حوزه/ علی غفاری در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه گفت: مهدی طحانیان با شجاعت و فداکاری خود می‌تواند الگویی باورپذیر برای نوجوانان امروز باشد.
خبرگزاری حوزه | علی غفاری، کارگردان سینما و تلویزیون در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه علاقه و دلبستگی شخصی او به دفاع مقدس مهم‌ترین عامل حضور مداومش در این حوزه بوده است، اظهار کرد: ساخت آثاری درباره دفاع مقدس، به‌ویژه در شرایط امروز، مسیری ساده و کم‌هزینه نیست. فیلمساز باید برای روبه‌رو شدن با موانع گوناگون آمادگی داشته باشد. این حوزه تنها با ایده و علاقه پیش نمی‌رود. بازسازی جنگ به تجهیزات، امکانات، طراحی صحنه و هماهنگی‌های دقیق نیاز دارد. تأمین هرکدام از این موارد می‌تواند زمان‌بر و پرهزینه باشد. به همین دلیل، ادامه فعالیت در سینما و تلویزیون دفاع مقدس نیازمند صبر، پیگیری و هماهنگی مداوم است.
وی که این روزها مجموعه «سرباز کوچک امام» را در شهرک دفاع مقدس جلوی دوربین می‌برد، درباره انگیزه خود برای پذیرش این پروژه گفت: آشنایی ذهنی من با فضای سال‌های جنگ و احساس نزدیکی به نسل آن دوران، در تصمیم‌گیری‌ام نقش مهمی داشت. متولد سال ۱۳۴۶ هستم و مهدی طحانیان نیز در همان سال متولد شده است. همین هم‌زمانی، هنگام مطالعه خاطرات او احساس نزدیکی بیشتری در من ایجاد کرد. هرچه بیشتر با جزئیات زندگی این نوجوان آشنا شدم، بیشتر به این فکر کردم که چگونه می‌توان تجربه‌های پسری سیزده‌ساله را روایت کرد. پسری که ناگهان وارد محیط خشن جنگ شده و سال‌های مهم نوجوانی خود را در اسارت گذرانده است. روایت این تجربه باید هم تصویری باشد و هم دراماتیک.
کارگردان سریال «بچه مهندس» گفت: طحانیان بارها به محل فیلم‌برداری مراجعه کرده و با بازگویی خاطرات خود، به گروه تولید کمک کرده است. این خاطرات به شناخت بهتر موقعیت‌های تاریخی و شکل‌گیری فضای داستان کمک می‌کند. حضور او باعث شده روایت به تجربه واقعی نزدیک‌تر شود.
غفاری درباره حجم تولید و تنوع موقعیت‌های داستانی تأکید کرد: «سرباز کوچک امام» از دشوارترین پروژه‌هایی است که تاکنون کار کرده‌ام. هم باید فضای دهه شصت بازسازی شود، هم وسعت عملیات بیت‌المقدس به تصویر درآید و هم دوره طولانی اسارت و شرایط پس از جنگ روایت شود. هرکدام از این بخش‌ها به طراحی و اجرای ویژه‌ای نیاز دارد. نمی‌توان با یک شیوه ثابت به سراغ همه این بخش‌ها رفت. گروه تولید باید در طراحی صحنه، لباس، تجهیزات و شیوه روایت، تفاوت میان موقعیت‌های تاریخی را در نظر بگیرد. مخاطب باید تغییر زمان و شرایط زندگی شخصیت‌ها را باور کند. در این میان، وفاداری به روح دفاع مقدس اهمیت اصلی را دارد.
وی درباره برنامه زمانی تولید مجموعه اظهار امیدواری کرد: با وجود دشواری‌های فراوان، امیدوارم مجموعه در زمان‌بندی پیش‌بینی‌شده به نتیجه برسد. برنامه ما این است که کار برای پخش در سوم خرداد سال آینده آماده شود. این برنامه‌ریزی، اهمیت هماهنگی میان بخش‌های مختلف تولید را نشان می‌دهد.
وی ادامه داد: بازسازی دوره‌های تاریخی، صحنه‌های جنگی و محیط اردوگاه اسارت، هر کدام به امکانات و زمان مشخصی نیاز دارند. به همین دلیل، مدیریت زمان و تأمین تجهیزات بر روند تولید تأثیر می‌گذارد. در چنین پروژه‌هایی، هر تأخیر کوچک در تأمین یک وسیله یا هماهنگی یک صحنه، می‌تواند زنجیره تولید را تحت تأثیر قرار دهد.
