نیویوریک تایمز در گزارشی نوشته است: رهبران ایران با وجود تحرکات دیپلماتیک اخیر و تلاش‌ها برای دستیابی به توافق با آمریکا، خود را برای احتمال شروع دوباره درگی...
اقتصاد‌آنلاین: نیویوریک تایمز در گزارشی نوشته است: رهبران ایران با وجود تحرکات دیپلماتیک اخیر و تلاش‌ها برای دستیابی به توافق با آمریکا، خود را برای احتمال شروع دوباره درگیری‌های نظامی آماده می‌کنند. ارزیابی تهران این است که حتی تغییر دولت در اسرائیل یا تحولات کنگره آمریکا نیز لزوماً به کاهش تنش‌ها منجر نخواهد شد.
گروه سیاسی؛ در اسرائیل، انتخابات سراسری به نتیجه‌ای نرسید که در آن ائتلاف راست افراطی به رهبری بنیامین نتانیاهو یا بلوک اصلی مخالفان به رهبری گادی آیزنکوت، مقام ارشد نظامی سابق اسرائیل، بتوانند به‌تنهایی دولت تشکیل دهند. این وضعیت، هفته‌ها بلاتکلیفی سیاسی را در این کشور رقم زده است.
طبق گفته تحلیلگران، ایران از کنار رفتن نتانیاهو از قدرت استقبال خواهد کرد. نتانیاهو نقشی اساسی در متقاعد کردن دونالد ترامپ برای حمله به ایران در سال جاری میلادی داشته و پیش از انتخابات نیز به دنبال سازمان‌دهی حملات هوایی جدید علیه ایران بوده است.
بااین‌حال، محمد صالح صدقیان، مدیر مرکز مطالعات ایران و عرب در تهران، معتقد است که رهبران ایران بر این باورند که تغییر نخست‌وزیر اسرائیل احتمالاً تنها در کوتاه‌مدت تأثیرگذار خواهد بود و به تغییر بنیادین سیاست‌های این کشور منجر نمی‌شود.
او می‌گوید: «سیاست‌های ایران و اسرائیل در قبال یکدیگر، صرف‌نظر از اینکه از دهه ۱۹۸۰ چه دولتی در اسرائیل بر سر کار بوده، ثبات خود را حفظ کرده است. هرگونه تغییر احتمالی نیز به‌احتمال زیاد موقتی خواهد بود، نه راهبردی.»
حمیدرضا عزیزی، تحلیلگر ارشد مسائل ایران در گروه بین‌المللی بحران نیز معتقد است نباید انتظار تغییر اساسی در خصومت میان ایران و اسرائیل را داشت.
به گفته او، حتی اگر آیزنکوت یا یکی دیگر از رهبران مخالفان به قدرت برسد و سیاست اسرائیل را از جنگ تمام‌عیار به سمت استفاده مجدد از روش‌های مخفیانه علیه ایران سوق دهد، باز هم احتمال تشدید واکنش تهران وجود دارد.
عزیزی می‌گوید تفکر راهبردی جمهوری اسلامی دستخوش تغییر مهمی شده است؛ تغییری که در درجه نخست با افزایش تمایل به پذیرش ریسک و فاصله گرفتن از سیاست دیرینه «صبر راهبردی» همراه بوده است.
او اضافه می‌کند در نتیجه این تغییر رویکرد، ایران ممکن است حتی در واکنش به عملیات غیرمستقیم اسرائیل نیز دست به اقدام نظامی مستقیم بزند.
انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا؛ فرصتی برای افزایش اهرم فشار تهران
در آمریکا، دموکرات‌ها در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای هفته آینده، از موقعیت قدرتمندی برای تصاحب دست‌کم مجلس نمایندگان برخوردارند. بااین‌حال، میزان پیروزی آنها و اینکه آیا می‌توانند اکثریت سنا را نیز به دست آورند، تعیین خواهد کرد تا چه اندازه قادر به محدود کردن سیاست‌های ترامپ، از جمله جنگ با ایران، خواهند بود.
رهبران ایران به‌خوبی آگاه هستند هزینه‌های جنگ از جمله افزایش قیمت بنزین برای مصرف‌کنندگان آمریکایی، بر میزان محبوبیت ترامپ و چشم‌انداز انتخاباتی حزب جمهوری‌خواه تأثیر گذاشته است.
به نظر می‌رسد ارزیابی تهران این باشد که دستیابی ترامپ به توافق با ایران می‌تواند از نظر سیاسی به نفع رئیس‌جمهور آمریکا تمام شود؛ موضوعی که برای ایران در مذاکرات پایان جنگ اهرم فشار ایجاد می‌کند. در مقابل، ایران تاکنون هزینه‌های سنگینی از جنگ، از جمله تشدید تورم، متحمل شده، اما رهبران این کشور مواضع خود را تغییر نداده‌اند.
مصطفی نجفی، تحلیلگری که گفته می‌شود به محسن رضایی نزدیک است، روز چهارشنبه در شبکه‌های اجتماعی نوشت که دولت ترامپ در روز‌های منتهی به انتخابات میان‌دوره‌ای به دنبال دستیابی به توافق با ایران است؛ چراکه جمهوری‌خواهان برای حفظ کنترل کنگره با رقابتی دشوار روبه‌رو هستند. او نوشت: «آنها می‌خواهند از توافق برای انتخابات بهره‌برداری کنند و اصرار دارند که امتیازات هسته‌ای نیز بخشی از توافق پیش از انتخابات باشد؛ موضوعی که تهران آن را نمی‌پذیرد.»
