کارت گرافیک انویدیا GeForce RTX 5090 در ژانویه 2025 عرضه شد. از آن زمان تاکنون گزارش‌های متعددی درباره پایان عمر این محصول یا کاهش حجم تولید آن منتشر شده‌اند اما تاکنون هیچ‌کدام به تایید قطعی نرسیده‌اند. همچنین مایکروسافت لپ‌ تاپ سرفیس اولترا مجهز به RTX Spark را با قیمت پایه 2599 دلار معرفی کرده است.

بحران حافظه DRAM و تاثیر آن بر بازار کارت‌های گرافیک گیمینگ

به نظر می‌رسد موج جدیدی از گزارش‌ها در حال انتشار است که از توقف قریب‌الوقوع تولید GeForce RTX 5090 خبر می‌دهند. به گفته منابع داخلی انویدیا دیگر کارت گرافیک RTX 5090 را تولید نخواهد کرد و تراشه گرافیکی GB202 مورد استفاده در این محصول به‌طور انحصاری در اختیار خانواده کارت‌های گرافیک حرفه‌ای RTX Pro قرار خواهد گرفت.

اگر نگاهی به وضعیت فعلی محصولات RTX بیندازیم متوجه می‌شویم که تراشه GB202 پرچم‌دار خانواده بلک‌ول به شمار می‌رود. در بخش گیمینگ این تراشه در کارت گرافیک RTX 5090 با 32 گیگابایت حافظه به کار رفته است؛ محصولی که در حال حاضر سریع‌ترین کارت گرافیک مخصوص بازی در بازار محسوب می‌شود. در بخش حرفه‌ای نیز همین تراشه در 3 کارت گرافیک RTX PRO 6000 با 96 گیگابایت حافظه، RTX PRO 5500 با 84 گیگابایت حافظه و RTX PRO 5000 با 48 یا 72 گیگابایت حافظه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

به‌راحتی می‌توان دلیل تمایل انویدیا به اختصاص مجدد تراشه بلک‌ول GB202 به محصولات حرفه‌ای را درک کرد. قیمت RTX 5090 هم‌اکنون از 6000 دلار فراتر رفته است؛ رقمی که در محدوده قیمت محصولات حرفه‌ای قرار می‌گیرد. از سوی دیگر قیمت حافظه‌های DRAM همچنان افزایش می‌یابد و تقاضا برای محصولات هوش مصنوعی نیز به‌سرعت رشد می‌کند. احتمالاً همین عوامل انویدیا را به این تصمیم سوق داده‌اند تا به‌جای کارت‌های گیمینگ RTX بخش عمده عرضه فعلی تراشه‌های GB202 را به محصولات حرفه‌ای اختصاص دهد.

توقف تولید RTX 5090

قیمت مدل‌های مختلف RTX PRO نیز افزایش چشمگیری داشته است. این موضوع باعث شده بسیاری از مشتریان حوزه هوش مصنوعی به خرید کارت‌های RTX 5090 با 32 گیگابایت حافظه روی بیاورند؛ زیرا این محصولات همچنان ارزش خرید بیشتری ارائه می‌دهند. در چین و مناطقی که واردات این کارت‌های گرافیک ممنوع است، هزاران دستگاه RTX 5090 قاچاق‌شده با سیستم‌های خنک‌کننده و بردهای مدار چاپی اصلاح‌شده بازسازی می‌شوند تا برای استفاده در ورک استیشن‌ها و سرورهای هوش مصنوعی مناسب باشند.

این اتفاق با وجود عرضه مدل‌های سازگار با محدودیت‌های صادراتی از جمله RTX PRO 6000D و RTX 5090D V2 همچنان ادامه دارد. دلیل این مسئله آن است که مدل‌های مذکور با قابلیت‌های محدودشده، کاهش چشمگیر توان پردازشی هوش مصنوعی و حافظه کمتر عرضه می‌شوند.

