تهران-ایرنا- تعیین جایزه برای اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران، تناقض‌های روایت واشنگتن از نتایج جنگ را بار دیگر آشکار کرد؛ دولتی که از «نابودی کامل» تأسیسات و نظارت دقیق بر آنها سخن می‌گفت، اکنون برای دریافت اطلاعات پول پیشنهاد می‌کند.
به گزارش خبرنگار سیاست خارجی ایرنا، فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا (سنتکام) در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس، فراخوان برنامه «پاداش برای عدالت» وزارت خارجه این کشور را بازنشر کرد که براساس آن، برای اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای ایران تا ۲۰ میلیون دلار جایزه و امکان انتقال به خارج در نظر گرفته شده است. این فراخوان، تأسیسات، تجهیزات، کارکنان از جمله اعضای جامعه علمی و جابه‌جایی هر یک از آنها را در بر می‌گیرد.
انتشار این پیام در شرایطی صورت می‌گیرد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پس از حملات به تأسیسات هسته‌ای ایران در جنگ ۱۲ روزه، از «نابودی کامل» مراکز اصلی غنی‌سازی سخن گفته بود. او سپس جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای و تلاش تهران برای بازسازی برنامه را از دلایل آغاز حملات ۹ اسفند ۱۴۰۴ معرفی کرد. اکنون همان موضوع، بار دیگر در کانون فراخوان اطلاعاتی و تهدیدهای نظامی واشنگتن قرار گرفته است.
«سید عباس عراقچی» وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران روز ۱۹ آبان‌ماه در نامه ای به «آنتونیو گوترش» دبیرکل سازمان ملل، خانم «سانیتا پاولوتا-دسلاندس» رئیس شورای امنیت و «رافائل گروسی» مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی در مورد «اعلامیه نفرت انگیز و تاسف بار وزارت امور خارجه آمریکا برای پاداشی تا سقف ۲۰ میلیون دلار آمریکا در ازای ارائه اطلاعات درباره برنامه هسته‌ای صلح آمیز ایران» نوشت: «جمهوری اسلامی ایران از دبیرکل سازمان ملل متحد، شورای امنیت و مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی درخواست می‌کند که این اعلامیه نفرت‌انگیز را به‌صراحت و بدون هیچ‌گونه ابهامی محکوم کنند.»
عراقچی تصریح کرد: «همچنین از دبیرکل و شورای امنیت درخواست می‌شود: بی‌درنگ توجه جامعه بین‌المللی را به پیامدهای جدی اعلامیه آمریکا برای حفظ صلح و امنیت بین‌المللی جلب نمایند و در چارچوب مسئولیت‌های خود بر اساس منشور ملل متحد، به تهدیداتی که اقدامات آمریکا متوجه ایمنی و امنیت تأسیسات هسته‌ای، تجهیزات و کارکنان مرتبط با آنها می‌سازد، رسیدگی کرده و آمریکا را در قبال اقدامات متخلفانه مستمر خود پاسخگو سازند.»
از ادعای «نابودی کامل» تا جست‌وجوی اطلاعات
کاخ سفید در ۲۵ ژوئن ۲۰۲۵، در اطلاعیه‌ای با عنوان «تأسیسات هسته‌ای ایران نابود شده‌اند و ادعاهای خلاف آن اخبار جعلی است»، از ارزیابی ترامپ درباره نتایج حملات دفاع کرد. پیام سیاسی این موضع روشن بود: عملیات نظامی به هدف خود رسیده و مراکز اصلی برنامه غنی‌سازی ایران از میان رفته‌اند.
با این حال، پس از گذشت مدت زمان کوتاهی قطعیت این ادعا حتی در اسناد رسمی دولت آمریکا نیز مورد تردید قرار گرفت. سرویس پژوهشی کنگره گزارش داده است که راهبرد امنیت ملی ۲۰۲۵ در مورد اقدام نظامی آمریکا در تیر ماه ۱۴۰۴ از «تضعیف چشمگیر» برنامه هسته‌ای ایران سخن می‌گوید، در حالی که راهبرد دفاع ملی ۲۰۲۶ همچنان تعبیر «نابودی» را به کار می‌برد.
شبکه سی‌ان‌ان نیز در گزارش خود درباره جایزه اطلاعاتی، همین ناسازگاری را مورد اشاره قرار می‌دهد: دولت آمریکا برای اطلاعات درباره برنامه‌ای پول پیشنهاد می‌کند که رئیس‌جمهور آن بارها از نابودی‌اش سخن گفته است.
این فراخوان جدید سوال‌های قبلی را دوباره زنده می‌کند؛ اگر نتیجه حملات تیرماه سال گذشته به اندازه ادعای رئیس‌جمهور قطعی بود، چرا همان پرونده همچنان مبنای عملیات اطلاعاتی و توجیه حملات بعدی قرار دارد؟
چشم‌هایی که «همه‌چیز» را می‌بینند
تناقض دیگر به اظهارات ترامپ درباره توان نظارتی آمریکا بازمی‌گردد. رئیس‌جمهور آمریکا در ۳ آبان مدعی شد واشنگتن از فضا حتی می‌تواند «نشان روی پیراهن یک نفر» را بخواند. او درباره سایت‌های هسته‌ای ایران گفت: «دقیقاً می‌دانیم چه می‌گذرد» و افزود که در تأسیسات بمباران‌شده رفت‌وآمد زیادی انجام نمی‌شود و آمریکا آنها را زیر نظر دارد.
