وزیر بهداشت با تشریح تجربه‌های نظام سلامت در جنگ، از اعلام آمادگی حدود ۳۶۰۰ پرستار داوطلب برای حضور در مناطق آسیب‌دیده، سازماندهی مراکز درمانی پشتیبان، استقرار خانواده پرستاران در بیمارستان‌ها و برنامه‌های حمایتی برای بهبود شرایط کاری و معیشتی پرستاران خبر داد و تأکید کرد: فداکاری جامعه سلامت در روزهای جنگ، جلوه‌ای ماندگار از شرف، عزت و حماسه ملت ایران است.
دکتر محمدرضا ظفرقندی روز پنجشنبه (۲۳ مهرماه) در آیین بزرگداشت روز پرستار، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای حوزه سلامت، به‌ویژه شهدای پرستاری اظهارکرد: تجربه جنگ نشان داد که جامعه سلامت کشور به‌ویژه پرستاران در دشوارترین شرایط نیز با تعهد، مسئولیت‌پذیری و روحیه ایثار، خدمت به مردم و بیماران را ادامه می‌دهند.
وی با اشاره به ضرورت سازماندهی ظرفیت‌های درمانی در شرایط بحرانی افزود: در جنگ، علاوه بر تأمین نیروی انسانی و استمرار خدمات بیمارستانی باید برای پشتیبانی سریع از مراکز درمانی آسیب‌دیده، کاهش دغدغه‌های کارکنان و فراهم‌کردن شرایط مناسب برای حضور مستمر نیروهای درمانی نیز برنامه‌ریزی کرد.
وزیر بهداشت با بیان اینکه تجربه جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، ضرورت ایجاد سازوکارهای منعطف برای مدیریت بحران در حوزه سلامت را بیش از پیش آشکار کرد، گفت: تشکیل تیم‌های واکنش سریع پرستاری، سازماندهی نیروهای داوطلب و ایجاد امکان پشتیبانی متقابل میان مناطق مختلف کشور از جمله اقداماتی بود که برای پاسخگویی به نیازهای درمانی در شرایط جنگی دنبال شد.
اعلام آمادگی ۳۶۰۰ پرستار برای خدمت‌رسانی در مناطق آسیب‌دیده
ظفرقندی با اشاره به تشکیل تیم‌های واکنش سریع در حوزه سلامت اظهار کرد: با توجه به تفاوت شرایط جنگ‌های اخیر با دوران دفاع مقدس هشت‌ساله، لازم بود سازوکاری برای سازماندهی نیروهای داوطلب و پشتیبانی سریع از مراکز درمانی آسیب‌دیده طراحی شود چراکه در این شرایط، از پیش مشخص نبود کدام منطقه یا مرکز درمانی در معرض حمله قرار خواهد گرفت.
وی افزود: در حوزه پرستاری حدود ۳۶۰۰ نفر اعلام آمادگی کردند تا در صورت نیاز، به مناطق آسیب‌دیده اعزام شوند و خدمات درمانی مورد نیاز را ارائه دهند. این اقدام با مشارکت همکاران حوزه پرستاری و مدیریت مسئولان این بخش از جمله دکتر عبادی انجام شد.
وزیر بهداشت با اشاره به دشواری پیش‌بینی محل حملات و بمباران‌ها ادامه داد: در دوران دفاع مقدس، نیروها به‌صورت سازمان‌یافته و آماده به جبهه اعزام می‌شدند اما در جنگ‌های اخیر مشخص نبود کدام شهر یا مرکز درمانی هدف قرار می‌گیرد. ممکن بود بیمارستان اندیمشک، دزفول، آبادان، مهاباد یا مراکز درمانی دیگری در معرض حمله قرار گیرند بنابراین لازم بود سازوکاری منعطف برای پشتیبانی متقابل میان مناطق مختلف ایجاد شود.
پشتیبانی از بیمارستان اندیمشک در کمتر از دو ساعت پس از بمباران
ظفرقندی با اشاره به سازماندهی مراکز درمانی معین برای پشتیبانی از یکدیگر گفت: بر اساس این سازوکار، هر منطقه می‌توانست در صورت وقوع حادثه از ظرفیت مناطق دیگر استفاده کند و گروه‌های پشتیبان در کوتاه‌ترین زمان ممکن وارد عمل شوند.
