در شرایطی که آتشبس شکننده میان ایران و آمریکا همچنان تداوم داشته و سرنوشت نهایی جنگ کماکان نامعلوم است، آنچه بیش از خود جنگ، آمریکاییها را نگران کرده است، پیامدهای بلندمدت این جنگ به لحاظ فناوریهای فوق پیشرفته نظامی است. در این راستا بازبخش تصاویری از کارکنان نظامی جمهوری اسلامی ایران که در حال کار با یک کلاهک نفوذگر WDU-۴۲/B سالم از موشک کروز آمریکایی JASSM هستند، سر و صدای زیادی در رسانهها و شبکههای تخصصی دفاعی و نظامی بر پا کرده است. این موضوع به ویژه از آن جهت جلب نظر کرده است که ظاهراً تعداد دسترسیها به این کلاهکهای سالم نیز محدود نبوده و دستکم سه مورد کاملاً مستند در این مورد وجود داشته است.
در همین چارچوب سایت تحلیلی- تخصصی مطالعات دفاعی و امنیتی آسیا در مقالهای مفصل به بررسی چگونگی دسترسی ایران به این کلاهکهای سالم و جنبههای مختلف پیامدهای این موضوع بر حوزه فناوری نظامی آمریکاییها پرداخته که در اینجا به بخشهایی از آن به طور خلاصه اشاره میکنیم.
ایران چگونه به کلاهکهای سالم موشکهای کروز دسترسی پیدا کرده است؟
متخصصان سایت نظامی مطالعات دفاعی آسیا تأکید دارند موشکهای کروز ذکر شده به طور خاص برای نفوذ به شبکههای یکپارچه پدافند هوایی طراحی شدهاند و بازیابی سالم و مکرر آنها از نظر راهبردی میتواند قابل توجه باشد، زیرا قابلیت پنهانکاری و مشخصات پروازی با رصدپذیری پایین، برای به حداقل رساندن احتمال شناسایی و رهگیری در طول عملیات در نظر گرفته شده است. بنابراین برای دسترسی سالم به این کلاهکها دو تئوری وجود دارد؛ نخست رهگیری و خنثیسازی آن توسط اقدام رزمی ایران و دوم نقص فنی و عدم تکمیل چرخه توالی انفجار. ایران ادعا میکند این موشکها را به شکل موفقیتآمیزی رهگیری و سرنگون کرده است. رسانههای ایرانی نیز بقایای موشکها را به عنوان مدرکی مبنی بر اینکه فناوریهای رادارگریز غربی نیز میتواند با وجود سرمایهگذاریهای گسترده و سیستمهای مدرن خنثی شود، در معرض نمایش قرار دادهاند. اما دلیل دیگر را میتوان نقص فنی و عدم تکمیل چرخه انفجار نهایی ذکر کرد. در مورد هیچ یک از این دو علت با قطعیت نمیتوان نظر داد، با این حال از دیدگاه مدیریت ادراک، نمایش قطعات سلاحهای رادارگریز آمریکایی بازیابی شده توسط ایران، مزیتهای روانی و ژئوپلیتیکی ایجاد میکند، زیرا روایتهایی را که سیستمهای حمله دقیق غربی را در محیطهای نبرد تقریباً غیر قابل توقف نشان میدهند، به چالش فرامیخواند.
نگرانیهای اطلاعاتی و مهندسی معکوس
بازیابی سالم کلاهکهای موشکهای پیشرفته کروز آمریکایی یک رویداد اطلاعاتی بالقوه مهم محسوب میشود. دسترسی ایران به معماری سالم فیوز این موشکها میتواند بینش فنی ارزشمندی را در مورد روشهای تشخیص هدف، فرضیات چگونگی نفوذ در اهداف تقویت شده و رویههای توالی حمله نهایی ارائه دهد. این بازیابیها همچنین میتواند به درک چگونگی بقای ساختاری JASSM در برابر دینامیک رهگیری کمک کند. در کنار اینها باید توجه کرد ایران فرصتهای مهندسی معکوس با استفاده از فناوری نظامی غربی را در اولویت خود قرار داده است. اگر مهندسان ایرانی با موفقیت از دادههای فیوز با ویژگیهای علم مواد نفوذگر بهرهبرداری کنند، سیستمهای دفاع هوایی یکپارچه آینده و طراحیهای تأسیسات مقاومسازی شده میتوانند به طور خاص برای کاهش اثربخشی JASSM ها تکامل یابند و در نتیجه برنامهریزیها برای حملات عمیق آینده علیه اهداف مشابه را پیچیده کنند. در عین حال نگرانیهای راهبردی فراتر از خود ایران است؛ چرا که احتمال اشتراکگذاری اطلاعات با روسیه، چین و بازیگران منطقهای همسو میتواند مشاهدات فنی حاصل از بازیابی اجزای این موشکها را به شکل گستردهتری پخش کند. در نهایت هر موشک از کار افتاده، پهپاد سقوط کرده یا مهمات نیمهسالم، ممکن است به یک دارایی اطلاعاتی میدان نبرد با پیامدهای راهبردی و فناوری پایدار برای قدرتهای نظامی رقیب تبدیل شود.
تغییر برداشتهای جهانی در مورد موفقیت عملیاتهای در مقیاس بزرگ
متخصصان نظامی سایت مطالعات دفاعی آسیا یادآوری میکنند عملیات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، حجم بیسابقهای از موشکهای کروز پیشرفته را در طول مراحل اولیه انهدام و تخریب زیرساختها به مصرف رسانید. گزارشها مبنی بر اینکه بیش از هزار موشک خانواده JASSM در طول عملیاتهای اولیه استفاده شدهاند، نگرانیهایی در مورد تابآوری ذخایر ایالات متحده ایجاد کرد. میزان مصرف موشک همچنین واقعیتهای لجستیکی گستردهتری را در ارتباط با برنامهریزی احتمالی هند- اقیانوسیه و خاورمیانه برجسته کرد، زیرا بحرانهای همزمان شامل چین، روسیه، کرهشمالی یا ایران میتواند فشار فوقالعادهای بر موجودی موشکهای دقیق و ظرفیت تجدید تولید صنعتی آمریکا وارد کند. پیامدهای ژئوپلیتیکی بزرگتر این است که مهمات پیشرفته مستقر در مقیاس بزرگ میتوانند ناخواسته دسترسی قانونی ارزشمندی به فناوریهای نظامی حیاتی که زیربنای بازدارندگی غربی و اعتبار طرح نیروی هوافضا هستند، برای رقبا فراهم کند. سرانجام اینکه بازیابی موشکهای کروز توسط ایران نشان میدهد چگونه عرصههای نبرد به طور فزایندهای میدانهای زباله قابل بهرهبرداری ایجاد میکنند، چنان که موشکهای کروز دوربرد، اجزای پیشرفته را در محیط عملیاتی با وسعت جغرافیایی بسیار گسترده پراکنده میکند. از سوی دیگر این بازیابیها در شرایطی پدیدار میشود که برنامهریزان دفاعی ایالات متحده با نگرانیهای فزایندهای در مورد هزینههای مهمات مواجه هستند. با هزینه تقریبی ۲میلیون دلار برای هر موشک، مصرف عملیاتی تعداد زیادی از موشکهای JASSM فشارهای مالی و لجستیکی قابل توجهی ایجاد میکند، به ویژه هنگامی که موشکها منفجر نمیشوند، به اهداف مورد نظر اصابت نمیکنند و یا به داراییهای اطلاعاتی قابل بهرهبرداری برای دشمنان و نیروهای رقیب تبدیل میشوند.