پس از حدود ۸ ماه جنگ علیه ایران، اکنون رئیس‌جمهور آمریکا با ۳ انتخاب روبه‌رو است: «تشدید درگیری»، «یافتن راهی برای همزیستی»، یا «حفظ وضعیت موجود».
همشهری آنلاین – گروه سیاسی: «جیمز ام. لیندزی»، پژوهشگر ممتاز شورای روابط خارجی آمریکا در تازه‌ترین ارزیابی از وضعیت مناقشات در غرب‌آسیا، به بررسی گمانه‌زنی‌ها درباره احتمال ازسرگیری جنگ علیه ایران پرداخته است. او با طرح این «پرسش اصلی» که «آیا آمریکا پس از انتخابات جنگ را تشدید می‌کند یا نه؟»، گزینه‌های مطرح دراین زمینه را مورد واکاوی قرار داده‌است.
وضعیت فعلی و موضع ترامپ
- ترامپ طی هفته‌های اخیر بارها اشاره کرده آمریکا «درست پس از انتخابات» یا حتی «قبل از آن» پیروز خواهد شد.
- وقتی مجله آتلانتیک گزارش داد او حمله پیش از انتخابات را بررسی می‌کند، ترامپ صریحاً اعلام کرد پیش از ۳ نوامبر به ایران حمله نخواهد کرد.
- این اعلام، مشکل سیاسی فوری او را حل کرد؛ جنگ با ایران در آمریکا بسیار نامحبوب است و فقط حدود یک‌سوم مردم از آن حمایت می‌کنند.
- افزایش قیمت بنزین و گازوئیل ناشی از جنگ، نارضایتی عمومی را تشدید کرده و ازسرگیری جنگ نزدیک به انتخابات، می‌توانست موج آبی دموکرات‌ها را تقویت کند.
آمادگی نظامی آمریکا و اظهارات نتانیاهو
- درحالی‌که ترامپ حمله پیش از انتخابات را رد کرده، پنتاگون به تقویت نیروها ادامه می‌دهد.
- تا پایان هفته آینده ۳ ناوگروه هواپیمابر از ۱۱ گروه موجود آمریکا، در منطقه مستقر خواهند شد.
- همچنین به سنتکام دستور داده شده آماده‌سازی برای ازسرگیری عملیات رزمی عمده علیه ایران را تکمیل کند.
- بنیامین نتانیاهو نیز گفته ترامپ به او گفته است آمریکا «آماده است کار را در ایران تمام کند».
چالش راهبردی پس از انتخابات
- پس از ۳ نوامبر محدودیت‌های سیاسی ترامپ کاهش می‌یابد، اما چالش اصلی باقی است: آیا گزینه‌های نظامی و اقتصادی وجود دارد که پیروزی وعده‌داده‌شده را با هزینه قابل قبول برای افکار عمومی محقق کند؟
- عملیات «خشم حماسی» به زیرساخت‌های نظامی و اقتصادی ایران آسیب وارد کرد، اما آمریکا نتوانست این موفقیت‌ها را به پیروزی دیپلماتیک تبدیل کند و اکنون در بن‌بست قرار دارد.
- ازسرگیری جنگ می‌تواند به پیروزی منجر شود یا بن‌بست را عمیق‌تر کند، قیمت انرژی را به شدت بالا ببرد و اقتصاد جهانی را دچار بحران کند.
- حفظ وضعیت موجود یا رسیدن به توافق نیز دشوار است.
سه گزینه اصلی ترامپ
با توجه به وضعیت کنونی، به‌نظر می‌رسد ترامپ ۳ گزینه اساسی پیش رو دارد:
- تشدید نظامی و اقتصادی: ازسرگیری حملات و افزایش فشار اقتصادی با هدف سرنگونی جمهوری اسلامی یا وادار کردن آن به پذیرش شرایط آمریکا
- مذاکره: تقویت تلاش‌های دیپلماتیک و استفاده از تهدید حمله نظامی به‌عنوان اهرم فشار
- حفظ وضعیت موجود: انتظار برای تسلیم یا فروپاشی رژیم به‌دلیل فشارها و ناآرامی‌های داخلی
کاستی‌ها و ریسک‌های هر گزینه
- هر ۳ گزینه با مشکلات جدی روبه‌رو هستند.
- تشدید نظامی دو پرسش اساسی دارد؛ چرا دور جدید حملات باید موفق شود در حالی که عملیات قبلی نتوانست رژیم را سرنگون یا تسلیم کند؟ و آیا آمریکا می‌تواند از حمله ایران به زیرساخت‌های انرژی همسایگان جلوگیری کند؟
- خطر اصلی این است که تولید نفت و گاز در خلیج‌فارس مختل شود، قیمت انرژی اوج بگیرد و رکود جهانی رخ دهد.
- افزایش فشاراقتصادی از طریق تحریم شرکت‌های چینی نیز پرریسک است. وزیر خزانه‌داری آمریکا هشدار داده این کار می‌تواند نظام مالی جهانی را متلاشی کند و چین ممکن است با قطع دسترسی آمریکا به مواد معدنی حیاتی تلافی کند.
- مذاکره نیز بعید به نظر می‌رسد. ایران تاکنون علاقه‌ای به پذیرش شرایط آمریکا نشان نداده و ممکن است با انتظار تضعیف ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، لجاجت خود را افزایش دهد. ضمن اینکه از زمان مذاکرات برای بازسازی توان نظامی استفاده خواهد کرد.
- حفظ وضعیت موجود جذاب‌ترین گزینه به نظر می‌رسد، اما پایدار نیست.
- عملیات «طرد اقتصادی» فشار را افزایش داده، اما مردم ایران قیام نکرده‌اند.
- محاصره دریایی صادرات نفت ایران از تنگه‌هرمز را متوقف کرده و صادرات کشورهای عربی را افزایش داده، اما به‌دلیل هزینه‌های بالای بیمه، قیمت جهانی انرژی به‌طور معناداری کاهش نیافته است.
- این محاصره همچنین منابع نظامی آمریکا را تحت فشار قرار داده و فرماندهان مناطق دیگر از ناپایدار بودن آن شکایت دارند. ایران نیز از این وقفه برای بازسازی نظامی بهره خواهد برد.
امکان همزیستی با جمهوری اسلامی؟
- انتخاب گزینه منطقی به این بستگی دارد که آیا آمریکا می‌تواند با جمهوری‌اسلامی همزیستی کند یا نه.
- اگر ایران تهدیدی وجودی باشد، ترامپ باید آماده پرداخت هزینه‌های بالا برای سرنگونی رژیم یا تحمیل خواسته‌های خود باشد، اما اگر تهدید وجودی نباشد، باید به‌جای تلاش برای نابودی رژیم، راه‌هایی برای تأمین منافع ضروری آمریکا و توقف حملات به کشتی‌ها پیدا کرد.
- درمجموع، ترامپ پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آزادی عمل بیشتری خواهد داشت، اما هیچ‌یک از گزینه‌های پیش رو ساده یا کم‌هزینه نیست و موفقیت آنها محل تردید جدی است.