اتحادیه اروپا قصد دارد شرکت‌هایی را که با استفاده از روش‌های ناعادلانه در فضای دیجیتال، کاربران را به خرید بیشتر ترغیب می‌کنند یا تبلیغات شخصی‌سازی‌شده را برای کودکان به نمایش می‌گذارند، با جریمه‌هایی سنگین روبه‌رو کند. براساس پیش‌نویس قانونی که رویترز به آن دسترسی پیدا کرده است، جریمه این شرکت‌ها می‌تواند به ۶ درصد از
اتحادیه اروپا قصد دارد شرکت‌هایی را که با استفاده از روش‌های ناعادلانه در فضای دیجیتال، کاربران را به خرید بیشتر ترغیب می‌کنند یا تبلیغات شخصی‌سازی‌شده را برای کودکان به نمایش می‌گذارند، با جریمه‌هایی سنگین روبه‌رو کند.
براساس پیش‌نویس قانونی که رویترز به آن دسترسی پیدا کرده است، جریمه این شرکت‌ها می‌تواند به ۶ درصد از درآمد سالانه آن‌ها در سراسر جهان برسد.
مایکل مک‌گراث، مسئول امور قضایی کمیسیون اروپا، قرار است روز چهارشنبه (۲۰ آبان ۱۴۰۵) از طرح پیشنهادی موسوم به قانون عدالت دیجیتال (Digital Fairness Act) رونمایی کند. این طرح پس از معرفی باید در مذاکرات با کشورهای عضو اتحادیه اروپا و پارلمان اروپا بررسی و تصویب شود تا بتواند به قانون تبدیل شود.
قانون جدید در ادامه تلاش‌های اتحادیه اروپا برای وادار کردن غول‌های فناوری، شرکت‌های تجارت الکترونیک و شبکه‌های اجتماعی به نظارت و مسئولیت‌پذیری بیشتر در قبال فعالیت‌های پلتفرم‌هایشان تدوین شده است.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های این طرح به مقابله با روش‌هایی مربوط می‌شود که با عنوان «الگوهای تاریک» (Dark Patterns) شناخته می‌شوند. این اصطلاح به طراحی‌های فریبنده و دست‌کاری‌کننده در وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌ها اشاره دارد که کاربران را به خرید محصولات بیشتر یا انجام اقداماتی برخلاف تصمیم اولیه‌شان سوق می‌دهند. کمیسیون اروپا می‌خواهد استفاده از این روش‌ها در تعامل شرکت‌ها با مصرف‌کنندگان را به‌عنوان یک رویه تجاری ناعادلانه ممنوع کند.
همچنین تبلیغات شخصی‌سازی‌شده‌ای که کودکان یا مصرف‌کنندگان آسیب‌پذیر را هدف قرار می‌دهند، در فهرست موارد ممنوعه قرار خواهند گرفت. این محدودیت می‌تواند فعالیت شرکت‌هایی را که از اطلاعات و علایق کاربران برای نمایش تبلیغات هدفمند استفاده می‌کنند، تحت تأثیر قرار دهد.
بخش دیگری از این پیش‌نویس به قیمت‌گذاری پویا مربوط می‌شود؛ روشی که در آن قیمت محصولات یا خدمات، براساس میزان تقاضای لحظه‌ای تغییر می‌کند. این شیوه به‌ویژه در فروش بلیت با انتقاد مصرف‌کنندگان روبه‌رو شده است. طبق پیشنهاد کمیسیون اروپا، شرکت‌هایی که از چنین روشی استفاده می‌کنند، باید شفافیت بیشتری داشته باشند و تعداد کالاها یا خدماتی را که با قیمت اعلام‌شده در دسترس هستند، به اطلاع مشتریان برسانند.
علاوه بر این، کسب‌وکارها موظف خواهند شد امکان غیرفعال کردن قابلیت‌های اعتیادآور را در اختیار کاربران قرار دهند. منظور از این قابلیت‌ها، ویژگی‌هایی در پلتفرم‌های دیجیتال است که کاربران را به استفاده بیش از حد یا رفتارهای وسواس‌گونه تشویق می‌کنند.
بااین‌حال، برخی نهادهای فعال در حوزه حمایت از مصرف‌کنندگان معتقدند پیشنهاد فعلی کمیسیون اروپا هنوز برای محافظت از کاربران در برابر تمام خطرات فضای دیجیتال کافی نیست. سازمان Finance Watch که برای تأمین منافع عمومی در تدوین قوانین مربوط به خدمات مالی فعالیت می‌کند، معتقد است این طرح حمایت لازم را از افرادی که در فضای آنلاین سرمایه‌گذاری می‌کنند، به عمل نمی‌آورد.
پیتر نوروود، مسئول ارشد تحقیقات و حمایت‌گری این سازمان، در این باره گفت:
پیشنهادهای مربوط به الگوهای تاریک در مسیر درستی حرکت می‌کنند، اما برای محافظت کافی از مصرف‌کنندگان در حوزه خدمات مالی، جاه‌طلبی لازم را ندارند.
در صورت تصویب، قانون عدالت دیجیتال می‌تواند محدودیت‌های تازه‌ای برای شرکت‌های فناوری و کسب‌وکارهای اینترنتی ایجاد کند. البته تا پیش از توافق کشورهای عضو اتحادیه اروپا و پارلمان این اتحادیه، پیشنهاد فعلی همچنان در مرحله پیش‌نویس باقی خواهد ماند.