مشخصات کارت‌های گرافیک حرفه‌ای RTX PRO مبتنی بر معماری بلک‌ول

کارت گرافیک هسته‌های گرافیکی توان پردازش هوش مصنوعی (TOPS) توان محاسباتی FP32 / رهگیری پرتو حافظه گرافیکی رابط حافظه / پهنای باند فرم فاکتور توان مصرفی
RTX PRO 6000 24064 (GB202) 4000 125 / 380 96 گیگابایت GDDR7 512 بیت / 1792 گیگابایت بر ثانیه 2 اسلات / طول توسعه‌یافته 600 وات
RTX PRO 6000 Max Q 24064 (GB202) 3511 110 / 333 96 گیگابایت GDDR7 512 بیت / 1792 گیگابایت بر ثانیه 2 اسلات / طول کامل 300 وات
RTX PRO 6000D 19968 (GB202) اعلام نشده اعلام نشده 84 گیگابایت GDDR7 448 بیت / 1568 گیگابایت بر ثانیه 2 اسلات / طول کامل اعلام نشده
RTX PRO 5500 21760 (GB202) اعلام نشده اعلام نشده 84 گیگابایت GDDR7 416 بیت / 1398 گیگابایت بر ثانیه 2 اسلات / طول کامل 600 وات
RTX PRO 5000 14080 (GB202) 2064 65 / 196 48 تا 72 گیگابایت GDDR7 384 بیت / 1344 گیگابایت بر ثانیه 2 اسلات / طول کامل 300 وات
RTX PRO 4500 10496 (GB203) 1687 50 / اعلام نشده 32 گیگابایت GDDR7 256 بیت / 896 گیگابایت بر ثانیه 2 اسلات / طول کامل 200 وات
RTX PRO 4000 8960 (GB203) 1178 37 / 112 24 گیگابایت GDDR7 192 بیت / 672 گیگابایت بر ثانیه 1 اسلات / طول کامل 140 وات
RTX PRO 4000 SFF 8960 (GB203) 770 24 / 73 24 گیگابایت GDDR7 192 بیت / 432 گیگابایت بر ثانیه 2 اسلات / اندازه نیمه 70 وات
RTX PRO 2000 4352 (GB206) 545 17 / 52 16 گیگابایت GDDR7 128 بیت / 288 گیگابایت بر ثانیه 2 اسلات 70 وات

هنوز نمی‌توان با اطمینان گفت که انویدیا تولید کارت‌های گرافیک RTX 5090 را به‌طور کامل متوقف خواهد کرد؛ زیرا برای تایید این موضوع باید منتظر اعلام رسمی شرکت بمانیم. بااین‌حال، ممکن است در دوره‌ای تمرکز انویدیا به محصولات هوش مصنوعی معطوف شود و پس از بازگشت شرایط بازار به وضعیت عادی، دوباره تأمین نیاز گیمرها در اولویت قرار بگیرد.

احتمال عرضه RTX 5080 با 24 گیگابایت حافظه

گفته می‌شود انویدیا در حال آماده‌سازی جایگزینی برای گیمرهایی است که به خرید RTX 5090 علاقه دارند. این محصول احتمالاً RTX 5080 با 24 گیگابایت حافظه خواهد بود. در حال حاضر اطلاعات چندانی درباره این مدل در دسترس نیست اما ممکن است مشخصاتی مشابه مدل شایعه‌شده RTX 5080 SUPER داشته باشد که مدتی قبل خبرهایی درباره آن منتشر شده بود. این کارت گرافیک احتمالاً به ماژول‌های حافظه GDDR7 با ظرفیت 3 گیگابایت مجهز می‌شود؛ درحالی‌که مدل اصلی RTX 5080 از ماژول‌های 2 گیگابایتی استفاده می‌کند و در مجموع 16 گیگابایت حافظه گرافیکی دارد.

در حال حاضر مدل 16 گیگابایتی RTX 5080 با قیمت تقریبی 1499 تا 1999 دلار به فروش می‌رسد؛ درحالی‌که قیمت پیشنهادی رسمی آن 999 دلار است. بر همین اساس انتظار می‌رود مدل 24 گیگابایتی با قیمت تقریبی 1999 تا 2999 دلار روانه بازار شود. البته RTX 5090 قدرت پردازشی بسیار بیشتری نسبت به RTX 5080 ارائه می‌دهد اما در شرایط فعلی قیمت آن به حدود 3 برابر این کارت گرافیک رسیده است.

مقایسه مشخصات RTX 5080 SUPER و RTX 5080

مشخصات RTX 5080 SUPER (شایعه‌شده) RTX 5080
شناسه تراشه گرافیکی GB203 450 GB203 400
فرکانس کاری بالاتر، طبق شایعات استاندارد
حافظه گرافیکی 24 گیگابایت GDDR7 16 گیگابایت GDDR7
رابط حافظه 256 بیت 256 بیت
سرعت حافظه GDDR7 32 گیگابیت بر ثانیه 30 گیگابیت بر ثانیه
پهنای باند حافظه 1024 گیگابایت بر ثانیه 960 گیگابایت بر ثانیه
توان مصرفی کل برد (TBP) 415 وات 360 وات

مجموع این تحولات نشان می‌دهد که بحران فعلی حافظه‌های DRAM چه تاثیری بر وضعیت گیمرها و کل صنعت کامپیوترهای شخصی گذاشته است. به نظر می‌رسد این بحران همچنان ادامه داشته باشد و در حال حاضر نشانه روشنی از پایان آن دیده نمی‌شود.