نجفی هشدار داد: «اگر طی دو روز آینده توافقی حاصل نشود، احتمالاً فضای سیاسی در هفته نخست پس از انتخابات به سمت تقابل تغییر خواهد کرد.»
نامه ونس به محسن رضایی؛ تلاش واشنگتن برای مذاکره با چهره‌های بانفوذتر
نیویورک‌تایمز در ادامه گزارش خود به تلاش‌های دیپلماتیک اخیر دولت آمریکا اشاره می‌کند.
به گفته یک مقام ارشد آمریکایی و یک مقام ایرانی آگاه از این ارتباط، جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، هفته گذشته نامه‌ای به یکی از مقام‌های ارشد ایرانی ارسال کرده و پیشنهاد داده است دور تازه‌ای از مذاکرات جامع صلح برگزار شود. نکته قابل‌توجه این است که ونس به‌جای مکاتبه با دولت منتخب ایران و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، نامه خود را خطاب به محسن رضایی، فرمانده سابق سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، ارسال کرده است.
این اقدام نشان‌دهنده ارزیابی دولت ترامپ است که برای دستیابی به توافق باید مستقیماً با مقام ایرانی بانفوذی وارد مذاکره شود که بر جریان‌های تندرو نیز نفوذ دارد؛ جریان‌هایی که تاکنون با توافق مخالفت کرده‌اند.
هم‌زمان، یک هیئت قطری روز جمعه برای انجام مذاکرات وارد تهران شد. رسانه دولتی ایران این سفر را گزارش کرد. قطر در ماه‌های اخیر میان ایران و آمریکا میانجیگری کرده است.
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز روز شنبه اعلام کرد که دیپلمات‌های ایرانی در دوحه قطر با میانجی‌ها دیدار می‌کنند. به گزارش الجزیره، عراقچی همچنین گفت ایران در حال بررسی پیشنهاد‌های مربوط به برنامه هسته‌ای خود است و نامه ارسالی ونس را «گامی مثبت» توصیف کرد.
این تحرکات دیپلماتیک در شرایطی انجام می‌شود که ترامپ در حال بررسی احتمال ازسرگیری حملات علیه ایران، احتمالاً پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، است. مقام‌های آمریکایی و افرادی که در جریان مذاکرات و رایزنی‌ها قرار گرفته‌اند، گفته‌اند آمریکا و اسرائیل طرح‌های مشخصی برای حملات جدید تدوین کرده‌اند.
بااین‌حال، موانع مهمی بر سر راه دستیابی تهران و واشنگتن به توافق نهایی وجود دارد.
تنگه هرمز و تحریم‌ها؛ اختلافات اساسی همچنان پابرجاست
مهرزاد بروجردی، کارشناس مسائل ایران در دانشگاه علم و فناوری میزوری، معتقد است دو طرف همچنان در چند موضوع اساسی اختلافات عمیقی دارند؛ از جمله تنگه هرمز، لغو تحریم‌ها، نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و دامنه تعهدات هسته‌ای ایران.
او می‌گوید: «برداشت من این است که تهران راهبردی دوگانه را دنبال خواهد کرد؛ از یک سو مذاکرات دیپلماتیک مقطعی را ادامه می‌دهد و از سوی دیگر، هم‌زمان تا حد توان خود را برای احتمال ازسرگیری درگیری‌ها آماده می‌کند.»
مصطفی نجفی نیز در پیام خود در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرده است که ایران برای موافقت با هرگونه توافق موقت، بر اجرای هفت شرط خود اصرار دارد.
مقام‌های ایرانی طی ماه گذشته بار‌ها به این شروط اشاره کرده‌اند، اما جزئیات کامل آنها را به‌طور رسمی تشریح نکرده‌اند. این شروط به‌عنوان پیش‌نیاز آغاز مذاکرات جدید یا بازگشایی تنگه هرمز مطرح شده‌اند.
نجفی در پیام صوتی خود به نیویورک‌تایمز، برخی از این شروط را چنین برشمرده است:
۱. رفع محاصره دریایی آمریکا علیه ایران.
۲. لغو تحریم‌های فروش نفت ایران.
۳. پایان جنگ در تمامی جبهه‌ها، از جمله لبنان؛ جایی که اسرائیل با حزب‌الله، گروه مسلح مورد حمایت ایران، درگیر است.
۴. آزادسازی دارایی‌های مسدودشده ایران.
۵. پذیرش مدیریت ایران بر تنگه هرمز.
او تأکید کرده است ایران این موارد را به‌عنوان پیش‌شرط‌های بازگشایی تنگه هرمز به طرف آمریکایی ارائه کرده است. نجفی می‌گوید: «طرف آمریکایی ابتدا باید این پیش‌شرط‌ها را اجرا کند و پس از آن مذاکرات وارد مرحله اصلی خواهد شد.» او همچنین نسبت به چشم‌انداز دستیابی به توافقی پایدار میان دو کشور ابراز بدبینی کرده و گفته است مقام‌های ایرانی هیچ اعتمادی به نیت‌ها و وعده‌های آمریکا ندارند.
به گفته نجفی، پیام‌های ردوبدل‌شده با آمریکا در ایران با تردید عمیق مواجه می‌شوند. او معتقد است روابط تهران و واشنگتن به اندازه‌ای پیچیده شده که حتی اگر ایران با مذاکرات هسته‌ای موافقت کند و امتیازاتی نیز بدهد، بعید است این شبکه پیچیده از اختلافات به راه‌حلی معنادار یا توافقی پایدار منجر شود.