وی با اشاره به حادثه بمباران بیمارستان اندیمشک اظهار کرد: در این حادثه، پس از تماس با همکاران در دزفول و اهواز به‌عنوان مراکز پشتیبان، در فاصله زمانی کمتر از دو ساعت، دزفول مسئولیت پشتیبانی و انجام امور مربوط را بر عهده گرفت.
وزیر بهداشت خاطرنشان کرد: تشکیل تیم‌های واکنش سریع و حضور داوطلبانی که آمادگی جابه‌جایی و اعزام به مناطق نیازمند را داشتند، امکان تقویت خدمات درمانی در شرایط بحرانی و زیر بمباران را فراهم کرد و جلوه دیگری از تعهد، مسئولیت‌پذیری و فداکاری جامعه سلامت کشور را به نمایش گذاشت.
اسکان خانواده پرستاران در بیمارستان‌ها برای کاهش دغدغه‌های کارکنان
ظفرقندی با اشاره به یکی از تجربه‌های مهم مدیریت حوزه سلامت در دوران جنگ گفت: برخی از پرستاران به‌ویژه پرستاران جوان و بانوان،در روزهای جنگ نگران وضعیت خانواده‌های خود بودند و این نگرانی می‌توانست بر شرایط روحی آنان در محیط کار تأثیر بگذارد.
وی افزود: با هماهنگی بیمارستان‌ها و دانشگاه‌های علوم پزشکی مقرر شد بخش‌هایی از بیمارستان‌ها که به دلیل کاهش فعالیت‌های غیراورژانسی خالی شده بودند، برای استقرار پرستاران و خانواده‌های آنان اختصاص یابد تا خانواده‌ها در فضایی مناسب‌تر و امن‌تر حضور داشته باشند و نگرانی کارکنان کاهش پیدا کند.
وزیر بهداشت ادامه داد: بارها از پرستاران شنیدیم که اعلام می‌کردند اگر خانواده‌هایشان در بیمارستان مستقر شوند و از امنیت آنان اطمینان داشته باشند، می‌توانند چند شب متوالی در شیفت‌های کاری حضور پیدا کنند و بدون نگرانی به بیماران خدمت‌رسانی کنند.
ظفرقندی با قدردانی از تلاش‌های جامعه پرستاری و دیگر کارکنان حوزه سلامت در دوران جنگ تصریح کرد: در این روزها، ظرفیت، تعهد و مسئولیت‌پذیری جامعه سلامت و به‌ویژه جامعه پرستاری به‌خوبی نمایان شد و قدردان این تلاش‌ها هستیم.
پیگیری مطالبات معیشتی پرستاران و توسعه فضاهای حمایتی
وزیر بهداشت با اشاره به اقدامات این وزارتخانه برای حمایت از جامعه پرستاری اظهار کرد: با توجه به شرایط کشور و محدودیت منابع بودجه‌ای، تمام تلاش خود را برای پیگیری مسائل و مطالبات معیشتی پرستاران به کار گرفته‌ایم.
وی توسعه فضاهای حمایتی برای پرستاران و خانواده‌های آنان در بیمارستان‌ها را از دیگر اولویت‌های وزارت بهداشت برشمرد و افزود: در این زمینه دستورالعمل‌هایی به دانشگاه‌های علوم پزشکی و بیمارستان‌ها ابلاغ شده و اجرای برنامه در برخی مراکز، از جمله دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی آغاز شده است. این برنامه به‌تدریج در سایر مراکز نیز دنبال خواهد شد.
ظفرقندی خاطرنشان کرد: برای توسعه این برنامه در سال ۱۴۰۶ نیز پیشنهادهای بودجه‌ای ارائه شده است و امیدواریم با همکاری مسئولان و مجموعه‌های مرتبط، بتوانیم اقدامات بیشتری برای حمایت از پرستاران و خانواده‌های آنان انجام دهیم.
