حوزه/دبیر کمیته فقهی مرکز ملی تحقیقات حلال سازمان غذا و دارو با تأکید بر اینکه نشان حلال ضامن «زیست مؤمنانه» است، از رویکرد نوین مرکز ملی تحقیقات حلال برای هم‌افزایی میان موازین فقهی و استانداردهای علمی در سراسر زنجیره تولید خبر داد و آن را کلیدی برای ارتقای جایگاه ایران در بازار جهانی دانست.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری حوزه، حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مرادی دولت آبادی، دبیر کمیته فقهی مرکز ملی تحقیقات حلال سازمان غذا و دارو با تأکید بر اینکه نشان حلال صرفاً یک علامت روی محصول نیست، گفت: این نشان نمادی از اعتماد، اطمینان، سلامت و انطباق با موازین شرعی در زنجیره تولید تا مصرف است.
وی با اشاره به مبانی فقهی و علمی در تعیین حلال و حرام بودن فرآورده‌ها گفت: موضوع حلال بر مبنای قرآن، روایات، اجماع و موازین شرعی بررسی می‌شود و در کنار این مبانی، سلامت و نبود آلودگی و نجاست نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.
استاد حوزه علمیه افزود: امروزه یک محصول یا ماده اولیه ممکن است از منابع مختلفی تهیه شود و از نظر شرعی، منشأ و فرآیند تولید آن اهمیت داشته باشد. برای نمونه، در حوزه تجهیزات و ملزومات پزشکی، منشأ موادی که در تولید محصولاتی مانند نخ بخیه استفاده می‌شوند و انطباق فرآیند تولید آنها با الزامات حلال مورد بررسی قرار می‌گیرد.
حجت‌الاسلام مرادی با اشاره به الزامات حلال در تولید و واردات محصولات سلامت‌محور اظهار کرد: درباره محصولات و مواد اولیه وارداتی، انطباق فرآورده‌ها با الزامات حلال، سلامت و کیفیت بررسی می‌شود و دستگاه‌های مسئول از جمله گمرک و نهادهای استاندارد نیز در این فرآیند نقش مؤثری دارند.
وی تصریح کرد: نگاه مرکز ملی تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران به نشان حلال، صرفاً یک نگاه فیزیکی یا محدود به درج یک علامت روی محصول نیست؛ بلکه این نشان نمادی از اعتماد و اطمینان برای زیست مؤمنانه و سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی است.
حجت‌الاسلام مرادی ادامه داد: ممکن است یک محصول از نظر ظاهر حلال به نظر برسد، اما اگر مواد اولیه، فرآیند تولید یا بخشی از زنجیره تأمین آن با الزامات حلال مطابقت نداشته باشد، این موضوع مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ چراکه آثار چنین مسائلی صرفاً به تکلیف شرعی محدود نمی‌شود و از منظر سلامت و سبک زندگی نیز اهمیت دارد.
وی با اشاره به پیوند میان فقه، دانش، صنعت و قانونگذاری گفت: یکی از اهداف مهم همایش بین‌المللی حلال و سلامت، ایجاد ارتباط میان حوزه‌های فقهی، دانشگاهی، صنعتی و تقنینی است تا موضوعات مرتبط با حلال با بهره‌گیری از دانش روز و ظرفیت‌های تخصصی کشور بررسی شود.
حجت‌الاسلام مرادی با اشاره به ظهور فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی اظهار کرد: با توسعه فناوری، مواد اولیه و فرآیندهای جدیدی وارد صنعت می‌شوند که ممکن است منشأ یا ماهیت آنها برای مصرف‌کننده مشخص نباشد؛ از این رو بررسی تخصصی مواد اولیه، فرآیند تولید و ترکیبات مورد استفاده در محصولات مختلف اهمیت پیدا می‌کند.
وی افزود: برای مثال، در تولید برخی رنگ‌های خوراکی ممکن است از منابعی استفاده شود که برای مصرف‌کننده قابل تشخیص نیست؛ بنابراین این پرسش مطرح می‌شود که آیا این مواد از نظر شرعی و سلامت، حلال و قابل استفاده هستند یا خیر. پاسخ به چنین پرسش‌هایی نیازمند همکاری میان فقیه، متخصص موضوع و مراکز علمی و تحقیقاتی است.
حجت‌الاسلام مرادی با بیان اینکه «فقه موضوع» در این زمینه اهمیت ویژه‌ای دارد، گفت: فقیه برای صدور حکم نیازمند شناخت دقیق موضوع است و در مسائل تخصصی، نظر کارشناسان و مراکز علمی به شناخت دقیق‌تر موضوع کمک می‌کند. ارتباط میان مراکز حلال، متخصصان علمی و مراجع و صاحب‌نظران فقهی نیز در این زمینه اهمیت دارد.
وی با اشاره به مفهوم «استحاله» در فقه ادامه داد: در برخی موارد ممکن است یک ماده در فرآیند تولید یا تغییرات شیمیایی، ماهیت اولیه خود را از دست بدهد و موضوع حکم شرعی نیز بر اساس ماهیت جدید آن بررسی شود. تشخیص این موضوع نیازمند بررسی کارشناسی و سپس تطبیق آن با موازین فقهی است.
حجت‌الاسلام مرادی با اشاره به ظرفیت بین‌المللی حوزه حلال خاطرنشان کرد: امروز ارتباطات گسترده‌ای با نهادها و سازمان‌های مرتبط با حلال در کشورهای مختلف برقرار شده و بیش از ۱۳۲ کشور در این حوزه مورد توجه و تعامل قرار دارند. این ظرفیت زمینه توسعه صادرات محصولات و خدمات حلال و افزایش حضور ایران در بازار جهانی حلال را فراهم می‌کند.
وی تأکید کرد: همایش بین‌المللی حلال و سلامت بستری برای گفت‌وگوی میان حوزه، دانشگاه، صنعت و دستگاه‌های اجرایی است و با ایجاد ارتباط میان مراکز علمی و فقهی، به جریان‌سازی در حوزه حلال کمک می‌کند.
حجت‌الاسلام مرادی گفت: اگر نتایج علمی و دستاوردهای این همایش به شکل مناسب در سطح بین‌المللی ارائه شود، می‌توان از ظرفیت حوزه حلال به عنوان یک ارزش افزوده برای کشور استفاده کرد و جایگاه ایران را در این عرصه ارتقا داد.