بوی بد و ماندگار دهان همیشه نتیجه رعایت نکردن بهداشت دهان و دندان نیست؛ گاهی آبسه دندان، عفونت سینوس‌ها، رفلاکس معده یا مشکلات مرتبط با دیابت می‌توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. متخصصان توصیه می‌کنند در صورت تداوم این مشکل، به‌جای پوشاندن بو با خوشبوکننده‌ها، علت اصلی بررسی شود.
به گزارش سلامت نیوز به نقل از clevelandclinic، بوی بد و شدید دهان که به‌طور مزمن ادامه دارد، ممکن است نشانه یک مشکل سلامتی باشد که به بررسی و درمان نیاز دارد.
بازار جهانی خوشبوکننده‌های دهان قرار است طی چند سال آینده از ۸.۵ میلیارد دلار فراتر برود. این رقم نشان می‌دهد که افراد زیادی با مشکل بوی نامطبوع دهان مواجه‌اند و برای پوشاندن آن به محصولاتی مانند خوشبوکننده‌ها و قرص‌های نعناع روی می‌آورند.
اما علت بوی بد دهان چیست؟ آیا بوی بسیار شدید و ناخوشایند دهان می‌تواند نشانه یک مشکل جدی‌تر باشد که به رسیدگی پزشکی نیاز دارد؟
دکتر کارین کان، دندان‌پزشک، درباره علت‌های بوی بد دهان و نشانه‌هایی که نباید نادیده گرفته شوند، توضیح داده است.
علت‌های معمول بوی بد دهان
مسواک زدن دو بار در روز، یکی از اصول اولیه بهداشت دهان و دندان است. برای تمیز کردن مؤثر دندان‌ها، باید هر بار حدود دو دقیقه مسواک زد. استفاده روزانه از نخ دندان نیز به حذف پلاک و ذرات غذایی باقی‌مانده در نقاطی کمک می‌کند که مسواک به‌خوبی به آن‌ها دسترسی ندارد.
بااین‌حال، همه افراد این اصول را به‌طور کامل رعایت نمی‌کنند و همین مسئله می‌تواند زمینه‌ساز بوی بد دهان شود.
دکتر کان توضیح می‌دهد که اگر دهان به‌طور کامل تمیز نشود و ذرات غذایی باقی بمانند، محصولات جانبی فعالیت باکتری‌ها در اطراف دندان‌ها و خط لثه می‌توانند بویی شبیه گوگرد ایجاد کنند و باعث بوی نامطبوع دهان شوند.
برخی مواد غذایی مانند سیر و پیاز نیز می‌توانند به‌سرعت بوی دهان را تغییر دهند. مصرف دخانیات و الکل هم از دیگر عوامل ایجاد بوی نامطبوع دهان است.
چه عواملی باعث بوی بد مزمن دهان می‌شوند؟
اگر با وجود رعایت کامل بهداشت دهان و دندان، بوی بد دهان همچنان ادامه داشته باشد، لازم است علت آن بررسی شود.
به گفته دکتر کان، در چنین شرایطی مراجعه به دندان‌پزشک یا پزشک می‌تواند به شناسایی عامل زمینه‌ای کمک کند. برخی از مهم‌ترین علت‌های احتمالی عبارت‌اند از:
۱. آبسه دندان
آبسه دندان، تجمع چرک ناشی از عفونت است که ممکن است در لثه، نوک ریشه دندان یا بافت‌ها و استخوان اطراف دندان ایجاد شود. وجود چرک و عفونت می‌تواند بوی نامطبوعی در دهان ایجاد کند.
برخی آبسه‌ها درد زیادی ندارند و در چنین مواردی، بوی بد مداوم دهان ممکن است یکی از نخستین نشانه‌های مشکل باشد.
دکتر کان می‌گوید عفونتی که ترشحات آن به داخل دهان راه پیدا می‌کند، می‌تواند باعث بوی بد دهان شود. بنابراین، اگر بوی نامطبوع دهان به‌طور ناگهانی ایجاد شده و با رعایت بهداشت از بین نمی‌رود، بهتر است دندان‌ها بررسی شوند تا احتمال عفونت یا آسیب‌شناسی بافتی مشخص شود.