آموزش همگانی احیای قلبی - ریوی با مشارکت جامعه پرستاری
وزیر بهداشت با تأکید بر ضرورت ارتقای سواد سلامت عمومی گفت: یکی از اقدامات مهم برای تقویت سرمایه اجتماعی حوزه سلامت، افزایش آگاهی مردم درباره مسائل سلامت و آموزش مهارت‌های اولیه نجات جان انسان‌هاست؛ حوزه‌ای که جامعه پرستاری می‌تواند در آن نقشی برجسته و اثرگذار داشته باشد.
ظفرقندی افزود: با هماهنگی سازمان اورژانس کشور، معاونت پرستاری وزارت بهداشت و وزارت آموزش‌وپرورش، برنامه‌هایی برای آموزش مهارت‌های اولیه از جمله احیای قلبی - ریوی (CPR) در دست اجراست تا مردم بتوانند در شرایط اضطراری و پیش از رسیدن نیروهای امدادی، اقدامات اولیه و ضروری را انجام دهند.
وی با اشاره به استفاده از تجهیزات آموزشی ساخت داخل برای آموزش احیای قلبی - ریوی اظهار کرد: دستگاه‌های هوشمند آموزش CPR در برخی مکان‌های عمومی از جمله ایستگاه‌های مترو و مراکز اورژانس مورد استفاده قرار گرفته‌اند و مردم می‌توانند با تمرین روی این دستگاه‌ها، روش صحیح ماساژ قلبی را بیاموزند.
وزیر بهداشت توضیح داد: این تجهیزات با ارائه بازخورد درباره نحوه انجام ماساژ قلبی به افراد کمک می‌کنند درستی و کیفیت عملکرد خود را ارزیابی کنند و مهارت لازم را برای مواجهه با موقعیت‌های اضطراری به دست آورند.
تقویت ارتباط مردم و جامعه سلامت برای افزایش اعتماد عمومی
ظفرقندی با تأکید بر اهمیت گسترش خدمات سلامت‌محور در جامعه اظهار کرد: هرچه بتوانیم ارتباط حوزه سلامت با مردم را از طریق خدماتی مانند تسکین درد، مراقبت‌های سلامت در منزل و آموزش عمومی تقویت کنیم، بهتر می‌توانیم در مسیر خدمت‌رسانی همراه با صبوری و مسئولیت‌پذیری حرکت کنیم.
وی افزود: چنین اقداماتی علاوه بر کمک به ارتقای سلامت جامعه، می‌تواند به تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش اعتماد مردم به نظام سلامت منجر شود.
وزیر بهداشت با اشاره به نتایج برخی ارزیابی‌ها و نظرسنجی‌های انجام‌شده درباره اعتماد عمومی به نهادها گفت: بر اساس ارزیابی‌هایی که به آنها اشاره شده است، حوزه سلامت و نیروهای نظامی از جمله بخش‌هایی هستند که جایگاه بالایی در اعتماد عمومی دارند.
ظفرقندی تأکید کرد: حفظ این سرمایه اجتماعی نیازمند تداوم خدمت صادقانه، ارتباط مؤثر با مردم و پاسخگویی به نیازهای آنان است و گسترش خدمات سلامت‌محور می‌تواند در تقویت این ارتباط نقش مهمی ایفا کند.
ادعای عدم تحریم دارو و تجهیزات پزشکی با واقعیت‌های موجود فاصله دارد
وزیر بهداشت با اشاره به محدودیت‌های ایجادشده در حوزه حمل‌ونقل دریایی و تأمین نیازهای کشور اظهار کرد: برخی ادعا می‌کنند که دارو و تجهیزات پزشکی تحریم نیست، اما این ادعا با واقعیت‌های موجود فاصله دارد. چنین ادعاهایی در شرایطی که دسترسی به نیازهای حیاتی با محدودیت مواجه است، پرسش‌های جدی انسانی و اخلاقی ایجاد می‌کند.
وزیر بهداشت با اشاره به مشکلات بخش‌های مختلف اقتصادی و صنعتی و حملات به برخی زیرساخت‌ها از جمله کارخانه‌های فولاد و تأسیسات عسلویه تأکید کرد: کشور در شرایط ویژه‌ای قرار دارد و حوزه سلامت نیز از پیامدهای این شرایط جدا نیست.
