کرمان - ایرنا - رضا سنجری، جوان ۲۸ ساله کرمانی و فعال حوزه توانبخشی، با انتقاد از نگاه سنتی دستگاه‌ها به نابینایان و سهمیه ابتر مانده سه درصدی اشتغال، از مدیران شهری خواست به جای برنامه‌های نمایشی روز عصای سفید، فکری به حال چاله‌ها و پیاده‌روهای ناایمن شهر کنند و در زمینه حمایت‌های معیشتی و تردد، رویکردی واقع‌بینانه در پیش بگیرند.
به گزارش ایرنا، خیلی‌ها تصور می‌کنند دنیای یک نابینا در چهاردیواری خانه یا پشت‌میزهای تلفن‌خانه خلاصه می‌شود؛ اما برای رضا سنجری، جوان ۲۸ ساله کرمانی، جهان بسیار فراتر از این تصوراتِ تقویم‌زده است. او نه در تاریکی، که در نور ابزارها، دنیای تکنولوژی و هنر تدوین زندگی می‌کند؛ کسی که می‌گوید محدودیت فقط در سیستم بینایی نیست، گاهی در ذهنِ بینایانی است که هنوز نمی‌توانند توانمندی‌های یک روشندل را فراتر از کلیشه‌های ترحم‌برانگیز روز «عصای سفید» باور کنند.
او برای رسیدن به جایگاه امروز، نه با تکیه بر استثناهای ناعادلانه، بلکه با بازتعریف مفهوم سرعت و دقت مبارزه کرده است.
سنجری معتقد است موفقیت برای او، نه در حذف معلولیت، که در تطبیق جهان با توانمندی‌هایش معنا می‌شود. وقتی از او می‌پرسند «چگونه این کار را انجام می‌دهی؟»، پاسخش یک فرمول ساده و در عین حال کوبنده است: «شاید انجام کار برای شما پنج دقیقه زمان ببرد و برای من ۲۰ دقیقه؛ اما کیفیت و خروجی نهایی، یکسان است.» او دانش‌آموخته روانشناسی است که حالا نبض فعالیت‌های آموزشی و اجتماعی را در مجموعه «نگاه آفتاب مهر» کرمان در دست دارد.
اما این روایت درخشان، سایه‌هایی هم دارد. سنجری در این گفت‌وگو، بی‌پرده از سنگلاخ‌های مسیر اشتغال می‌گوید؛ از شرکت‌هایی که با دیدن تسلط او بر نرم‌افزارهای پیچیده کامپیوتری، باز هم به بهانه «نمی‌بینی» در استخدام را می‌بندند، تا پیاده‌روهای ناامنی که در کرمان، حتی برای یک فرد بینا هم خطرناک‌اند، چه رسد به یک نابینا. این گفت‌وگو، فراخوانی است برای تغییر نگاهِ ساختاری مسئولان؛ از پوسترهای رنگیِ مناسبتی، تا رسیدن به حقیقتی که در آن، شهر نه فقط روی کاغذ، که در کف خیابان‌ها برای همه شهروندان مناسب‌سازی شود.
سنجری در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا، با تشریح مسیر فعالیت‌های اجتماعی خود اظهار کرد: اگر یک فرد دارای معلولیت گوشه‌ای بنشیند و هیچ تلاشی نکند، جامعه او را طرد خواهد کرد؛ بنابراین من از همان ابتدا خودم را با دوستان بینا مقایسه کردم و گفتم اگر دیگران با نرم‌افزارهای مختلف پادکست می‌سازند یا کارهای تخصصی انجام می‌دهند، چرا من این مسیر را نروم؟
وی ادامه داد: محدودیت‌های جسمی نباید سبب توقف انسان شود؛ همواره به دوستان بینایم می‌گویم شاید کاری را که شما در پنج دقیقه انجام می‌دهید، من به دلیل شرایطم در ۲۰ دقیقه انجام دهم، اما مساله مهم این است که آن کار با همان کیفیت و به شکل کامل به سرانجام می‌رسد.
از آموزش هوش مصنوعی تا بازی‌های رایانه‌ای ویژه نابینایان
این فعال حوزه توانبخشی با اشاره به فعالیت‌های کتابخانه مجموعه نگاه آفتاب مهر گفت: باشگاه کتابخوانی ما به صورت مستمر دایر است؛ پیش از هر نشست، کتاب‌هایی در حوزه‌های انگیزشی، روانشناسی، حافظ‌خوانی و فلسفه معرفی می‌شود.
وی افزود: کتاب «اورست» روایت نابینایی است که همه به او می‌گفتند «نمی‌توانی»، اما او با پایبندی به هدفش مرتفع‌ترین قله‌های جهان را فتح کرد. ما چنین انگیزه‌ای را در میان بچه‌ها زنده نگه می‌داریم و برخی افراد از دیدن توانمندی نابینایان در تحلیل‌های عمیق فکری شگفت‌زده می‌شوند.
سنجری اضافه کرد: در حال حاضر به عنوان مدرس، کار با تلفن‌های همراه هوشمند، رایانه و ابزارهای هوش مصنوعی را به روشندلان آموزش می‌دهم و حتی روزهایی را برای گیم‌های مخصوص نابینایان اختصاص داده‌ایم تا این باور شکل بگیرد که دنیای فناوری تنها متعلق به بینایان نیست.
قفل اشتغال و نگاه ۵۰ سال پیش به استعداد نابینایان
مسئول استودیو مجموعه نگاه آفتاب مهر با ورود به مبحث چالش‌های شغلی تصریح کرد: سال‌هاست که از سهمیه قانونی سه درصدی استخدام معلولان صحبت می‌شود، اما در عمل خروجی ملموسی دیده نمی‌شود. متاسفانه نگاه سازمان‌ها به نابینایان همچنان مربوط به ۴۰ تا ۵۰ سال گذشته است و تنها تصورشان از شغل یک نابینا، نشستن پشت دستگاه تلفن و پیج کردن افراد است.
