همه قله‌ها را نمی‌توان با ارتفاعشان سنجید؛ بعضی از آنها با صبری فتح می‌شوند که در مسیر شکل می‌گیرد.
باشگاه خبرنگاران جوان - همه قله‌ها را نمی‌توان با ارتفاعشان سنجید؛ بعضی از آنها با صبری فتح می‌شوند که در مسیر شکل می‌گیرد، تصمیم‌هایی که در لحظه‌های دشوار گرفته می‌شوند و احترامی که کوهنورد برای طبیعت قائل است.
۲۹ مهرماه، روز ملی کوهنوردی، فرصتی برای نگاهی متفاوت به ورزشی است که در ارتفاعات زاگرس و کوهستان‌های چهارمحال‌وبختیاری، معنایی فراتر از رسیدن به بلندای یک قله دارد.
کوهستان برای هرکس معنای متفاوتی دارد؛ برای یکی فرصتی برای فاصله گرفتن از هیاهوی زندگی روزمره است، برای دیگری میدان سنجش توانایی‌های جسمی و برای عده‌ای تجربه‌ای جمعی که در آن همراهی و مسئولیت‌پذیری، به‌اندازه قدرت بدنی اهمیت دارد. کوهنوردی در نقطه تلاقی همین تجربه‌ها شکل می‌گیرد؛ ورزشی که ارزش آن فقط در رسیدن به مقصد خلاصه نمی‌شود.
در کوهنوردی، برخلاف آنچه در تصاویر صعود دیده می‌شود، همه‌چیز به لحظه رسیدن به قله ختم نمی‌شود. ساعت‌ها پیمایش، تنظیم توان بدنی، شناخت مسیر، توجه به وضعیت آب‌وهوا و تصمیم‌گیری در شرایط دشوار، بخش مهمی از این تجربه را تشکیل می‌دهد.
گاهی موفقیت یک گروه کوهنوردی در رسیدن به بلندترین نقطه مسیر نیست، بلکه در تشخیص به‌موقع شرایط نامساعد و بازگشت ایمن اعضای گروه معنا پیدا می‌کند. کوهنوردی حرفه‌ای به فرد می‌آموزد که میان انگیزه صعود و ضرورت حفظ سلامت، تعادل برقرار کند و هیچ قله‌ای را ارزشمندتر از جان انسان نداند.
این ورزش همچنین فرصتی برای تقویت مهارت‌های فردی و گروهی است. اعضای یک گروه باید توانایی‌های یکدیگر را بشناسند، در طول مسیر به هم کمک کنند و برای عبور از بخش‌های دشوار، تصمیم‌های هماهنگ بگیرند؛ تجربه‌ای که می‌تواند در تقویت صبر، اعتماد متقابل و مسئولیت‌پذیری نیز مؤثر باشد.
کوهنوردی و کوه‌پیمایی متناسب با توان جسمانی افراد، از فعالیت‌هایی هستند که می‌توانند به بهبود آمادگی قلبی‌عروقی، افزایش استقامت و تقویت عضلات کمک کنند. فعالیت بدنی در محیط طبیعی نیز برای بسیاری از افراد فرصتی برای کاهش فشار‌های روزمره و بهبود خلق‌وخو فراهم می‌کند.
البته بهره‌مندی از این مزایا به آمادگی جسمانی، شدت فعالیت، ارتفاع و شرایط مسیر بستگی دارد. انتخاب مسیر متناسب با توان فرد، همراه داشتن تجهیزات ضروری، بررسی وضعیت جوی و پرهیز از صعود‌های فراتر از توان جسمی، از اصولی هستند که نباید در هیجان رسیدن به قله نادیده گرفته شوند.
از سوی دیگر، کوهنوردی برخلاف تصور رایج، صرفاً ورزشی برای افراد حرفه‌ای نیست. کوه‌پیمایی در مسیر‌های مناسب و با رعایت اصول ایمنی می‌تواند زمینه مشارکت افراد بیشتری را در فعالیت‌های بدنی فراهم کند؛ به شرط آنکه دشواری مسیر و شرایط محیطی با توان و تجربه شرکت‌کنندگان تناسب داشته باشد.
کوهستان‌های زاگرس و چشم‌انداز‌های طبیعی چهارمحال‌وبختیاری، ظرفیت قابل توجهی برای توسعه کوهنوردی و کوه‌پیمایی دارند. این ویژگی طبیعی می‌تواند زمینه‌ای برای گسترش ورزش همگانی، افزایش نشاط اجتماعی و آشنایی بیشتر مردم با طبیعت استان باشد.
از منظر علوم اعصاب، کوه‌پیمایی با درگیر کردن شبکه‌های مغزی مرتبط با تعادل، توجه، حافظه فضایی و تصمیم‌گیری، فراتر از یک فعالیت جسمانی عمل می‌کند. فعالیت هوازی منظم می‌تواند از طریق بهبود خون‌رسانی مغز و اثرگذاری بر سازوکار‌های عصب‌پلاستیسیته، از عملکرد شناختی حمایت کند.
همچنین، ترکیب فعالیت بدنی با حضور در طبیعت می‌تواند به کاهش تنیدگی، بهبود خلق‌وخو و تقویت سلامت روان کمک کند.
با این حال، برخورداری از ارتفاعات و مسیر‌های کوهستانی به‌تنهایی برای توسعه این ورزش کافی نیست. آموزش اصول صعود ایمن، معرفی مسیر‌های متناسب با سطوح مختلف توانایی، تقویت فعالیت باشگاه‌های کوهنوردی و دسترسی به اطلاعات معتبر هواشناسی، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به استفاده مسئولانه‌تر از این ظرفیت کمک کنند.
در کنار توسعه فعالیت‌های ورزشی، حفاظت از محیط‌زیست کوهستان نیز اهمیت دارد. رها نکردن زباله، آسیب نزدن به پوشش گیاهی، احترام به حیات‌وحش و پرهیز از تخریب چشم‌انداز‌های طبیعی، مسئولیت مشترک همه کسانی است که برای ورزش و تفریح به دل کوهستان می‌روند.
۲۹ مهر، روز ملی کوهنوردی، فرصتی برای توجه به ابعاد کمتر دیده‌شده این ورزش است؛ از نقش آن در سلامت جسم و روان تا اهمیت آموزش، رعایت اصول ایمنی و حفاظت از طبیعت.
در چهارمحال‌وبختیاری، کوهستان تنها بخشی از چشم‌انداز طبیعی استان نیست، بلکه ظرفیتی برای توسعه ورزش و پیوند بیشتر مردم با طبیعت به شمار می‌رود. استفاده از این ظرفیت زمانی ارزشمندتر خواهد بود که صعود ایمن، آموزش و مسئولیت‌پذیری در کنار انگیزه رسیدن به قله قرار گیرند.
منبع: فارس