مرکز پژوهش‌های مجلس میزان استفاده از فیلترشکن‌ها، سهم نسخه‌های رایگان و پولی، گردش مالی این بازار و ترافیک عبوری از آن‌ها را بررسی کرد.
مرکز پژوهش‌های مجلس در نشستی تخصصی، میزان استفاده کاربران ایرانی از فیلترشکن‌ها، سهم ابزارهای رایگان و پولی و حجم گردش مالی این بازار را بررسی کرد. برآورد سهم ترافیک اینترنت عبوری از فیلترشکن‌ها نیز از محورهای این نشست بود؛ با این تأکید که دستیابی به نتایج دقیق، به داده‌های معتبر و روش‌های محاسباتی شفاف نیاز دارد.
نشست کارشناسی با موضوع تحلیل و ارزیابی میزان استفاده و گردش مالی ابزارهای دسترسی به اینترنت موسوم به فیلترشکن‌ها، به همت گروه رسانه، ارتباطات و فضای مجازی دفتر مطالعات فرهنگی و آموزش مرکز پژوهش‌های مجلس برگزار شد. نمایندگان دستگاه‌های اجرایی، مؤسسات افکارسنجی و داده‌کاوی و همچنین پژوهشگران و صاحب‌نظران حوزه فضای مجازی در این جلسه حضور داشتند.
چهار محور اصلی بررسی بازار فیلترشکن‌ها
در این نشست، ابعاد اقتصادی و فنی استفاده از فیلترشکن‌ها در چهار محور مورد بحث قرار گرفت. محور نخست، میزان استفاده کاربران از این ابزارها و روش‌های سنجش میزان نفوذ آن‌ها در جامعه بود. شرکت‌کنندگان همچنین درباره شیوه‌های گردآوری داده و اعتبار برآوردهای موجود تبادل‌نظر کردند.
موضوع دوم به الگوی مصرف فیلترشکن‌های رایگان و پولی اختصاص داشت. بررسی سهم هر یک از این دو گروه می‌تواند به شناخت بهتر رفتار کاربران و ارزیابی ساختار بازار خدمات دسترسی به اینترنت کمک کند.
سومین محور، برآورد گردش مالی بازار فیلترشکن‌ها بود. در این بخش، امکان محاسبه حجم مالی حاصل از ارائه این خدمات و تعیین مبانی مناسب برای انجام چنین برآوردی مورد توجه قرار گرفت.
چهارمین موضوع نیز سهم ترافیک عبوری از فیلترشکن‌ها از کل ترافیک اینترنت کشور و ترافیک بین‌الملل بود؛ شاخصی که بررسی آن به داده‌های فنی معتبر و روش اندازه‌گیری مشخص نیاز دارد.
تأکید بر اعتبار داده‌ها و روش‌های محاسباتی
یکی از محورهای اصلی بحث، ضرورت بررسی اعتبار داده‌ها و تفاوت‌های روش‌شناختی پیمایش‌های انجام‌شده بود. به‌دلیل تفاوت در شیوه نمونه‌گیری، تعریف شاخص‌ها و روش جمع‌آوری اطلاعات، نتایج مطالعات مختلف ممکن است قابل مقایسه مستقیم نباشند.
در زمینه گردش مالی نیز تعیین مبنای محاسبه اهمیت دارد؛ زیرا تفکیک خدمات رایگان و پولی، برآورد تعداد کاربران پرداخت‌کننده و ارزیابی درآمد حاصل از ارائه خدمات، می‌تواند بر نتیجه نهایی اثر بگذارد.
همچنین برای سنجش سهم ترافیک عبوری از فیلترشکن‌ها، باید داده‌های فنی با روش‌های روشن و قابل ارزیابی تحلیل شوند. بررسی تطبیقی شواهد و استفاده از شاخص‌های معتبر، از جمله رویکردهای مورد تأکید در این نشست بود.
آیا آمار دقیقی از گردش مالی فیلترشکن‌ها وجود دارد؟
بر اساس اطلاعات منتشرشده از این نشست، تمرکز اصلی بر بررسی روش‌های سنجش و ارزیابی ابعاد بازار فیلترشکن‌ها بوده است. در گزارش ارائه‌شده، رقم مشخصی برای گردش مالی این بازار یا درصد استفاده کاربران از ابزارهای رایگان و پولی اعلام نشده است.
در مجموع، مرکز پژوهش‌های مجلس در پی دستیابی به تصویری دقیق‌تر از ابعاد فرهنگی، امنیتی، اقتصادی و فنی استفاده از فیلترشکن‌ها است. تحقق این هدف به گردآوری داده‌های قابل اتکا، شفافیت روش‌های محاسباتی و امکان مقایسه نتایج مطالعات مختلف وابسته خواهد بود.