وی با ذکر خاطره‌ای از مراجعه به یک شرکت خصوصی در کرمان گفت: برای یک ردیف شغلی مرتبط با امور رایانه‌ای مراجعه کردم؛ سیستم را روشن کردم و در نرم‌افزارهای آفیس، ورد، اکسل و اینترنت خروجی کار را با تکیه بر برنامه‌های تبدیل متن به گفتار به آن‌ها نشان دادم. با اینکه همکارانشان از دیدن مهارت من شگفت‌زده شدند، اما در پایان به صراحت گفتند «چون نمی‌بینی، استخدامت نمی‌کنیم».
این روشندل تاکید کرد: انگار نابینا بودن یک جرم است؛ جامعه باید بداند فرد نابینا فقط سیستم بینایی‌اش دچار اختلال است، اما دست، پا و مغزش کاملاً سالم و پویاست.
گلایه از ناکارآمدی حمایت‌های مالی
سنجری در ادامه با اشاره به هزینه‌های سنگین تردد، به نقد طرح‌های حمایتی پرداخت و گفت: ما برای رفت‌وآمدهای روزمره به‌شدت وابسته به سامانه‌های تاکسی اینترنتی مانند اسنپ، تپسی و آژانس‌ها هستیم. در حال حاضر کارت‌هایی برای تردد معلولان شارژ می‌شود که مبلغ آن برای هزینه‌های سنگین ما بسیار ناچیز است؛ برای نمونه امسال ۲ میلیون تومان شارژ دریافت کردیم.
وی افزود: وقتی هزینه‌های حمل‌ونقل شهری، بلیت قطار و هواپیما را در نظر بگیریم، این رقم با هزینه‌های واقعی زندگی ما فاصله بسیار زیادی دارد. به عقیده من، این مبالغ بیشتر شبیه یک شوخی است؛ مسئولان باید با نگاهی واقع‌بینانه به این معضل بنگرند و کارت‌های تردد ویژه‌ای طراحی کنند که نهادهای حمایتی هزینه رفت‌وآمد ما را در سطح گسترده‌تری پوشش دهند تا فرد روشندل برای جابه‌جایی روزمره دغدغه مالی نداشته باشد.
پیاده‌روهای ناایمن کرمان و جلسات نمادین روز عصای سفید
این فعال اجتماعی با انتقاد از وضعیت مبلمان شهری کرمان اظهار کرد: متاسفانه برخی مسئولان تنها در آستانه ۲۳ مهر (روز جهانی عصای سفید) یادشان می‌افتد که جامعه‌ای به نام نابینایان وجود دارد؛ دیدارهایی صوری و چند گفت‌وگوی کوتاه برای رفع تکلیف انجام می‌شود و تا سال آینده همه چیز به فراموشی سپرده می‌شود.
سنجری افزود: ورودی بسیاری از ادارات نه رمپ استاندارد برای ویلچر دارد و نه خطوط ویژه نابینایان در داخل ساختمان‌ها تعبیه شده است. پیاده‌روهای کرمان پر از چاله، پستی و بلندی و حفره است، به طوری که حتی افراد بینا در آن‌ها زمین می‌خورند.
وی با مقایسه وضعیت معابر اصفهان بیان کرد: در آنجا پیاده‌روها کاملا مسطح و خطوط برجسته با استاندارد بالا اجرا شده‌اند و یک فرد نابینا می‌تواند بدون واهمه از تصادف، با عصای سفید تردد کند؛ اما در کرمان ما دائم هراس این را داریم که خودرویی با ما برخورد کند، زیرا رانندگان حتی هنگام دیدن عصای سفید توقف نکرده یا سرعت خود را کاهش نمی‌دهند.
افتخارآفرینی در عرصه تلاوت و ستایشگری اهل‌بیت (ع)
سنجری در پایان با اشاره به فعالیت‌های هنری و مذهبی خود گفت: در کنار امور فرهنگی و فنی، در حوزه مداحی و قرائت قرآن نیز فعالیت مستمر دارم. در دورانی که در تهران تحصیل می‌کردم، در مسابقات کشوری عناوینی به دست آوردم و اجراهای متعددی در اختتامیه‌ها داشتم که از شبکه‌های مختلف پخش شد و همان فضا به شناخته شدن بیشتر من انجامید. اکنون در کرمان و سایر شهرستان‌های استان برای اجرای برنامه‌های مذهبی دعوت می‌شوم و معتقدم حضور پررنگ ما در این عرصه‌ها بهترین راهکار برای اثبات ظرفیت‌های تمام‌نشدنی جامعه روشندلان است.
روایت رضا سنجری، تصویر روشنی از شکاف میان قانون تا اجرا در زیست روزمره جامعه معلولان کرمان است. از سهمیه استخدامی که روی کاغذ مانده تا پیاده‌روهایی که ابتدایی‌ترین استاندارد تردد را ندارند؛ چالش‌هایی که نشان می‌دهد رفع موانع جامعه روشندلان، نیازمند تصمیم‌های عملی دستگاه‌های اجرایی است.
مطالبات این جوان کرمانی و همتایانش مشخص است؛ اجرای دقیق قانون جامع حمایت از معلولان، مناسب‌سازی واقعی معابر و پایان دادن به نگاه سنتی در جذب نیروی کار، پاسخی که دستگاه‌های متولی در استان به این خواسته‌ها می‌دهند، می‌تواند معیار سنجش اراده مدیران برای بهبود زیست این قشر از جامعه باشد.