بجنورد- ایرنا- پیش‌بینی بارش‌های فرانرمال تحت تاثیر ال‌نینو فرصتی تازه پیش روی کشاورزی خراسان‌شمالی گذاشته است؛ موقعیتی که برای تبدیل شدن به افزایش تولید، به تصمیم‌های به‌موقع در کشت ۲۱۶ هزار هکتار از اراضی استان، مدیریت رطوبت خاک و استفاده اصولی از نهاده‌ها نیاز دارد.
به گزارش ایرنا، پیش‌بینی بارش‌های بیش از نرمال در پی تاثیر پدیده ال‌نینو ضرورت برنامه‌ریزی دقیق برای کشت پاییزه را دوچندان کرده است. در چنین شرایطی باران تنها یک پدیده جوی نیست بلکه فرصتی برای احیای امید در مزارع، کاهش وابستگی به منابع آب آبی و افزایش بهره‌وری زمین‌های کشاورزی به شمار می‌رود؛ فرصتی که ارزش آن به میزان آمادگی کشاورزان و سرعت اقدام در روزهای پیش رو گره خورده است.
کارشناسان از کشاورزان خواسته‌اند با توجه به بارندگی‌های اخیر، عملیات کشت غلات و دانه‌های روغنی را با رعایت تقویم زراعی تسریع کنند و از رطوبت ایجادشده در خاک برای استقرار بهتر بذر و افزایش سطح سبز مزارع بهره گیرند.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان‌شمالی با اشاره به بارندگی موثر ۲۴ ساعت گذشته از کشاورزان به‌ویژه دیم‌کاران خواست فرصت فراهم‌شده را از دست ندهند و هرچه سریع‌تر برای کشت محصولات پاییزه اقدام کنند.
هادی عزیزی در گفت‌وگو با ایرنا اظهار کرد: بارندگی‌های اخیر شرایط مناسبی برای آغاز و تسریع کشت پاییزه فراهم کرده است و کشاورزان باید با توجه به محدودیت زمانی برخی محصولات از این فرصت به‌درستی استفاده کنند.
وی با تاکید بر ضرورت توجه به زمان کاشت کلزا افزود: مهلت کشت این محصول در مناطق گرم استان تا پایان مهرماه است و کشاورزان باید با برنامه‌ریزی مناسب از دست رفتن فرصت کشت را به کاهش سطح سبز و افت عملکرد محصول تبدیل نکنند.
اهمیت این توصیه زمانی بیشتر روشن می‌شود که بدانیم کشت پاییزه فقط به معنای کاشت بذر در زمین نیست؛ بلکه زمان کاشت، میزان رطوبت خاک، کیفیت بذر و نحوه تغذیه گیاه در کنار یکدیگر سرنوشت بخش مهمی از تولید سال زراعی را تعیین می‌کنند.
۲۱۶ هزار هکتار در انتظار بذرپاشی
برنامه‌ریزی برای کشت پاییزه سال زراعی جاری در سطح ۲۱۶ هزار هکتار از اراضی کشاورزی خراسان‌شمالی انجام شده است؛ گستره‌ای که می‌تواند با مدیریت صحیح منابع و رعایت توصیه‌های فنی، سهم مهمی در تامین محصولات اساسی و بهبود معیشت کشاورزان داشته باشد.
کشت به‌موقع گندم، جو و دانه‌های روغنی در خراسان‌شمالی می‌تواند به بهره‌گیری بهتر از رطوبت خاک و تقویت تولید محصولات راهبردی کمک کند
عزیزی با بیان اینکه کشت پاییزه استان شامل محصولات راهبردی گندم، جو، کلزا، کاملینا و گلرنگ است، گفت: اقدامات لازم برای تامین بذر، کودهای شیمیایی و سموم مورد نیاز انجام شده و نهاده‌های مورد نیاز از طریق کارگزاری‌ها در دسترس کشاورزان قرار دارد.
وی تاکید کرد: گندم‌کاران و جوکاران نیز باید متناسب با تقویم کشت و نوع رقم انتخابی، عملیات کاشت را انجام دهند؛ چراکه استفاده از رطوبت مناسب خاک در پاییز می‌تواند به استقرار بهتر گیاه و افزایش احتمال دستیابی به سطح سبز مطلوب کمک کند.
کارشناسان کشاورزی همچنین استفاده از بذرهای اصلاح‌شده و تامین متعادل عناصر غذایی را از عوامل موثر در پایداری تولید می‌دانند. بر اساس توصیه‌های فنی اعلام‌شده، مصرف ۸۰ درصد کود اوره سهمیه هر هکتار همزمان با کاشت، همراه با مقدار کامل کودهای فسفاته و پتاسه می‌تواند در تامین نیاز غذایی اولیه گیاه نقش داشته باشد؛ البته میزان و شیوه مصرف باید با توجه به شرایط خاک، محصول و توصیه کارشناسی تعیین شود.