ظفرقندی با تأکید بر صبوری و پایداری جامعه پرستاری در شرایط دشوار جنگ گفت: صبر و تحمل در روزهای سخت، یکی از معیارهای ارزشمند انسانی است که جلوه‌های روشن آن را در رفتار و عملکرد پرستاران و کارکنان حوزه سلامت در دوران جنگ به‌وضوح مشاهده کردیم.
وی افزود: همه می‌دانند که شرایط عادی نیست و بخش‌های مختلف کشور با دشواری‌های متعددی مواجه هستند. در چنین شرایطی، صبوری و پایداری اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند و حفظ روحیه خدمت‌رسانی، مسئولیتی ارزشمند برای همه فعالان حوزه سلامت است.
صبوری و پایداری؛ آموزه‌ای ماندگار در مکتب حضرت زینب(س)
وزیر بهداشت با اشاره به فلسفه نامگذاری روز پرستار به مناسبت میلاد حضرت زینب(س) اظهار کرد: یکی از معیارهای مهمی که باید به آن توجه کنیم، صبوری است. نامگذاری روز پرستار به مناسبت میلاد مبارک حضرت زینب(س)، یادآور صبر، پایداری و عظمت روحی آن حضرت در سخت‌ترین شرایط است.
ظفرقندی افزود: اگر کسی لحظه‌ای مصیبت‌ها، دشواری‌ها، خستگی‌ها و رنج‌های واقعه عاشورا را تصور کند، می‌تواند به عمق عظمت روحی حضرت زینب(س) پی ببرد؛ شخصیتی که در اوج آن مصائب فرمود: «جز زیبایی ندیدم.»
وی با تأکید بر اینکه این نگاه از آموزه‌های بنیادین مکتب اهل‌بیت(ع) است، گفت: خداوند در قرآن کریم از «صبر جمیل» سخن می‌گوید؛ صبری که باید در عمل و در مواجهه با سختی‌ها جلوه پیدا کند.
وزیر بهداشت ادامه داد: صبوری، پایداری و حفظ روحیه خدمت در سخت‌ترین شرایط، معیاری ارزشمند برای سنجش بزرگی انسان‌هاست و این ویژگی را در دوران جنگ به‌روشنی در رفتار پرستاران و دیگر اعضای جامعه سلامت کشور مشاهده کردیم.
فداکاری کادر سلامت در جنگ، نمادی از شرف و عزت ملت ایران
ظفرقندی با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای حوزه سلامت به‌ویژه شهدای پرستاری، ایثار و فداکاری کارکنان نظام سلامت در روزهای جنگ را جلوه‌ای ماندگار از شرف، عزت، سلحشوری و حماسه‌سازی ملت ایران توصیف کرد.
وی با اشاره به فداکاری کارکنان حوزه سلامت در روزهای سخت جنگ اظهار کرد: آنچه در این ایام شاهد بودیم، ایثار و فداکاری بود؛ صحنه‌هایی که در تاریخ شرف و عزت ملت ایران ماندگار خواهد شد.
وزیر بهداشت با اشاره به حضور فداکارانه پرستاران و دیگر کارکنان حوزه سلامت در شرایط بحرانی افزود: صحنه‌هایی از فداکاری این عزیزان را شاهد بودیم؛ از نگهبانان بیمارستان‌ها تا کارکنان اتاق‌های عمل که در دشوارترین شرایط، خدمت به مردم را ادامه دادند و صحنه‌هایی ارزشمند و شرافتمندانه خلق کردند.
ظفرقندی با تأکید بر ارزش خدمت به مردم خاطرنشان کرد: در عالم هستی بسیاری از چیزها گذرا هستند اما آنچه برای انسان ماندگار می‌ماند، میزان خدمت او به مردم است.
وی با اشاره به تداوم روحیه مسئولیت‌پذیری در میان کارکنان حوزه سلامت گفت: این روحیه را در همکارانی می‌بینیم که حتی پس از بازنشستگی نیز اعلام می‌کنند هر جا احساس نیاز کنند، برای کمک حاضر خواهند شد؛ موضوعی که نشان‌دهنده عمق تعهد حرفه‌ای و انسانی جامعه سلامت کشور است.