نیویورکتایمز مدعی شد: برخی مقامهای دولت آمریکا معتقدند بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، تلاش میکند دونالد ترامپ را بار دیگر به اقدام نظامی علیه ایران بکشاند.
اسرائیل اطلاعاتی را با ایالات متحده به اشتراک گذاشته است که بر اساس آن، ایران در حال بررسی استفاده از تسلیحات شیمیایی علیه دشمنان خود است؛ اطلاعاتی که به گفته مقامهای آمریکایی و منطقهای، برخی مقامهای آمریکایی را بهشدت نگران کرده و برخی دیگر با تردید جدی به آن نگریستهاند.
برخی مقامهای آمریکایی، اطلاعات ارائهشده از سوی اسرائیل را بخشی از کارزار فشار دولت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، میدانند که هدف آن متقاعد کردن دولت ترامپ برای بازگشت به عملیات نظامی گسترده علیه ایران است.
در مقابل، مقامهای دیگری معتقدند این تهدیدها باید جدی گرفته شوند؛ بهویژه با توجه به مجموعه هشدارهای اخیر درباره آمادگیهای ایران برای حمله به منافع آمریکا.
اسرائیل بخشی از این اطلاعات را با مقامهایی در کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز در میان گذاشته است. چندین نفر از این مقامها در صحت این ادعا که ایران در حال تدوین برنامههایی برای استفاده از تسلیحات شیمیایی است، تردید کردهاند و معتقدند اسرائیل تلاش میکند آمریکا و شرکایش را به بازگشت به مرحله شدیدتر جنگ سوق دهد.
ادعاهای آمریکا درباره تسلیحات شیمیایی ایران یا قصد این کشور برای ساخت چنین تسلیحاتی، به چند دهه قبل بازمیگردد. ایران در سال ۲۰۰۳ اذعان کرد که در جریان جنگ ایران و عراق در دهه ۱۹۸۰، توانمندیهایی در زمینه تسلیحات شیمیایی توسعه داده بود، اما اعلام کرد که پس از آن این توانمندیها را برچیده است.
ایالات متحده در سالهای اخیر، در ارزیابیهای سالانه و غیرمحرمانه اطلاعاتی خود بهطور علنی اعلام کرده است که ایران «احتمالاً قصد دارد» به تحقیق و توسعه تسلیحات شیمیایی ادامه دهد.
ایران همواره در مواضع علنی خود داشتن تسلیحات شیمیایی را رد کرده و پیشتر این اتهامات را جنگ روانی اسرائیل و آقای نتانیاهو توصیف کرده است.
تمام افرادی که برای تهیه این گزارش با آنها مصاحبه شده، به دلیل ماهیت محرمانه اطلاعات اسرائیل، حساسیت برنامهریزیهای ایران و محرمانه بودن گفتوگوهای آمریکا، به شرط فاش نشدن نامشان صحبت کردهاند.
پس از هشت ماه جنگ، ایالات متحده و ایران در وضعیتی شبیه به توقف و انتظار قرار گرفتهاند؛ وضعیتی که در آن، هم امکان دستیابی به یک گشایش دیپلماتیک را بررسی میکنند و هم خود را برای ازسرگیری جنگ آماده نگه میدارند.
اختلافنظر بر سر اطلاعات اطلاعاتی جدید نشان میدهد که شرایط تا چه اندازه متشنج است و احتمال وقوع یک اشتباه محاسباتی فاجعهبار چقدر جدی است.
مقامهای آمریکایی گفتهاند دولت ترامپ هیچ قصدی برای استفاده از سلاح هستهای ندارد، اما مقامهای ایرانی چندان مطمئن نیستند.
آقای نتانیاهو پس از آنکه در انتخابات هفته گذشته نتوانست مسیر روشنی برای تشکیل دولت به دست آورد، برای بقای سیاسی خود مبارزه میکند. برخی تحلیلگران معتقدند این رهبر باسابقه اسرائیل ممکن است در پی استفاده از یک وضعیت اضطراری امنیتی بهعنوان اهرم فشاری باشد تا رهبران احزاب مخالف را وادار کند به ائتلاف او بپیوندند.
مقامهای اسرائیلی در گفتوگوهای اخیر خود با سازمانهای اطلاعاتی آمریکا و دیگر مقامهای این کشور طی دو هفته گذشته، تهدید تسلیحات شیمیایی را فوریتر و جدیتر از جاهطلبیهای ایران برای توسعه سلاح هستهای جلوه دادهاند.
فرماندهی جبهه داخلی اسرائیل، یگان ارتش این کشور که مسئول واکنش اضطراری و ارائه دستورالعمل به غیرنظامیان است، این هفته در سراسر اسرائیل مانورهایی برگزار میکند، اما آمادگی در برابر تسلیحات شیمیایی را بهعنوان بخش مهمی از این تمرینها در نظر نگرفته است.
همچنین به گفته دو مقام این یگان که به دلیل نداشتن مجوز برای گفتوگو با رسانهها، نخواستند نامشان فاش شود، این فرماندهی هیچگونه هشدار یا یادآوری گستردهای درباره دستورالعملهای ایمنی در برابر چنین احتمالی برای افسران خود یا عموم مردم صادر نکرده است. ارتش اسرائیل از اظهارنظر در اینباره خودداری کرد.
