکنون در نیمه دوم آبان‌ماه، استان فارس یکی از حساس‌ترین مقاطع فصل کشت پاییزه را تجربه می‌کند و کشت گندم آبی و دیم در شهرستان‌های شمالی اقلید و آباده از اواخر مهرماه آغاز شده و در همین روزها، کشاورزان مناطق مرکزی و جنوبی استان نیز بسترسازی لازم برای ورود به فصل کاشت را انجام می‌دهند.
کشت گندم به عنوان محصولی راهبردی، نه تنها معیشت هزاران کشاورز را تعیین می‌کند، بلکه نقش مستقیمی در تامین امنیت غذایی ملی دارد.
در چنین شرایطی، مدیریت زنجیره تامین نهاده‌ها از بذر گرفته تا کود و آب، به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل شده است و امسال نیز سازمان‌های متولی در استان فارس با رویکردی هماهنگ و برنامه‌ریزی‌شده تلاش می‌کنند تا کشاورزان در میانه فصل، بدون دغدغه و با اطمینان خاطر محصولات زراعی خود را کشت کنند.
تعاونی‌ها، حلقه واسط میان کشاورز و بازار
تعاونی‌های روستایی در استان فارس طی سال‌های گذشته توانسته‌اند جایگاه خود را به عنوان حلقه واسط میان کشاورزان و بازار تثبیت کنند و این شبکه عظیم، از یک سو تامین نهاده‌های مورد نیاز کشاورزان را بر عهده دارد و از سوی دیگر، خرید محصولات تولیدی آنان را تضمین می‌کند.
تجربه سال زراعی گذشته نشان داد که این تعاونی‌ها می‌توانند حتی در شرایط سخت نیز به تعهدات خود پایبند بمانند و با تسویه کامل مطالبات کشاورزان، اعتماد آنان را جلب کنند.
امسال نیز با واگذاری بیش از ۷۰ درصد توزیع بذر گندم به این شبکه، انتظار می‌رود که فرآیند کشت پاییزه در نیمه دوم فصل با سهولت بیشتری ادامه یابد و کشاورزان با خیالی آسوده به تولید بپردازند.
واگذاری توزیع بذر به شبکه تعاونی‌های روستایی
مدیرکل تعاون روستایی فارس در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا تاکید کرد که هم‌اکنون بیش از ۷۰ درصد توزیع بذر محصولات استراتژیک گندم برای کشت پاییزه در استان به شبکه‌های تعاونی روستایی واگذار شده است و کشاورزان در این زمینه دغدغه و نگرانی نداشته باشند.
سید احمد احمدی‌زاده گفت: در سال زراعی گذشته نیز ۳۰ درصد از کل تولید و خرید بذر استان توسط تشکل‌های وابسته انجام شده بود و از مجموع حدود یک میلیون تن گندم تولیدی در استان، معادل ۴۸۱ هزار تن توسط تعاونی‌ها خریداری شد.
وی افزود: در حوزه دانه‌های روغنی نیز هزار و ۵۰۰ تن کلزا با تسویه کامل مطالبات کشاورزان و ۷۵۰ تن گلرنگ تحت پوشش تعاونی روستایی خریداری شد که گامی مهم در جهت تنوع‌بخشی به محصولات اساسی است.
مدیرکل تعاون روستایی فارس یادآور شد: کشاورزان در سال زراعی امسال بدون دغدغه اقدام به کشت محصولات زراعی کنند و شبکه‌های عظیم تعاونی روستایی حتی به صورت خرده‌فروشی همچون تجربه سال‌های گذشته خود را متعهد به خرید این محصولات از جمله گندم و دانه‌های روغنی می‌داند.
توصیه به کشاورزان برای کشت به‌موقع
با توجه به پیش‌بینی‌های هواشناسی مبنی بر بارش‌های مطلوب در ماه‌های پیش رو، سازمان جهاد کشاورزی استان به کشاورزان و بهره‌برداران به‌ویژه در مناطق جنوبی توصیه کرد از هم‌اکنون بسترسازی برای آغاز کشت‌های پاییزه را در دستور کار قرار دهند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی در این زمینه به خبرنگار ایرنا گفت: برآوردهای اولیه هواشناسی نشان می‌دهد بارندگی‌های نرمال و فراتر از نرمال برای فصل پاییز در استان فارس در پیش داریم که ضرورت دارد کشاورزان و بهره‌برداران از هم‌اکنون بسترسازی لازم برای کشت‌های به‌موقع و پاییزه در محصولات زراعی از جمله گندم را انجام دهند.
کاووس همتی با بیان اینکه یکی از فاکتورهای مناسب برای کشت محصولات زراعی، پراکنش مناسب بارش‌هاست، افزود: در سال زراعی گذشته، با وجود بارش نرمال، پراکنش و زمان بارش‌ها مطلوب نبود، اما امسال با توجه به پیش‌بینی‌ها، علاوه بر پاییز پربارش، زمان و آغاز بارندگی‌ها نیز مناسب است.
وی تاکید کرد: تجربه سال زراعی گذشته نشان داد که حتی با وجود میانگین بارش مطلوب (بیش از ۳۰۰ میلی‌متر)، تاخیر در شروع بارش‌ها (تا ۲۸ آذر ماه) می‌تواند فرصت‌های طلایی کشت محصولات استراتژیک مانند گندم، جو و کلزا را از دست داده و مستقیم بر میانگین تولید در هر هکتار اثر منفی بگذارد.
