قم- کتابدار بخش کودک کتابخانه آیت‌الله خامنه‌ای قم گفت: کتابدار پیش از دعوت دیگران به کتاب‌خوانی باید خودش اهل مطالعه باشد تا بتواند با علاقه و انس به کتاب، مخاطبان را به دنیای مطالعه جذب کند.

سرویس استان‌های خبرگزاری کتاب ایران (ایبنا): هفته کتاب و کتاب‌خوانی فرصتی برای توجه دوباره به جایگاه مطالعه در زندگی فردی و اجتماعی و نقش افرادی است که در مسیر گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی تلاش می‌کنند. کتابداران از جمله این افراد هستند که با ارتباط مستقیم با مخاطبان می‌توانند زمینه آشنایی گروه‌های مختلف جامعه با کتاب و منابع مطالعاتی را فراهم کنند. به همین مناسبت با زهرا آقایی، کتابدار بخش کودک کتابخانه آیت‌الله خامنه‌ای قم به گفت‌وگو پرداختیم.

این کتابدار، کتابداری را فراتر از یک شغل دانست و بیان کرد: کتابداری اگر همراه با علاقه و تعهد باشد، نوعی سبک زندگی و حتی رسالت فرهنگی است. کتابدار فقط مسئول امانت دادن کتاب نیست، بلکه می‌تواند با راهنمایی درست افراد را به دنیای مطالعه علاقه‌مند کند و در گسترش فرهنگ کتاب‌خوانی نقش داشته باشد. در کتابخانه‌های عمومی که با گروه‌های مختلف مردم در ارتباط هستیم، لذت واقعی این کار، زمانی است که توانسته‌ایم حتی در یک نفر علاقه به کتاب و مطالعه ایجاد کنیم.

آقایی درباره ویژگی‌های یک کتابدار موفق گفت: کتابدار در کنار دانش تخصصی باید روابط عمومی خوب، صبر و حوصله و توانایی برقراری ارتباط با افراد مختلف را داشته باشد. در کتابخانه‌های عمومی با گروه‌های سنی و فرهنگی متفاوتی روبه‌رو هستیم و لازم است نیاز هر فرد را بشناسیم و متناسب با آن راهنمایی‌اش کنیم.

وی آشنایی با فناوری‌های جدید، خلاقیت، علاقه به یادگیری و به‌روز بودن را از دیگر مهارت‌های ضروری این حرفه دانست و تأکید کرد: مهم‌تر از همه، کتابدار باید خودش اهل مطالعه باشد و به کاری که انجام می‌دهد، علاقه داشته باشد.

این کتابدار با اشاره به نقش کتابداران در شکل‌گیری سلیقه مطالعاتی مخاطبان بیان کرد: یکی از نقش‌های مهم کتابدار این است که گاهی یک معرفی درست باعث می‌شود فردی به سراغ موضوعات و کتاب‌هایی برود که پیش از آن هیچ علاقه‌ای به آن‌ها نداشته است.

آقایی ادامه داد: کتابدار نمی‌تواند سلیقه یا نگرش افراد را به‌صورت مستقیم تغییر دهد، اما می‌تواند با فراهم کردن منابع متنوع و معرفی کتاب‌های خوب زمینه آشنایی مخاطبان با دیدگاه‌های تازه و گسترش افق فکری آن‌ها را فراهم کند.

کتابخوان بودن، پیش‌نیاز ترویج کتابخوانی از سوی کتابداران

کتابداری با پیشرفت فناوری از بین نمی‌رود

وی درباره تفاوت کتابداران امروز با نسل‌های گذشته بیان کرد: مهم‌ترین تفاوت این است که در گذشته بیشتر وظیفه کتابدار نگهداری، سازمان‌دهی و امانت دادن منابع بود، اما امروز علاوه بر این وظایف باید با دنیای دیجیتال و ابزارهای جدید آشنا باشد و مخاطبان را در پیدا کردن اطلاعات درست و معتبر راهنمایی کند.

آقایی با اشاره به آینده حرفه کتابداری در عصر گسترش اطلاعات دیجیتال گفت: امروز مردم به حجم زیادی از اطلاعات در فضای مجازی دسترسی دارند، اما همیشه نمی‌توانند اطلاعات درست و معتبر را از اطلاعات نادرست تشخیص دهند.

وی افزود: در چنین شرایطی نقش کتابدار پررنگ‌تر می‌شود و می‌تواند راهنمای مناسبی برای دسترسی به منابع معتبر و استفاده درست از اطلاعات باشد.

این کتابدار درباره تأثیر فضای مجازی بر کیفیت مطالعه گفت: محتوای کوتاه و سریع باعث شده بعضی افراد به خواندن مطالب کوتاه عادت کنند و حوصله کمتری برای مطالعه متن‌های طولانی داشته باشند. فضای مجازی فرصت خوبی برای معرفی کتاب و دسترسی آسان به منابع فراهم کرده است، اما مسئله اصلی ایجاد تعادل میان استفاده از فضای مجازی و مطالعه عمیق و هدفمند است.

وی با اشاره به لذت کتاب‌خوانی گفت: به نظرم هیچ‌چیز جای لذت و تمرکزی را که مطالعه یک کتاب خوب به انسان می‌دهد، نمی‌گیرد. علاقه به کتاب‌خوانی معمولاً از سنین کودکی و با تشویق خانواده و قرار گرفتن در محیطی که کتاب در آن جایگاه خوبی دارد، شکل می‌گیرد.

آقایی درباره تجربه شخصی خود از مطالعه گفت: میزان مطالعه‌ام در طول روز ثابت نیست، اما سعی می‌کنم ارتباطم با کتاب حفظ شود و مطالعه از زندگی روزمره حذف نشود.

آقایی با توصیه به نسل جوان برای ورود به دنیای مطالعه خاطرنشان کرد: جوانان بهتر است از کتاب‌هایی شروع کنند که واقعاً به آن‌ها علاقه دارند و درباره موضوعاتی بخوانند که برایشان جذاب است. مهم این است که مطالعه را به‌تدریج وارد زندگی روزمره خود کنند و به خودشان فرصت تجربه دنیای کتاب‌ها را بدهند. کتاب می‌تواند به ما کمک کند دنیا را بهتر بشناسیم، عمیق‌تر فکر کنیم و نگاه متفاوتی به زندگی داشته باشیم.

وی ارتباط با آدم‌های مختلف و آشنایی با دنیای فکری و سلیقه‌های متنوع آن‌ها را از ارزشمندترین دستاوردهای کتابداری در زندگی شخصی خود دانست و گفت: این شغل باعث شده خودم هم بیشتر به مطالعه، یادگیری و شناخت موضوعات مختلف علاقه‌مند شوم.

آقایی در پایان با اشاره به رضایت خود از تأثیرگذاری در علاقه‌مند کردن دیگران به مطالعه اظهار کرد: وقتی می‌بینم معرفی یک کتاب یا راهنمایی کوچک من توانسته کسی را به کتاب‌خوانی علاقه‌مند کند، احساس رضایت و مفید بودن دارم.