در هفتههای اخیر، ارتش آمریکا زرادخانه عظیمی از تجهیزات نظامی را در منطقه مستقر کرده است؛ از جمله ناوهای جنگی، جنگندهها و بمبافکنهایی که آمادهاند در صورت صدور مجوز از سوی رئیسجمهور ترامپ، پس از انتخابات میاندورهای، کارزار نسبتاً کوتاه اما شدیدی از حملات را آغاز کنند.
همزمان، دیپلماتهای آمریکایی و کشورهای دیگر در تلاشاند توافقی با ایران شکل دهند که تنگه هرمز را بازگشایی کند، به برنامه هستهای تهران بپردازد و مانع از اقدام نظامی بیشتر شود.
تقویت حضور نظامی آمریکا در منطقه ممکن است به همان اندازه که برای آمادگی جهت بازگشت به جنگ انجام شده، با هدف پشتیبانی از تلاشهای دیپلماتیک نیز صورت گرفته باشد.
ایران حملات خود به کشتیهای تجاری در تنگه هرمز را تشدید کرده است تا پیش از انتخابات روز سهشنبه آمریکا، حداکثر فشار اقتصادی را بر این کشور وارد کند.
موضوع استفاده از تسلیحات شیمیایی برای ایران مسئلهای بهویژه حساس و پیچیده است؛ چراکه این کشور یکی از معدود کشورهایی است که خود قربانی آثار چنین تسلیحاتی شده است.
در جریان جنگ ایران و عراق، صدام حسین از تسلیحات شیمیایی استفاده کرد؛ حملاتی که هزاران نفر را کشت و بنا بر گفته کارشناسان ایرانی، موجب بروز مشکلات و عوارض بهداشتی چند دههای در میان حدود ۱۰۰ هزار نفر از جانبازان و غیرنظامیان ایرانی شد.
سازمانهای اطلاعاتی آمریکا مدتهاست توسعه تسلیحات شیمیایی ایران را زیر نظر دارند؛ تسلیحاتی که طبق قوانین بینالمللی ممنوع هستند.
به گفته مقامهای آمریکایی، سازمانهای اطلاعاتی اسرائیل به همتایان آمریکایی خود گفتهاند که معتقدند ایران با سرعت در حال توسعه فناوری لازم برای نصب چنین تسلیحاتی روی موشک یا قاچاق آنها به داخل اسرائیل یا کشوری دیگر با هدف انجام حمله است.
برای برخی مقامهای آمریکایی، مطرح شدن تهدید تسلیحات شیمیایی از سوی ایران، خاطره اطلاعات اطلاعاتی نادرست آمریکا در سال ۲۰۰۲ درباره سلاحهای کشتار جمعی عراق را زنده کرده است.
عراق تا آن زمان عمدتاً برنامههای هستهای، شیمیایی و بیولوژیکی خود را کنار گذاشته یا متوقف کرده بود، اما سازمانهای اطلاعاتی آمریکا به دولت جورج دبلیو بوش اعلام کردند که ارزیابی آنها مبنی بر در اختیار داشتن این تسلیحات از سوی عراق، کاملاً قطعی و غیرقابل تردید است.
افرادی که در جریان اطلاعات اطلاعاتی جدید قرار گرفتهاند، درباره اینکه ایران با چه سرعتی و تا چه اندازه میتواند از یک سلاح شیمیایی استفاده کند، دیدگاههای متفاوتی دارند.
به گفته کارشناسان تسلیحاتی و مقامهای آمریکایی، نصب یک کلاهک شیمیایی روی موشک بالستیک کار دشواری نیست، اما اطمینان از اینکه این سلاح بتواند عامل شیمیایی را بهطور مؤثر منتشر کند، دشوار است. قاچاق یک بمب از مرزها نیز با چالشهایی همراه است.
استفاده از پهپاد برای حمل و بهکارگیری یک سلاح شیمیایی نیز یکی دیگر از احتمالات مطرحشده است.
یک مقام منطقهای گفت اسرائیل به کشورهای حاشیه خلیج فارس ادعا کرده است که ایران در حال تلاش برای عملیاتی کردن تسلیحات شیمیایی خود است. مقامهای اسرائیلی هیچ مدرکی ارائه نکردند، اما ارزیابیهای خود را در اختیار این مقامها قرار دادند؛ ارزیابیهایی که به گفته این مقام منطقهای، دولتهای خلیج فارس آنها را غیرجدی تلقی کردند.
کاخ سفید در اینباره اظهارنظر نکرد، اما یک مقام آمریکایی گفت آقای ترامپ از آمریکا و متحدانش در برابر هرگونه تهدید احتمالی محافظت خواهد کرد. سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) نیز از اظهارنظر خودداری کرد.
سخنگوی دفتر آقای نتانیاهو گفت: «اسرائیل تمامی تهدیدهای ناشی از رژیم تروریستی ایران را از نزدیک زیر نظر دارد و برای مقابله با آنها آماده است.»