آبسه درمان‌نشده می‌تواند عوارض جدی داشته باشد؛ زیرا عفونت ممکن است به استخوان فک گسترش یابد و در موارد شدید، به بخش‌های دیگری از بدن نیز سرایت کند.
۲. عفونت سینوس‌ها
سینوس‌ها مخاط تولید می‌کنند؛ ماده‌ای که با تخلیه از بینی به محافظت از بدن در برابر باکتری‌ها و مواد حساسیت‌زا کمک می‌کند. اما گاهی عفونت سینوس‌ها یا سینوزیت باعث افزایش تولید مخاط و ایجاد ترشحات غلیظ زرد یا سبز می‌شود که از بینی به سمت گلو سرازیر می‌شوند.
دکتر کان توضیح می‌دهد که ترشحات ناشی از عفونت سینوس‌ها می‌توانند وارد بخش پشتی گلو شوند و به دهان برسند؛ در نتیجه، بوی نامطبوع دهان ایجاد می‌شود.
برخی داروهای بدون نسخه سرماخوردگی و آلرژی و همچنین شست‌وشوی بینی با محلول سالین ممکن است به کاهش علائم کمک کنند. اگر علائم طی حدود یک هفته بهبود پیدا نکنند، مراجعه به پزشک ضروری است تا علت بررسی و در صورت نیاز، درمان مناسب تجویز شود. آنتی‌بیوتیک‌ها فقط در مواردی که پزشک تشخیص دهد لازم‌اند، کاربرد دارند.
۳. رفلاکس معده
سوزش سر دل می‌تواند نشانه بازگشت اسید معده به مری و گاهی دهان باشد. این وضعیت ممکن است مزه‌ای ترش در دهان ایجاد کند و باعث بوی نامطبوع بازدم شود.
وضعیت دندان‌ها نیز گاهی سرنخ‌هایی درباره نقش رفلاکس در بوی بد دهان به دست می‌دهد. اسید معده می‌تواند به‌تدریج مینای محافظ دندان‌ها را فرسوده کند. استفراغ مکرر نیز ممکن است اثر مشابهی داشته باشد.
دکتر کان توصیه می‌کند در صورت بوی بد دهان، دندان‌پزشک وجود نشانه‌های فرسایش اسیدی مینای دندان را بررسی کند. در صورت تأیید رفلاکس، درمان مناسب می‌تواند به کنترل آن و کاهش مشکلات مرتبط کمک کند.
۴. دیابت
بوی بد دهان ممکن است یکی از نشانه‌های دیابت یا عارضه‌ای مرتبط با این بیماری باشد.
به گفته دکتر کان، افزایش قند خون می‌تواند با آسیب رساندن به رگ‌های خونی و تضعیف بافت‌های نگهدارنده دندان، لثه‌ها را در برابر بیماری‌های پریودنتال آسیب‌پذیرتر کند. رشد باکتری‌ها و مشکلات لثه نیز می‌توانند به بوی نامطبوع دهان دامن بزنند.
کنترل قند خون در محدوده هدف تعیین‌شده برای هر فرد و رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان می‌تواند به کاهش این مشکلات کمک کند.
البته بوی بد دهان به‌تنهایی به معنای ابتلا به دیابت نیست و برای تشخیص این بیماری باید از ارزیابی پزشکی و آزمایش‌های لازم استفاده کرد.
چه زمانی برای بوی بد دهان باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگر بوی بد دهان، به‌ویژه بویی شبیه مدفوع یا بویی ترش و ناخوشایند، با وجود رعایت بهداشت دهان و دندان ادامه پیدا کند، بهتر است به دندان‌پزشک مراجعه شود.
دندان‌پزشک می‌تواند علت‌هایی را بررسی کند که ممکن است به‌سادگی قابل مشاهده نباشند؛ از جمله پوسیدگی دندان یا آبسه‌های پنهان.
دکتر کان می‌گوید اگر از نظر دندان‌پزشکی علت مشخصی پیدا نشود، مراجعه به پزشک برای بررسی سایر عوامل زمینه‌ای ضروری است.
نکته مهم این است که خوشبوکننده‌های دهان ممکن است بوی نامطبوع را موقتاً بپوشانند، اما جایگزین شناسایی و درمان علت اصلی آن نیستند.