قزوین - ایرنا - معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار قزوین با بیان کسب رتبه نخست حوزه اجتماعی کشور، از نقش‌آفرینی یکهزار و ۸۴۵ محله در این استان خبر داد و گفت: فرهنگ اصیل کدخدامنشی و مشارکت مردمی با واگذاری مدیریت امور شهری به تشکل‌ها و مساجد، ضمن گره‌گشایی از معیشت نیازمندان، در قزوین احیا شده است.
به گزارش خبرنگار ایرنا، قزوین، کهن‌شهری آکنده از اصالت، با کوچه‌باغ‌های خاطره‌انگیز و محلات نام‌آشنایی همچون دیمج، دباغان، راه ری و مغلواک، از دیرباز مهد سنت‌های ریشه‌دار همزیستی، اخلاق‌مداری و کدخدامنشی بوده و ساختار اجتماعی و تاروپود فرهنگی این دیار همواره به گونه‌ای شکل گرفته که هویت فردی و اجتماعی شهروندان با نام محلاتشان گره خورده و همین تعلق خاطر عمیق، بستر بی‌نظیری را برای حل‌وفصل مسایل جمعی فراهم کرده است.
در دهه‌های اخیر، با گسترش شهرنشینی مدرن و تغییر سبک زندگی، فاصله میان مدیریت شهری و بدنه مردمی گاه به چالشی در اداره جوامع محلی بدل شد اما با روی کار آمدن دولت چهاردهم و تاکید موکد رییس‌جمهور بر رویکرد راهبردی محله‌محوری، فرصتی مغتنم برای احیای این گنجینه‌های پنهان فراهم گشت تا اداره امور شهری و اجتماعی بیش از پیش به دست توانمند خود مردم، نخبگان و نهادهای مدنی سپرده شود.
در استان قزوین، این سیاست به شکلی نظام‌مند و فراتر از رویه‌های اداری مرسوم دنبال شده و با شناسایی یک هزار و ۸۴۵ محله در سطح استان، به الگویی پویا و اثربخش تبدیل گشته است، فرمانداران، اداره‌کل اجتماعی استانداری، سازمان‌های مردم‌نهاد، مساجد و پایگاه‌های مقاومت بسیج با هم‌افزایی و همگرایی مثال‌زدنی، خیمه خدمت و همدلی را در دل محلات برپا کرده‌اند و این شبکه عظیم مردمی توانسته در ابعاد گوناگون اجتماعی، از جمله غنی‌سازی هدفمند اوقات فراغت نوجوانان و جوانان، مدیریت تجمعات شبانه در راستای تقویت همبستگی ملی، شناسایی دقیق و دستگیری بی‌واسطه از خانواده‌های کم‌برخوردار و مستمند، و همچنین ارایه مشاوره‌های تخصصی برای کاهش آسیب‌های روحی و روانی، نقش‌آفرینی بی‌بدیلی داشته باشد.
از سوی دیگر، تلفیق هوشمندانه این رویکرد مردمی با آیین‌های اصیل بومی، شکرانه‌های محصولات کشاورزی نظیر جشنواره‌های زیتون، انگور، گردو، پسته و انار و همچنین استفاده هنرمندانه از بافت‌های تاریخی قزوین به‌عنوان لوکیشن فیلم‌های سینمایی و سریال‌های ملی، ابعاد تازه‌ای از توسعه فرهنگی و صنعت گردشگری را رقم زده است.
این اقدامات زنجیره‌وار و پیش‌برنده نشان می‌دهد که بازگشت آگاهانه به فرهنگ اصیل محله‌محوری، نه‌تنها پیوندهای اجتماعی و همبستگی عمومی را استحکام می‌بخشد، بلکه با تکیه بر خرد جمعی، مسیر توسعه پایدار و ارتقای سرمایه اجتماعی را هموار می‌سازد؛ دستاوردی ارزشمند که عنوان افتخارآمیز رتبه نخست حوزه اجتماعی کشور را برای استان قزوین به ارمغان آورده است، در همین زمینه خبرنگار ایرنا گفت‌وگویی با شهرام احمدپور، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استاندار قزوین داشته که در ادامه می‌خوانید.
ایرنا. با توجه به تاکید و رویکرد محوری دولت چهاردهم نسبت به مقوله محله‌محوری، در حال حاضر این طرح راهبردی در سطح استان قزوین در چه وضعیتی قرار دارد و در چند محله عملیاتی می‌شود.