کارگردان «سرباز کوچک امام» درباره شیوه تبدیل خاطرات تاریخی به صحنه‌های نمایشی بیان کرد: روایت اسارت نباید تنها به نمایش دیوارهای اردوگاه، برخوردهای خشن نگهبانان و محرومیت‌های جسمی محدود شود. برای نشان دادن همه ابعاد این تجربه، باید به نگرانی‌های روزمره، دلتنگی برای خانواده، امید به آزادی و واکنش به خبرهای بیرون از اردوگاه نیز توجه کرد. تلاش اسیران برای حفظ هویت فردی نیز بخش مهمی از این تجربه است. این جزئیات انسانی به داستان عمق می‌بخشند. مخاطب باید تجربه اسارت را نه صرفاً یک رویداد تاریخی، بلکه بخشی از زندگی واقعی انسان‌ها درک کند. این نگاه می‌تواند پیام دفاع مقدس را طبیعی‌تر منتقل کند.
غفاری ادامه داد: رویدادهایی مانند رحلت امام خمینی (ره)، اعلام پایان جنگ و مطرح شدن موضوع آزادی اسرا، تأثیر عمیقی بر روحیه اسیران داشتند. هرکدام از این رویدادها می‌توانستند زمینه شکل‌گیری لحظاتی پرکشش و انسانی در داستان باشند. اهمیت این وقایع تنها به ثبت تاریخی محدود نمی‌شود.تأثیر این رویدادها بر زندگی و احساسات شخصیت‌ها نیز باید در روایت دیده شود. بدون این نگاه، داستان به مجموعه‌ای از صحنه‌های جنگی و اسارت محدود می‌شود. در حالی که دفاع مقدس مجموعه‌ای از تجربه‌های انسانی، انتخاب‌ها و مقاومت‌هاست. نمایش این لایه‌ها برای نسل امروز ضروری است.
وی درباره ویژگی‌های شخصیت مهدی طحانیان توضیح داد: مهدی واقعاً یک قهرمان است. شخصیتی که شجاعت، نترس بودن، ورود به موقعیت‌های خطرناک، تصمیم‌گیری در لحظه‌های حساس و فداکاری را در خود دارد. مجموعه این ویژگی‌ها ظرفیت آن را دارد که شخصیتی ماندگار و الهام‌بخش برای نوجوانان امروز بسازد. اهمیت شخصیت اصلی تنها به حضور او در جبهه یا تجربه اسارت محدود نمی‌شود. بخش مهمی از جذابیت داستان به شیوه مواجهه او با موقعیت‌هایی بازمی‌گردد که با سن و تجربه معمول یک نوجوان تناسب ندارند. مهدی در آغاز یک دانش‌آموز دوره راهنمایی است که وارد فضایی خشن و ناآشنا می‌شود.
غفاری ادامه داد: او با واقعیت جنگ و شهادت روبه‌رو می‌شود و بی‌رحمی‌های نیروهای بعثی را از نزدیک می‌بیند. با این حال تلاش می‌کند مقاومت کند و امید خود را از دست ندهد. این شکل از روایت می‌تواند برای نسل امروز نشان دهد که دفاع مقدس تنها در کتاب‌ها و آرشیوها خلاصه نمی‌شود. پشت هر نام، یک زندگی واقعی و یک تجربه انسانی قرار دارد.
کارگردان سینما و تلویزیون درباره مسئولیت گروه سازنده در بازنمایی یک شخصیت واقعی افزود: تبدیل یک شخصیت تاریخی به قهرمان یک مجموعه بلند، مسئولیتی سنگین به همراه دارد. قهرمان داستان نباید تنها به مجموعه‌ای از صفات مثبت و رفتارهای پیش‌بینی‌پذیر محدود شود. مخاطب باید ترس‌ها، تردیدها، فشارهای روحی و شرایط دشوار شخصیت را نیز درک کند. اگر مخاطب این دشواری‌ها را ببیند، مقاومت شخصیت معنایی واقعی پیدا می‌کند. تلاش گروه این است که مخاطب با مهدی طحانیان ارتباط برقرار کند. او نباید فقط نامی در تاریخ باشد؛ باید انسانی زنده و باورپذیر شناخته شود. اگر این ارتباط انسانی شکل بگیرد، پیام دفاع مقدس نیز عمیق‌تر منتقل می‌شود.
غفاری در پایان درباره مشکلات اجرایی تولید آثار جنگی توضیح داد: گاهی حتی فراهم کردن مهمات مشقی و برخی تجهیزات مورد نیاز برای یک صحنه با مشکلات اجرایی همراه می‌شود. این موضوع برنامه‌ریزی گروه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. چنین دشواری‌هایی باعث می‌شوند ساخت این آثار به صبر، پیگیری و هماهنگی مداوم نیاز داشته باشد. فیلم‌سازی در حوزه دفاع مقدس تنها به داشتن ایده یا علاقه وابسته نیست. تحمل سختی‌هایی لازم است که از مرحله تولید تا عرضه اثر ادامه پیدا می‌کنند. با این حال، هرچه این مسیر دشوارتر باشد، توجه به جزئیات انسانی و وفاداری به روح دفاع مقدس اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. آثار این حوزه باید هم برای نسل امروز باورپذیر باشند و هم بخشی از حافظه تاریخی و فرهنگی جامعه را زنده نگه دارند.