آژانس بینالمللی انرژی (IEA) میگوید جهان میتواند وابستگی انرژی خود به تنگه هرمز را پایان دهد، به شرط آنکه حدود ۲۴۰ میلیارد دلار برای توسعه خطوط لوله جایگزین و منابع جدید تأمین انرژی سرمایهگذاری کند.
به گزارش انتخاب، پیش از آنکه جنگ ایران در سال جاری جریان انرژی از این آبراه را مختل کند، حدود ۲۰ درصد نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) جهان از تنگه هرمز عبور میکرد؛ اختلالی که یکی از بزرگترین شوکهای عرضه انرژی در تاریخ را رقم زد.
فاتح بیرول، رئیس آژانس بینالمللی انرژی، گفت: «جهان میتواند بهطور بالقوه بدون تنگه هرمز هم به کار خود ادامه دهد. این کار دشوار است، اما امکانپذیر است.»
آژانس در گزارش سالانه چشمانداز انرژی جهان اعلام کرد که متعادل کردن بازار نفت بدون بازگشت جریان نفت از تنگه هرمز امکانپذیر است، اما این کار به حدود ۴۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در خطوط لوله جدید و ۲۰۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری در میادین نفتی دیگر نقاط جهان نیاز دارد.
آژانس اشاره کرد که خط لوله شرق به غرب عربستان سعودی، که امکان انتقال صادرات نفت این کشور به دریای سرخ را فراهم کرد، در ماههای نخست جنگ حدود ۶۰ میلیارد دلار درآمد برای این کشور حفظ کرد.
به گفته آژانس، خطوط لوله جدید در عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عراق میتوانند ظرفیت انتقال نفت خام از مسیرهای دورزننده تنگه هرمز را به حدود ۱۵ میلیون بشکه در روز افزایش دهند.
در کنار کاهش تقاضای نفت و افزایش تولید در سایر نقاط جهان، جریان نفت از تنگه هرمز میتواند از سطح پیش از جنگ، یعنی ۲۰ میلیون بشکه در روز، تا سال ۲۰۳۵ به تنها ۲ میلیون بشکه در روز کاهش یابد.
با این حال، آژانس هشدار داد که برای صادرات گاز طبیعی مایع قطر، یکی از بزرگترین تولیدکنندگان جهان، هیچ مسیر جایگزین صادراتی وجود ندارد.
این سرمایهگذاریهای سنگین در شرایطی انجام خواهد شد که آینده بازار نفت و گاز با عدم قطعیت روبهرو است. آژانس احتمال میدهد کشورهایی که از بحران امسال آسیب دیدهاند، وابستگی خود به واردات سوختهای فسیلی را بهشدت کاهش دهند.
بیرول گفت: «هیچ مسیر معتبر و قابل تصوری نمیبینم که جهان انرژی به وضعیت قبل از این بحران بازگردد.»
آژانس بینالمللی انرژی میگوید کشورهای واردکننده نفت و گاز ممکن است به منابع داخلی انرژی مانند زغالسنگ، انرژی هستهای و انرژیهای تجدیدپذیر روی بیاورند و روند برقیسازی حملونقل و گرمایش را سرعت ببخشند.
این آژانس در گزارش سالانه خود تحلیل جدیدی ارائه کرده که مسیرهای متفاوت آینده مصرف سوختهای فسیلی را بررسی میکند.
در سناریوی «سیاستهای فعلی»، که آینده را بر اساس سیاستها و مقررات موجود کشورها ترسیم میکند، تقاضای جهانی نفت از ۱۰۲ میلیون بشکه در روز در سال جاری به ۱۱۴ میلیون بشکه در روز در سال ۲۰۵۰ افزایش خواهد یافت.
اما در سناریوی جدیدی که واکنش قوی کشورها به بحران را فرض میکند، تقاضای نفت تا سال ۲۰۵۰ به ۸۵ میلیون بشکه در روز کاهش مییابد.
بیرول گفت کشورها میان کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی وارداتی و احتمال مازاد عرضه نفت ارزان در دوران پس از جنگ گرفتار خواهند شد؛ مازادی که میتواند خریداران را به سمت نفت سوق دهد.
آینده بازار گاز طبیعی مایع (LNG) نیز با خطر مواجه است
بیرول گفت چشمانداز بازار LNG بهویژه آسیبپذیر است. صنعت LNG قصد دارد طی دهههای آینده صدها میلیارد دلار برای افزایش چشمگیر ظرفیت تولید سرمایهگذاری کند؛ بهویژه در آمریکا و قطر، با این امید که تقاضا، خصوصاً در آسیا، افزایش یابد.
اما بیرول گفت نگرانی فزایندهای در آسیا درباره وابستگی به گاز خارجی مشاهده کرده است.
گزارش آژانس احتمال میدهد اگر دولتهای آسیایی وابستگی خود به واردات را کاهش دهند، تا سال ۲۰۳۵ ظرفیت سالانهای معادل ۲۶۰ میلیارد مترمکعب LNG ممکن است مازاد بر نیاز بازار باشد؛ رقمی که تقریباً معادل ۸۰ درصد مصرف سالانه گاز اتحادیه اروپا است.
بیرول در گفتوگو با فایننشال تایمز گفت: «ما در چهار سال، دو بحران بزرگ گاز داشتیم.»
او افزود که اکنون درباره سرمایهگذاری در پایانههای واردات و خطوط لوله جدید LNG، در آسیا تردیدهایی وجود دارد.
بیرول گفت: «البته در ذهن برخی افراد، پرسشهای مشروعی درباره آینده LNG وجود دارد. LNG زیادی در راه است، اما سؤال این است که آیا خریدار خواهد داشت یا نه.»
