تهران- ایرنا- هنریتا تویوانن، با اشاره به تداوم تهدیدهای ناشی از احتمال تشدید تنش‌ها میان آمریکا و ایران و تحولات یمن، تاکید کرد که تجربه اروپا در گفت‌وگوهای امنیتی نشان می‌دهد کشورهای منطقه خلیج فارس می‌توانند بدون کنار گذاشتن ائتلاف‌ها و ترتیبات دفاعی موجود، بر پایه اصول مشترک، حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات و مشارکت همه کشورهای منطقه، مسیر تازه‌ای برای همکاری‌های امنیتی ایجاد کنند.
به گزارش روز دوشنبه ایرنا، هنریتا تویوانن پژوهشگر «بنیاد صلح مارتی- آناساری» فنلاند در ادامه سخنان خود با اشاره به تحولات یمن و تداوم تهدیدهای ناشی از احتمال تجاوز نظامی آمریکا و تشدید تنش‌ها علیه ایران و در سطح منطقه، گفت که چگونگی مواجهه با این شرایط همچنان مساله‌ای باز است. وی همچنین این پرسش را مطرح کرد که آیا در منطقه، درک و همدلی کافی نسبت به واقعیت‌های امنیتی متفاوت کشورها وجود دارد یا خیر.
تویوانن با اشاره به اهمیت تدوین اصول مشترک برای همکاری‌های منطقه‌ای گفت تجربه اروپا نشان می‌دهد که حتی اصولی ساده نیز می‌توانند مبنای موثری برای پیشبرد گفت‌وگوهای امنیتی باشند.
به گفته وی، تاکید دوباره بر اصول منشور سازمان ملل متحد، از جمله برابری حاکمیتی کشورها و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات، می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای چنین روندی باشد.
وی همچنین به اصول مندرج در منشور سازمان همکاری اسلامی اشاره کرد که کشورها را به حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات خود ملزم می‌کند و افزود که این اصول می‌توانند در شکل‌گیری چارچوبی مشترک برای گفت‌وگوهای منطقه‌ای مورد استفاده قرار گیرند.
همزیستی گفت‌وگوی امنیتی با ائتلاف‌های دفاعی موجود
تویوانن در ادامه، دومین درس تجربه اروپا را امکان همزیستی گفت‌وگوهای امنیتی با ائتلاف‌ها و همکاری‌های دفاعی موجود دانست. وی با اشاره به روند شکل‌گیری گفت‌وگوهای امنیتی اروپا توضیح داد که آغاز این روند، مستلزم تغییر رویکردهای امنیتی یا پایان دادن به مشارکت‌های دفاعی هیچ‌یک از کشورها نبود.
به گفته وی، روندی که به تصویب سند نهایی هلسینکی انجامید، در شرایطی پیش رفت که ترتیبات و ائتلاف‌های دفاعی موجود همچنان برقرار بودند. این تجربه نشان می‌دهد که برای آغاز گفت‌وگوهای امنیتی در منطقه خلیج فارس نیز نباید از کشورها خواسته شود پیش از شکل‌گیری نتایج ملموس این گفت‌وگوها، رویکردهای امنیتی خود را تغییر دهند؛ زیرا چنین پیش‌شرطی می‌تواند آنها را در موقعیتی قرار دهد که پیش از دستیابی به سازوکارهای امنیتی جایگزین، از ترتیبات موجود خود محروم شوند.
وی با اشاره به یکی از اصول مهم سند نهایی هلسینکی گفت این چارچوب، حق کشورها برای انتخاب ائتلاف‌های خود یا اتخاذ سیاست بی‌طرفی را به رسمیت می‌شناخت. در عین حال، یکی دیگر از ملاحظات مهم این بود که ائتلاف‌های نظامی موجود برای اهداف تهاجمی مورد استفاده قرار نگیرند.
تویوانن همچنین توضیح داد که موضوع حضور نیروهای خارجی، به‌ویژه نیروهای آمریکایی، در قالب روندی موازی و جداگانه مورد مذاکره قرار گرفت و بخشی از چارچوب اصلی گفت‌وگوهای امنیتی منطقه‌ای نبود.
وی تاکید کرد که یکی از مبانی قابل استفاده برای منطقه خلیج فارس می‌تواند توافق کشورها بر سر جلوگیری از استفاده تهاجمی از ائتلاف‌ها و ظرفیت‌های نظامی باشد. در همین زمینه، برخی پیشنهادهای منطقه‌ای بر این موضوع تاکید دارند که کشورهای مشارکت‌کننده اجازه ندهند قلمرو، حریم هوایی، آب‌ها یا امکانات لجستیکی آنها برای حمله به خاک کشور دیگری مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته تویوانن، چنین تعهدی می‌تواند نقطه شروع عملی برای گفت‌وگوهای امنیتی باشد، بدون آنکه کشورها ناچار شوند در ابتدای مسیر، درباره تمام اختلافات خود به توافق برسند یا همکاری‌های دفاعی پیشین را کنار بگذارند.
تکمیل همکاری‌های منطقه‌ای با ترتیبات موجود
این پژوهشگر مطالعات صلح در بخش دیگری از سخنان خود به اهمیت مکمل بودن سازوکارهای همکاری منطقه‌ای اشاره کرد و گفت مشارکت‌ها و توافق‌های جدید، از جمله توافق سه جانبه، می‌توانند در کنار ترتیبات همکاری و گفت‌وگوهای منطقه‌ای قرار گیرند و لزوما با یکدیگر تعارضی نداشته باشند.
وی سومین درس تجربه اروپا را امکان پیشبرد گفت‌وگوها با وجود بی‌اعتمادی میان کشورها دانست. به گفته او، برای آغاز چنین روندی لزوما به اعتماد کامل میان همه طرف‌ها نیاز نیست؛ بلکه وجود سطحی از اعتماد به میانجی‌ها و خود فرایند گفت‌وگو می‌تواند برای حرکت به سوی سازوکارهای امنیتی منطقه‌ای کافی باشد.