یک کارشناس بازار سرمایه با اشاره به رشد اخیر بورس و رسیدن نسبت‌های ارزش‌گذاری به میانگین‌های تاریخی گفت: بازار سهام در شرایط فعلی نه ارزان است و نه بیش از اندازه گران؛ اما با توجه به تثبیت نرخ بهره بالای ۴۰ درصد، رشد اخیر دلار و افزایش ریسک‌های سیاسی، جذابیت بورس نسبت به دو تا سه ماه گذشته کاهش یافته و توزیع سرمایه میان بازار‌های مختلف می‌تواند راهکار محتاطانه‌تری برای مدیریت ریسک باشد.
به گزارش بورس‌نیوز، رشد اخیر بازار سرمایه اگرچه بخشی از عقب‌ماندگی سهام از تورم را جبران کرده، اما همزمان پرسش‌هایی درباره میزان ارزندگی بازار پس از این صعود ایجاد شده است. از یک سو، نسبت‌های ارزش‌گذاری به محدوده میانگین‌های تاریخی نزدیک شده‌اند و از سوی دیگر، نرخ بهره بالا، احتمال تشدید تنش‌های سیاسی و ابهام در وضعیت عملیاتی شرکت‌ها همچنان بر تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران سایه انداخته‌اند.
احسان مدنی، کارشناس بازار سرمایه، با اشاره به وضعیت فعلی بورس اظهار کرد: «بازار در چند وقت اخیر رشد خوبی داشته و سهام توانسته تا حدی تورم را پوشش دهد. با این حال، در پی این رشد، به میانگین‌های تاریخی نسبت‌های ارزش‌گذاری بازار رسیده‌ایم و دیگر نمی‌توان با همان استدلال‌های دو یا سه ماه گذشته درباره ارزندگی بورس صحبت کرد.»
نسبت‌های ارزش‌گذاری به میانگین تاریخی رسیدند
مدنی با تشریح وضعیت نسبت قیمت به فروش و قیمت به سود شرکت‌ها گفت: «میانگین تاریخی نسبت P/S گذشته‌نگر بازار حدود ۱.۹ بوده، در حالی که این نسبت اکنون به حدود ۲.۱ رسیده است. نسبت P/E نیز که میانگین تاریخی آن حدود ۸.۶ بوده، در حال حاضر تقریباً در همین محدوده قرار دارد. نسبت P/E فوروارد بازار هم حوالی ۶ است.»
وی افزود: «با توجه به این اعداد، می‌توان گفت بازار در شرایط فعلی نه ارزان است و نه خیلی گران؛ بنابراین برای ارزیابی بورس باید علاوه بر نسبت‌های ارزش‌گذاری، وضعیت عملیاتی شرکت‌ها و ریسک‌هایی را که با آنها مواجه هستند نیز در نظر گرفت.»
این کارشناس بازار سرمایه با اشاره به ارزش دلاری بازار سهام ادامه داد: «ارزش بازار سرمایه در حال حاضر حدود ۹۸ تا ۱۰۰ میلیارد دلار است، اما اگر آن را با دو ماه گذشته مقایسه کنیم، عملاً از نظر دلاری رشد قابل‌توجهی نداشته‌ایم.»
نرخ بهره بالای ۴۰ درصد؛ فشاری که همچنان بر بورس سنگینی می‌کند
مدنی یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر جذابیت بازار سهام را نرخ بهره دانست و تصریح کرد: «در چند وقت اخیر نرخ بهره روندی صعودی داشته و نرخ حدود ۴۱.۵ درصد نیز تقریباً تثبیت شده است. نرخ‌های بالای ۴۰ درصد مدت‌هاست که در اقتصاد مشاهده می‌شوند و این وضعیت از سمت هزینه فرصت سرمایه‌گذاری، فشار قابل‌توجهی بر بازار سرمایه وارد می‌کند.»
وی توضیح داد: «وقتی سرمایه‌گذار می‌تواند در ابزار‌های با درآمد ثابت، بازدهی مشخصی دریافت کند، برای پذیرش ریسک بیشتر در بازار سهام به چشم‌انداز قوی‌تری از سودآوری شرکت‌ها نیاز دارد. در چنین شرایطی، صرف رشد قیمت سهام یا افزایش شاخص نمی‌تواند به‌تنهایی توجیه‌کننده ورود سرمایه جدید باشد.»