در این میان، آب سبز یا رطوبتی که از بارش در خاک ذخیره می‌شود برای کشت دیم اهمیت ویژه‌ای دارد. این منبع طبیعی می‌تواند وابستگی به آب آبی را کاهش دهد و زمینه استفاده بهتر از بارش‌های پاییزی را فراهم کند. با این حال، بهره‌مندی از آن به زمان مناسب کاشت، حفظ رطوبت خاک و انتخاب محصول و رقم سازگار با شرایط منطقه وابسته است.
کاملینا؛ امیدی برای کشت کم‌آب‌بر
توسعه دانه‌های روغنی کم‌آب‌بر، یکی دیگر از محورهای برنامه کشت پاییزه خراسان‌شمالی است؛ راهبردی که علاوه بر استفاده بهینه از منابع آب و خاک، می‌تواند در کاهش وابستگی کشور به واردات روغن خوراکی نقش‌آفرین باشد.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خراسان‌شمالی از اجرای برنامه‌های ترویجی برای توسعه کشت کاملینا در روستاهای استان خبر داد و گفت: با توجه به ادامه فرصت کشت این محصول تا دی‌ماه، انتظار می‌رود سطح زیرکشت کاملینا به بیش از هفت هزار هکتار برسد.
برنامه کشت پاییزه در ۲۱۶ هزار هکتار از اراضی خراسان‌شمالی تدوین شده است و کارشناسان بر تسریع بذرپاشی با استفاده از رطوبت بارش‌های اخیر تاکید دارند
عزیزی با اشاره به سازگاری این گیاه روغنی با شرایط اقلیمی استان اظهار کرد: کاملینا به‌صورت دیم کشت می‌شود و توسعه آن با هدف افزایش بهره‌وری و استفاده بهینه از منابع آب و خاک در دستور کار قرار دارد.
وی افزود: توسعه محصولاتی مانند کاملینا، کلزا، گلرنگ و آفتابگردان از برنامه‌های مهم بخش کشاورزی برای افزایش تولید داخلی دانه‌های روغنی و تقویت خوداتکایی در تامین روغن خوراکی است.
طرح جهش تولید در دیمزارهای استان نیز با هدف جلوگیری از بلااستفاده ماندن اراضی مستعد و توسعه کشت محصولات متنوع دنبال می‌شود. کشت دانه‌های روغنی، حبوبات و گیاهان علوفه‌ای در تناوب با غلات می‌تواند ضمن بهبود بهره‌وری زمین، به تنوع‌بخشی تولید و تقویت اقتصاد کشاورزان کمک کند.
با وجود این بارش‌های بیشتر به‌تنهایی تضمین‌کننده افزایش تولید نیستند. اگر عملیات کاشت از زمان مناسب خود عقب بماند یا انتخاب بذر و مدیریت تغذیه گیاه متناسب با شرایط مزرعه نباشد، بخشی از ظرفیت ایجادشده بر اثر بارندگی‌ها از دست خواهد رفت. از این رو، هماهنگی میان کشاورزان، کارشناسان ترویج و تامین‌کنندگان نهاده‌ها برای بهره‌گیری از این فرصت اهمیت دارد.
از سوی دیگر، احتمال بارش‌های رگباری و وقوع سیلاب‌های ناگهانی نیز ضرورت آمادگی را یادآوری می‌کند. کارشناسان توصیه کرده‌اند بذر و کودهای شیمیایی در مکان‌های مسقف و ایمن نگهداری شود و از چرای دام در مسیر رودخانه‌ها و مسیل‌ها خودداری شود تا فرصت بارش به خسارت و آسیب تبدیل نشود.
خراسان‌شمالی با ۳۴۴ هزار هکتار اراضی کشاورزی، از مناطق مهم تولید محصولات زراعی و باغی کشور است و حدود ۳۸ درصد جمعیت شاغل استان در بخش کشاورزی فعالیت دارند. در چنین استانی، بهره‌گیری درست از بارش‌های پاییزی تنها یک موضوع فنی نیست، بلکه با درآمد کشاورزان، استمرار تولید و امنیت غذایی پیوند خورده است.
ال‌نینو ممکن است بارش‌های امیدبخشی به همراه داشته باشد، اما تبدیل این بارش‌ها به محصول به تصمیم‌های امروز در مزارع وابسته است.