قزوین یکی از شهرهایی است که موضوع محله‌محوری ریشه‌ای بسیار عمیق، اصیل و تاریخی در تاروپود آن دارد، سنت‌های دیرینه حاکم بر حوزه شهرنشینی و زندگی جمعی در قزوین به‌قدری ریشه‌دار و قدمت‌دار است که هنوز هم بسیاری از محلات کهن استان با نام گذشتگان و بزرگان خود خطاب می‌شوند؛ محلات اصیلی همچون دیمج، دباغان، راه ری، مغلواک و بسیاری از نقاطی که از روزگاران کهن نام‌گذاری شده و در حافظه تاریخی شهر ثبت شده‌اند و جالب اینجاست که مردم این محلات هنوز هم با افتخار به این هویت تاریخی آدرس می‌دهند؛ وقتی از فردی می‌پرسید که بچه کجایی؟ با صراحت پاسخ می‌دهد: بچه محله دیمجم، این امر به‌خوبی نشان می‌دهد که فرهنگ محله‌محوری، رویکرد کدخدامنشی، احترام عمیق به سنت‌ها و ریشه‌ها، حرمت بزرگترها و توانایی حل‌وفصل مسایل درون‌خانوادگی و محله‌ای، در قزوین ریشه دوانده و علی‌رغم تمامی تحولات و دگرگونی‌های سبک زندگی در دنیای مدرن، همچنان زنده و پابرجاست.
یک اتفاق مبارک و نقطه‌عطف در دولت چهاردهم رقم خورد و براساس سیاست‌گذاری‌های کلان، بنا شد آن دسته از ظرفیت‌های اصیل مردمی که در برخی دوره‌ها مخدوش شده بود، احیا و بازآفرینی شود.
مسعود پزشکیان، رییس‌جمهور محترم، باوری عمیق و قلبی به این اصل دارند که رویکرد محله‌محوری می‌تواند کلید حل بسیاری از مسایل، مشکلات و چالش‌های استان‌ها و شهرهای کشور باشد و در همین راستا، در استان قزوین یک هزار و ۸۴۵ محله در سطح مناطق شهری و روستایی شناسایی شد، با جدیت تمام، فرمانداران محترم، اداره‌کل اجتماعی استانداری، سازمان‌ها و تشکل‌های مردم‌نهاد را درگیر این فرآیند کردیم و از ظرفیت بی‌نظیر مساجد و پایگاه‌های بسیج به عنوان بازوان توانمند اجتماعی بیشترین بهره را بردیم.
خوشبختانه امروز به جرات می‌توانیم بگوییم که قزوین جزو استان‌های پیشرو در عرصه محله‌محوری است و برنامه‌های بسیار مدون و عملیاتی را در دل محلات اجرا می‌کنیم؛ از غنی‌سازی اصولی اوقات فراغت فرزندانمان گرفته تا تقویت بنیان‌های منافع ملی، تجمعات شبانه و فعال‌سازی افراد موثر و گره‌گشا، همان‌گونه که در دوران سخت کرونا، مساجد و محلات به محور اصلی مواسات، همدلی و کمک‌رسانی مومنانه بدل شدند، امروز نیز با همان روحیه برای شناسایی اقشار بی‌بضاعت، مستمند و شهروندانی که معیشت یا سلامت روحی و روانی‌شان دچار چالش است، پای کار آمده‌ایم.
نگاه ما این است که مدیریت شهرها و محلات را باید به دست توانمند خود مردم بسپاریم؛ چرا که تولی‌گری صرف دولت باید به تصدی‌گری واقعی مردم تبدیل شود و شهروندان به دلیل شناخت عینی و دقیق از ریشه مشکلات، امور خود را به بهترین نحو ممکن مدیریت می‌کنند.
ایرنا. با عنایت به اینکه در دهه‌های گذشته به دلیل برخی غفلت‌ها، فاصله محسوسی میان مدیریت شهری و بدنه مردمی ایجاد شده بود، آیا میزان استقبال و مشارکت شهروندان برای احیای این فضای اجتماعی رضایت‌بخش بوده و مساجد توانسته‌اند جایگاه کانونی خود را بازیابند.
طبیعی است که در سال‌های گذشته به دلیل برخی غفلت‌ها، تا حدودی از حوزه مشارکت واقعی مردم در اداره امور فاصله گرفته بودیم؛ بنابراین ضرورت داشت که این فضا با برنامه‌ریزی دقیق مجددا احیا و بازسازی شود، امروز خوشبختانه شاهد هستیم که مساجد بار دیگر به کانون‌های پرشور گردهمایی مردم در مناسبت‌های گوناگون مذهبی، ملی و اجتماعی تبدیل شده‌اند. وقتی این اجتماعات صمیمی در مساجد شکل می‌گیرد، نقطه‌نظرات مشترک و خرد جمعی به‌طور طبیعی حاصل می‌شود.
در بستر همین نقطه‌نظرات مشترک است که می‌توانیم عمیق‌ترین مسایل و مشکلات محلات را شناسایی کنیم و برای حل آنها برنامه‌های اجرایی تدوین نماییم، استقبال مردمی از این طرح‌ها فوق‌العاده خوب و شورآفرین بوده و فعالیت‌های اجتماعی در برخی مناطق استان به شکل چشمگیری درخشان است و حتی نکته جالب توجه اینجاست که این تحولات مردمی باعث شد محلات قدیمی و سنتی قزوین بیشتر و بهتر به جامعه معرفی شوند؛ به‌طوری‌که امروز این بافت‌های اصیل تاریخی به لوکیشن اصلی فیلم‌های سینمایی و سریال‌های ملی تبدیل شده‌اند و این امر در حوزه توسعه صنعت گردشگری، معرفی فرهنگ غنی قزوین و هویت‌بخشی به نسل جوان نیز بسیار کمک‌کننده و ارزش‌آفرین است، این رویکرد ارزشمند، ظرفیت‌های بسیار کلانی در دل خود نهفته دارد که تمامی مسئولان و دست‌اندرکاران باید بیش از پیش به آن توجه داشته باشند.