سخنگوی نمایندگی ایران در سازمان ملل نیز به درخواست برای اظهارنظر پاسخی نداد.
در حالی که در جامعه اطلاعاتی آمریکا اختلاف چندانی بر سر این موضوع وجود ندارد که ایران در حال توسعه تسلیحات شیمیایی است، درباره اینکه آیا مقامات این کشور هرگز از چنین تسلیحاتی استفاده خواهند کرد یا نه، اختلافنظر قابلتوجهی وجود دارد؛ بهویژه اگر حملات نظامی بیشتری علیه ایران انجام نشود و این کشور تحریک نشود.
مدیر اطلاعات ملی آمریکا در سال ۲۰۲۴ هشدار داده بود که «ایران احتمالاً قصد دارد تحقیقات و توسعه عوامل شیمیایی و بیولوژیکی را برای اهداف تهاجمی ادامه دهد.»
دانا استرول، ارشدترین مقام مسئول سیاستگذاری خاورمیانه در وزارت دفاع آمریکا در دولت جو بایدن، گفت بیش از دو دهه است که مشخص شده ایران اجزای مورد نیاز برای تولید تسلیحات شیمیایی را ذخیره کرده است، اما تهران تاکنون هرگز از آنها استفاده نکرده است.
با این حال، خانم استرول که اکنون در مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک فعالیت میکند، گفت ایران ممکن است احساس کند که با یک تهدید وجودی روبهرو شده و در نهایت از خط قرمز عبور کند و به استفاده مستقیم تهاجمی از این تسلیحات نامتعارف روی بیاورد.
ایالات متحده طیف گستردهای از تهدیدهای ایران را زیر نظر داشته است. پس از کشف طرحی از سوی ایران برای حمله به یک پایگاه نظامی در بریتانیا که هواپیماهای جنگی آمریکا از آن استفاده میکنند، فعالیتهای جمعآوری اطلاعات شدت گرفته است.
در ۲۳ اکتبر، جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، یادداشتی برای مارکو روبیو، وزیر امور خارجه و مشاور امنیت ملی آمریکا، ارسال کرد و در آن درباره تهدید حملات ایران هشدار داد. پس از آن، دیپلماتها و دیگر کارکنان آمریکایی در وضعیت آمادهباش سطح بالا قرار گرفتند.
به گفته مقامهای آمریکایی، نهادهای اطلاعاتی این کشور ارزیابی میکنند که تهدید علیه آمریکاییها در خاورمیانه و چندین کشور دیگر، از زمان آغاز جنگ در ماه فوریه تاکنون به بالاترین سطح خود رسیده است.
به گفته مقامهای آمریکایی، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا طرحی برای حمله به ایران از روز چهارشنبه یا حتی زودتر در اختیار دارد؛ حملهای که قرار است پس از انتخابات میاندورهای آمریکا و همزمان با حضور سه ناو هواپیمابر این کشور در منطقه انجام شود.
شرایط ایدهآل برای اجرای نوع عملیاتی که ارتش آمریکا طراحی کرده، تنها برای مدت کوتاهی برقرار خواهد بود.
پس از اوایل ماه نوامبر، یکی از ناوهای هواپیمابر باید به پایگاه اصلی خود بازگردد. اوایل ماه نوامبر همچنین با دورهای از شبهای بدون ماه همزمان است؛ همان تاریکی عمیقی که ارتش آمریکا ترجیح میدهد برای انجام حملات خود از آن استفاده کند.
برخی از اعضای کابینه ترامپ خواستار اختصاص زمان بیشتری برای اثرگذاری کارزار فشار اقتصادی شدهاند. آنها معتقدند محاصره آمریکا و تحریمهای اعمالشده علیه ایران در نهایت به سقوط دولت این کشور منجر خواهد شد.
اما برخی مقامها خاطرنشان میکنند که ایران توانسته است فشارهای این کارزار را تحمل کند و نشانههای اندکی وجود دارد که نشان دهد دولت ایران بدون حملات نظامی بیشتر فروخواهد پاشید.
استفانی واکر، از مقامهای ارشد حوزه امنیت ملی و اطلاعات در افبیآی، هفته گذشته گفت تهدید ایران علیه منافع آمریکا «در حال حاضر یکی از اولویتهای اصلی تمام دستگاههای دولت ایالات متحده» است.
خانم واکر گفت اهداف تهران شامل جاسوسی، عملیات نفوذ و حملات سایبری است.
هکرهای مرتبط با ایران در تابستان امسال دهها سامانه تأمین آب در سراسر ایالات متحده را هدف قرار دادند؛ اقدامی که باعث شد برخی شهرستانها هشدارهایی درباره ضرورت جوشاندن آب آشامیدنی صادر کنند.
خانم واکر هفته گذشته در یک کنفرانس امنیت ملی در سیآیلند، ایالت جورجیا، گفت: «جنگ، محاسبات ایران را درباره اقداماتی که حاضر بود در داخل خاک ما علیه ما انجام دهد، تغییر داده است.»
