رنگرزی سنتی قم؛ میراثی هفت هزارساله که در سکوت بازار کهنه قم هنوز نفس میکشد.
باشگاه خبرنگاران جوان؛ زهره شعبانی -هنر رنگرزی به عنوان یکی از ارکان هویتی فرش دستباف قم نه یک حرفه، که میراثی چند هزار ساله است. کاوش های باستان شناسی روی نقاشی های «قره تپه قمرود» نشان می دهد سابقه رنگرزی در این منطقه به حدود هفت هزار سال پیش بازمی گردد . این هنر در دوران صفویه به اوج شکوفایی رسید و رنگ های به کاررفته در قالی های آن دوران، شباهت چشمگیری به رنگهای رنگرزی سنتی امروز دارد .
صنعت رنگرزی سنتی قم در سال ۱۳۹۰ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید . با این حال، به گفته کارشناسان، این هنر به دست فراموشی سپرده شده» و کمتر کسی برای شناخت آن به کارگاه های فعال قم سر میزند .
رنگرزان قمی همچنان به روش نیاکان خود کار می کنند و رنگهای مورد نیاز را از گیاهان استخراج می کنند. روناس برای قرمز، اسپرک برای زرد و طلایی، پوست انار برای زرد، پوست گردو برای قهوه ای و خاکستری، و برگ مو و پوست پیاز از جمله مواد اولیه ای هستند که در این کارگاه ها به کار می روند .
کارگاه های فعال رنگرزی سنتی قم امروز عمدتاً در بازار کهنه، هسته مرکزی شهر، متمرکز هستند و به صورت خانوادگی اداره میشوند . بازار کهنه که در سال ۱۳۷۶ با شماره ۱۹۳۷ در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده، همچنان محل فعالیت اصناف سنتی از جمله سراجی، رنگرزی، نجاری و خراطی است .
با این حال، احیای کامل این هنر نیازمند توجه جدیتر به آموزش نسل جدید، حمایت از تولیدکنندگان رنگهای طبیعی، و معرفی گسترده تر این میراث فرهنگی است.
عکس :سجاد حیات پور