قطعی برق، عمر چهارساله باتری‌های شبکه مخابراتی را به چهار ماه رسانده و با خسارت میلیاردی به اپراتورها، آنتن‌دهی و اینترنت کشور را مختل کرده است.
به گزارش سرویس اقتصادی مشرق، قطعی برق در شش‌ماهه اول سال علاوه بر تأثیر گسترده بر کسب‌وکارها و زندگی روزمره مردم، شبکه ارتباطی کشور را نیز به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.
خاموشی‌ها با از کار انداختن سایت‌های مخابراتی و تخلیه باتری‌های پشتیبان، به اختلال در آنتن‌دهی، افت کیفیت اینترنت و قطع خدمات ارتباطی در مناطق مختلف کشور منجر شده و همزمان با فرسودگی شتاب‌زده تجهیزات، هزینه‌های نگهداری اپراتورها را افزایش داده است.
آغاز خاموشی‌ها و شکل‌گیری اختلال گسترده
موج گسترده خاموشی‌ها از اواخر اسفند و همزمان با شدت گرفتن سرمای هوا و کاهش تولید نیروگاه‌ها آغاز شد و در بهار و تابستان ادامه یافت. با فرا رسیدن تابستان و افزایش مصرف برق، خاموشی‌ها شدت بیشتری گرفت و به‌تبع آن، اختلال در شبکه ارتباطی نیز گسترده‌تر شد. نمونهٔ عینی این وضعیت را می‌توان در کلان‌شهرهایی مانند کرج مشاهده کرد؛ جایی که با قطع برق، آنتن‌دهی نیز مختل می‌شد، زیرا باتری‌های پشتیبان توان تأمین برق سایت‌های مخابراتی را نداشتند و ارتباط کاربران در بسیاری از مناطق قطع یا به‌شدت ضعیف می‌شد.
اظهارات رگولاتوری؛ تأیید اختلال و نبود راه‌حل یک شبه
رئیس سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی در اردیبهشت‌ماه تأیید کرد که با از سرگیری خاموشی‌های برق، «شاهد اختلال در سیستم مخابراتی و اینترنتی در برخی نقاط کشور هستیم»؛ اختلالی که به گفتهٔ او «یک‌شبه قابل حل نیست» و با تداوم قطعی برق، در مناطق مختلف کشور ادامه دارد.
وی همچنین تأکید کرد که این مشکل صرفاً با اقدامات مقطعی برطرف نمی‌شود و نیازمند همراهی و پایدارسازی شبکه برق است.
فرسایش باتری‌ها؛ از چهار سال به چهار ماه
پشت آمار اختلالات، یک واقعیت فنی تلخ وجود دارد: زیرساخت پشتیبان انرژی شبکه ارتباطی برای شرایط عادی طراحی شده است، نه برای ناترازی مزمن برق.
مدیر مخابرات استان تهران در مردادماه اعلام کرد که «طبق استاندارد، باتری در مراکز مخابراتی می‌تواند تا چهار سال کارایی داشته باشد، اما در پی تداوم قطع برق در کشور، این باتری‌ها حتی چهار ماه هم کار نمی‌کنند». این فرسایش سریع ناشی از چرخه معیوب شارژ و دشارژ مکرر است؛ چراکه باتری‌ها پس از هر تخلیه کامل برای بازگشت به شارژ کامل به زمان کافی نیاز دارند و فاصله کوتاه بین قطعی‌ها اجازه شارژ مجدد را نمی‌دهد.
کارشناسان نیز تأکید کرده‌اند باتری‌هایی که «براساس استاندارد باید چند سال عمر کنند، ممکن است عمرشان به چند ماه کاهش پیدا کند»
خسارت میلیاردی و فشار مضاعف بر اپراتورها
این فرسایش تجهیزات، هزینه‌های مستقیم سنگینی را به اپراتورها تحمیل کرده است. مدیر مخابرات استان تهران در مردادماه، خسارت قطعی برق به تجهیزات و زیرساخت‌های مخابراتی را «چند ده میلیارد تومان» برآورد کرد و در سطح کلان نیز وزیر ارتباطات پیش‌تر از خسارت بیش از ۱۰ هزار میلیارد ریالی اپراتورها خبر داده بود.
همزمان، اختلال در خدمات‌دهی به کسب‌وکارهای آنلاین و شرکت‌های فناور نیز زیان‌های غیرمستقیم قابل‌توجهی ایجاد کرده است.
چرا باتری‌ها جای خالی برق پایدار را پر نمی‌کنند؟
نکته کلیدی که در گزارش‌های این دوره بارها بر آن تأکید شده، این است که باتری‌های پشتیبان «قرار نیست مساله ناترازی برق را حل کنند»، بلکه وظیفه آن‌ها مدیریت آسیب به تجهیزات در قطعی‌های کوتاه‌مدت و پیش‌بینی‌نشده در حد نیم ساعت است.
قائم‌مقام وزیر ارتباطات با تأکید بر اینکه «حوزه ارتباطات توان قطعی‌های مکرر برق را ندارد، وی در ادامه تصریح کرد که وقتی قطعی برق تکرار شود، همین باتری‌های نوسازی‌شده دوباره دچار مشکل می‌شوند و شبکه ارتباطی در عمل نمی‌تواند پایداری بلندمدت خود را حفظ کند. »
راهکارهای جایگزین نیز در این دوره چندان کارساز نبوده است؛ استفاده گسترده از دیزل ژنراتور امکان‌پذیر نیست و برق خورشیدی نیز به دلیل راندمان پایین و آسیب‌پذیری تجهیزات، گزینه‌ای قابل اتکا برای پایداری شبکه محسوب نمی‌شود.
اقدامات در دست پیگیری
در پاسخ به این بحران، کارگروه مشترکی برای حفظ پایداری شبکه ارتباطی کشور تشکیل شد و سازمان تنظیم مقررات نیز از اپراتورها برنامه زمان‌بندی برای اصلاح باتری‌ها و استفاده از روش‌های جایگزین تأمین برق را درخواست کرد.
با این حال، گزارش‌های پایان شهریور و مهرماه نشان می‌دهد که این مشکل همچنان به‌عنوان یک چالش ساختاری پابرجا بوده و حل آن بدون پایدارسازی شبکه برق و بازنگری در رابطه میان زیرساخت انرژی و زیرساخت ارتباطی کشور، دور از انتظار است.