پیش‌بینی شده است که در سال زراعی جاری در مجموع ۴۷۰ هزار هکتار گندم آبی و دیم در استان فارس کشت شود و این سطح کشت شامل ۲۷۲ هزار هکتار گندم آبی و ۱۹۸ هزار هکتار گندم دیم است، ترکیبی که نشان‌دهنده اتکای همزمان استان به منابع آب سطحی و بارش‌های جوی در تولید این محصول استراتژیک است.
فارس با تکیه بر زیرساخت‌های تولید بذر، تجربه کشاورزان و حمایت سازمان جهاد کشاورزی، از ظرفیت لازم برای تکرار موفقیت سال گذشته برخوردار است، اما تحقق کامل این ظرفیت به مجموعه‌ای از عوامل به هم پیوسته از جمله تداوم تامین نهاده‌ها، مدیریت بهینه آب، همراهی شرایط جوی و پشتیبانی نهادی در طول فصل وابسته است.
واگذاری توزیع بذر، گامی در شفاف‌سازی زنجیره تامین کشاورزی است
یک کارشناس کشاورزی با اشاره به پیامدهای واگذاری بیش از ۷۰ درصد توزیع بذر گندم به تعاونی‌های روستایی گفت: این تصمیم را باید در چارچوب اصلاح ساختار توزیع نهاده‌های کشاورزی تحلیل کرد، زیرا با سپردن توزیع بذر به شبکه تعاونی‌های روستایی، واسطه‌گری‌های غیرضروری حذف می‌شود و بذر با قیمت نزدیک‌تر به واقعیت به دست کشاورز می‌رسد.
نیما میرزایی فر در پاسخ به این پرسش که تجربه سال گذشته چه درس‌هایی برای امسال دارد، اظهار کرد: تجربه سال گذشته که ۳۰ درصد توزیع و خرید بذر توسط تشکل‌های وابسته انجام شد و ۴۸۱ هزار تن گندم از کشاورزان خریداری شد، نشان می‌دهد این شبکه توان اجرایی بالایی دارد و افزایش این سهم به بیش از ۷۰ درصد، گامی در جهت شفاف‌سازی زنجیره تامین و کاهش هزینه‌های مبادله است.
وی در پاسخ به پرسش دیگری درباره تاثیر تاکید بر خرید تضمینی محصولات از سوی تعاونی‌ها بر رفتار کشت کشاورزان، تصریح کرد: عامل اصلی تصمیم‌گیری کشاورز، اطمینان از فروش محصول است چرا که وقتی تعاونی روستایی متعهد می‌شود حتی به صورت خرده‌فروشی محصول را خریداری کند، ریسک بازار برای کشاورز کاهش می‌یابد و او با تمرکز بیشتری به اجرای الگوی کشت می‌پردازد.
این کارشناس کشاورزی بیان کرد: خرید هزار و ۵۰۰ تن کلزا و ۷۵۰ تن گلرنگ با تسویه کامل مطالبات در سال گذشته، نمونه عملی این تعهد است و این رویکرد به تنوع‌بخشی محصولات اساسی نیز کمک می‌کند و وابستگی به یک محصول را کاهش می‌دهد.
میرزایی فر در پاسخ به پرسشی درباره مهم‌ترین ریسک پیش روی تولید با توجه به پیش‌بینی بارش‌های مطلوب و سطح ۴۷۰ هزار هکتاری کشت گندم، اظهار کرد: پیش‌بینی بارش نرمال و فراتر از نرمال، فرصت ارزشمندی است، اما تجربه سال گذشته نشان داد که پراکنش و زمان بارش‌ها به اندازه میانگین بارش اهمیت دارد و تاخیر در شروع بارش‌ها تا ۲۸ آذرماه، حتی با میانگین بیش از ۳۰۰ میلی‌متر، فرصت طلایی کشت را از دست داد.
وی تاکید کرد: بنابراین ریسک اصلی، بی‌توجهی به کشت به‌موقع است و ترکیب ۲۷۲ هزار هکتار گندم آبی و ۱۹۸ هزار هکتار گندم دیم نیز نشان می‌دهد که استان همزمان به آب سطحی و بارش جوی اتکا دارد؛ از این رو مدیریت بهینه آب و پایش مستمر نهاده‌ها در طول فصل، به اندازه خود کشت اهمیت دارد.
تعاونی‌ها به مثابه ستون اعتماد کشاورز در میانه فصل
واگذاری بیش از ۷۰ درصد توزیع بذر گندم به شبکه تعاونی‌های روستایی، در واقع سپردن کلید اعتماد به نهادی است که سال گذشته با خرید ۴۸۱ هزار تن گندم و تسویه کامل مطالبات کلزا و گلرنگ، کارنامه قابل دفاعی از خود بر جای گذاشت.
این شبکه با پوشش خرده‌فروشی و تعهد خرید، ریسک بازار را از دوش کشاورز برمی‌دارد و زمینه اجرای دقیق الگوی کشت را در ادامه فصل فراهم می‌کند.
در شرایطی که امنیت غذایی کشور به تولید گندم وابسته است، چنین سازوکاری می‌تواند پیوند میان بخش دولتی، تعاونی و کشاورز را مستحکم‌تر کند.