ارزندگی بورس به تداوم تولید شرکت‌ها وابسته است
این کارشناس بازار سرمایه با تأکید بر اینکه نسبت‌های ارزش‌گذاری به‌تنهایی برای تصمیم‌گیری کافی نیستند، گفت: «اگر شرکت‌ها بتوانند روند فعلی تأمین مواد اولیه و تولید خود را ادامه دهند، در حوزه لجستیک با مشکل جدی مواجه نشوند، فرمول‌های اقتصادی آنها به هم نریزد و دولت نیز مداخله جدیدی در فعالیتشان نداشته باشد، بازار با این مفروضات چندان گران نیست.»
مدنی با اشاره به تجربه اخیر صنعت پالایش افزود: «اتفاقاتی از جنس تغییر فرمول‌ها و ابهام در سازوکار فعالیت شرکت‌ها، می‌تواند بر ارزیابی سرمایه‌گذاران از سودآوری آینده اثر بگذارد. به همین دلیل، ارزندگی بازار را نمی‌توان جدا از ثبات مقررات و امکان تداوم فعالیت عملیاتی شرکت‌ها بررسی کرد.»
وی ادامه داد: «از طرف دیگر، با توجه به ریسک‌هایی که در اقتصاد وجود دارد، به‌خصوص ریسک‌های سیاسی، لازم است سرمایه‌گذاران در شرایط فعلی احتیاط بیشتری به خرج دهند. ممکن است یک سهم از نظر نسبت‌های مالی در محدوده قابل‌قبولی قرار داشته باشد، اما اگر ریسک‌های بیرونی یا مشکلات عملیاتی سودآوری آن را تهدید کند، تصویر متفاوتی از ارزندگی آن شکل بگیرد.»
دلار و طلا هم بدون ریسک نیستند
مدنی درباره جذابیت بازار‌های مختلف برای سرمایه‌گذاری اظهار کرد: «با توجه به رشد اخیر بورس، به نظر می‌رسد جذابیت آن نسبت به دو یا سه ماه گذشته کمتر شده و بهتر است سرمایه‌گذاران به تخصیص بخشی از دارایی خود به سایر بازار‌ها نیز توجه کنند.»
وی افزود: «به‌خصوص با افزایش احتمال تشدید جنگ یا بالا رفتن تنش‌های سیاسی، توجه به بازار‌هایی مانند دلار و طلا قابل بررسی است؛ البته این به معنای آن نیست که این بازار‌ها در شرایط فعلی بدون ریسک هستند.»
این کارشناس بازار سرمایه تصریح کرد: «خود نرخ دلار هم پس از رشد قابل‌توجه اخیر، دیگر لزوماً جذابیت قبلی را ندارد. در همین حدود ۲۰ روز اخیر، دلار رشد سریعی را تجربه کرده و افزایش آن به حدود ۱۵ درصد رسیده است؛ بنابراین ورود به بازار ارز نیز پس از چنین رشدی، نیازمند توجه به ریسک و قیمت ورود است.»
نسخه مدنی برای سرمایه‌گذاران؛ توزیع سرمایه میان بازار‌های مختلف
مدنی در جمع‌بندی شرایط بازار‌های دارایی گفت: «وقتی قیمت دلار، طلا و سهام در سطوح فعلی قرار دارند و نرخ بهره بدون ریسک نیز بالاست، به نظرم رویکرد محتاطانه این است که سرمایه‌گذار تمام منابع خود را به یک بازار اختصاص ندهد.»
وی ادامه داد: «توزیع سرمایه میان بازار‌های مختلف، تقریباً با وزن‌های متناسب، می‌تواند کمک کند که در صورت وقوع اتفاقات پیش‌بینی‌نشده، امکان کنترل و مدیریت ریسک بیشتر باشد.»
این کارشناس بازار سرمایه تأکید کرد: «در شرایطی که هم ریسک‌های سیاسی بالاست، هم نرخ بهره بر بازار سهام فشار وارد می‌کند و هم بازار‌های ارز و طلا رشد قابل‌توجهی داشته‌اند، نمی‌توان با اطمینان از برتری مطلق یک بازار صحبت کرد. مهم این است که سرمایه‌گذار به جای تمرکز تمام منابع در یک بازار، ترکیب دارایی خود را متناسب با سطح ریسک و شرایط اقتصادی تنظیم کند.»