کمتر از دو هفته بعد، سنتکام فراخوان دریافت اطلاعات درباره تأسیسات، تجهیزات، کارکنان و جابه‌جایی‌های مرتبط با برنامه هسته‌ای ایران را منتشر کرد. حال سوال این است که آمریکا از فضا همه چیز را زیر نظر دارد یا نیاز به انتشار فراخوان در شبکه‌های اجتماعی برای جذب جاسوس از برنامه هسته‌ای ایران دارد؟
بازسازی؛ حلقه اتصال دو روایت متعارض
ادعای «بازسازی» به دولت ترامپ امکان داده است بدون پس گرفتن روایت پیروزی در جنگ نخست، حمله بعدی را نیز ضروری معرفی کند. در این چارچوب، تأسیسات در عملیات قبلی نابود شده‌اند، اما تلاش برای احیای آنها، عملیات تازه‌ای را توجیه می‌کند.
گزارش راستی‌آزمایی پایگاه اینترنتی «فکت‌چک» در ۱۲ اسفند ۱۴۰۴، سه روز بعد از آغاز تجاوز نظامی مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران منتشر کرد، نشان می‌دهد کارشناسان کنترل تسلیحات درباره کفایت شواهد علنی این ادعا تردید داشته‌اند. داریل کیمبال، مدیر اجرایی انجمن کنترل تسلیحات، در این گزارش گفت شواهد ارائه‌شده از سوی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، تحلیل مستقل تصاویر ماهواره‌ای یا اطلاعات ارائه‌شده به کنگره، نشان نمی‌داد ایران در حال بازسازی مراکز آسیب‌دیده و آماده شدن برای ازسرگیری غنی‌سازی بوده است.
در همان دوران برخی نمایندگان مجلسین آمریکا، با استناد به ادعای پیشین ترامپ درباره نابودی مراکز اصلی غنی‌سازی، ضرورت عملیات جدید را زیر سؤال برده‌اند.
اهدافی که به پایان نرسیدند
ادعای پیروزی در پرونده هسته‌ای، بخشی از مجموعه گسترده‌تری از اهداف اعلام‌شده جنگ بود. دولت آمریکا در آغاز عملیات فوریه، نابودی توان موشکی، از میان بردن نیروی دریایی و جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هسته‌ای را از اهداف خود معرفی کرد.
اندیشکده استیمسون در گزارشی در ۲۲ سپتامبر با عنوان «آیا جنگ ایران ارزشش را دارد؟ شش ماه بعد، همچنان نه»، تحقق اهداف اعلامی واشنگتن را زیر سؤال برد. این گزارش نتیجه گرفت برنامه هسته‌ای ایران حذف نشده، توان موشکی و زیرساخت آن از میان نرفته و حمایت تهران از گروه‌های منطقه‌ای نیز پایان نیافته است. همان گزارش، انتقال تمرکز آمریکا به بازگشایی تنگه هرمز را نشانه دیگری از تغییر مسیر جنگ دانست؛ واشنگتن به جای اعلام تحقق اهداف اولیه، با بحرانی روبه‌رو شده بود که خود جنگ در ایجاد آن نقش داشت.
در چنین شرایطی، زمینه‌سازی برای بازگرداندن پرونده هسته‌ای به مرکز تهدیدها، کارکرد سیاسی مشخصی پیدا می‌کند: هدفی که پیش‌تر تحقق‌یافته معرفی شده بود، دوباره به مأموریتی ناتمام تبدیل می‌شود؛ مأموریتی که باقی ماندن آن می‌تواند برای ادامه فشار و حمله بعدی مورد استناد قرار گیرد.
مذاکره زیر سایه تهدید تازه
ترامپ در ۱۷ آبان در مصاحبه‌ای گفت در صورت پیشرفت مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای و بازگشایی تنگه هرمز، صدور دستور حملات تازه «بسیار نامحتمل» است. یک روز بعد نیز اعلام کرد فعلاً از حملات جدید خودداری می‌کند. این مواضع نشان می‌دهد گزینه نظامی از مذاکرات کنار گذاشته نشده است.
اهمیت فراخوان جدید سنتکام در رقم جایزه نیست. این فراخوان تازه‌ترین حلقه از روایتی است که در آن، برنامه هسته‌ای ایران یک بار «نابودشده» معرفی می‌شود، بار دیگر در آستانه بازسازی قرار می‌گیرد و سپس به موضوع خرید اطلاعات و تهدید نظامی تبدیل می‌شود.
فراخوان سنتکام را می‌توان در چارچوب بازتولید توجیه‌های پیشین برای حفظ گزینه نظامی تحلیل کرد؛ نه به این دلیل که تعیین جایزه، به‌تنهایی تصمیم به حمله را ثابت می‌کند بلکه به این دلیل که همان پرونده‌ای که پایان‌یافته اعلام شده بود، دوباره برای ضروری نشان دادن فشار و امکان اقدام نظامی به کار گرفته می‌شود.
تا زمانی که دولت آمریکا درباره حدود خسارت‌ها، شواهد بازسازی و دستاوردهای جنگ پاسخ روشنی ندهد، تکرار تهدید هسته‌ای بیش از آنکه نشانه موفقیت راهبرد نظامی باشد، یادآور اهداف تحقق‌نیافته و بازیافت بهانه‌های پیشین خواهد بود.