ایرنا. مشابه اقدامات مردمی و خیرخواهانه چشمگیری مانند اقدام آن معلم فرزانه در نرجه که با همت و همراهی اهالی، منابع مردمی را برای ساخت و توسعه مدرسه پای کار آورد، آیا نمونه‌های مشابه و طرح‌های کلان ملی دیگری در دستور کار مدیریت استان قرار دارد.
مردم بزرگوار و شریف قزوین همواره سرشت، ژنتیک اجتماعی و منش خاص و ارزنده‌ای در سطح کشور داشته و دارند. در دوران حیات پربرکت رهبر فقید و شهید انقلاب نیز شخصا از برخی چهره‌های خیر، نیک‌اندیش و فعال این خطه به‌نیکی نام برده شد که مایه مباهات است، امروز نیز دقیقا در همین راستا، کارهای بزرگ، ماندگار و الگوسازی در سطح استان در حال انجام است؛ همان‌طور که آن بانوی محترم و معلم فرهیخته در نرجه توانست چنین ظرفیت عظیمی را برای امر مقدس مدرسه سازی پای کار بیاورد، امروز نظیر این ظرفیت‌های مردمی را در ابعاد و حوزه‌های دیگر شناسایی کرده و برای آن برنامه‌ریزی دقیق کرده‌ایم.
امروز در بحث نشاط اجتماعی، برگزاری جشن‌ها و آیین‌های شکرانه نعمت‌های الهی و معرفی محصولات کشاورزی و باغی شاخص استان در اقصی نقاط قزوین با قدرت در دستور کار است؛ نمونه بارز این تلاش‌ها، برگزاری جشنواره‌های پرشور فصلی مانند جشن زیتون، انگور، گردو، فندق، پسته و انار است که نکته کلیدی و حائز اهمیت در تمامی آنها این است که پایه گذاری، اجرا و مدیریت این جشن‌ها کاملاً با محوریت و ابتکار عمل خود مردم انجام شده است.
ایرنا. اهداف اصلی و راهبردی برگزاری این جشنواره‌ها و آیین‌های بومی با محوریت بدنه مردمی چیست و چه دستاوردهای فرهنگی و اجتماعی به همراه دارد.
برگزاری این قبیل رویدادها اهداف چندلایه و بسیار مهمی را دنبال می‌کند؛ نخستین و مهمترین هدف این است که مردم عزیز ما پس از ماه‌ها تلاش، زحمت، رنج و کار طاقت‌فرسا در باغات و مزارع برای جمع‌آوری محصولات خود، فرصتی پیدا می‌کنند تا به درگاه خداوند بزرگ شکرگزاری کنند، دومین هدف، تلطیف قلوب، ایجاد بستر مناسب برای دورهمی‌های صمیمانه، نزدیک‌تر شدن دل‌ها به یکدیگر، تقویت همبستگی و انسجام اجتماعی در سطح محلات است و از همه مهم‌تر، همان‌طور که پیش‌تر نیز اشاره کردم، در بستر همین رویدادهای خودجوش مردمی است که ظرفیت‌ها، پتانسیل‌ها و محصولات ناب استان قزوین به شکلی مطلوب‌تر و گسترده‌تر به سراسر کشور معرفی می‌شود.
تمامی این برنامه‌ها و رویدادها به‌روشنی نمایانگر این است که محله‌محوری صرفا به معنای نشستن در چهاردیواری مسجد و سخنرانی کردن نیست بلکه تعریف و عملیاتی کردن مجموعه‌ای از اقدامات اجتماعی است که اجماع نظر عمومی و هدف مشترکی را دنبال می‌کند که ثمرات و منافع ارزشمند آن به تک‌تک شهروندان می‌رسد و روح امید را در جامعه جاری می‌سازد.
ایرنا. با توجه به مجموع این اقدامات، آیا می‌توان ارزیابی کرد که برنامه‌های حوزه محله‌محوری امسال نسبت به سال‌های گذشته با کیفیت و قوت بیشتری اجرا شده و در کسب موفقیت‌های استان نقش‌آفرین بوده است.
بدون تردید کاملا همین‌طور است، اجرای این قبیل برنامه‌های ساختاریافته و مردمی در قزوین نسبت به سال‌های گذشته بسیار پررنگ‌تر، عمیق‌تر و هدفمندتر دنبال شد، به اعتقاد بنده، یکی از موفقیت‌های بزرگ، چشمگیر و بی‌نظیر حوزه اجتماعی استانداری قزوین در سال جاری همین رویکرد موفق محله‌محوری بود که خوشبختانه با همت همکاران، فرمانداران، تشکل‌ها و همراهی بی‌نظیر مردم عزیز، به کسب افتخار ارزشمند رتبه نخست حوزه اجتماعی در سطح کشور منتهی شد و این نشان می‌دهد که ما در مسیر درستی حرکت می‌کنیم.