تهران - ایرنا - رئیس‌جمهوری قزاقستان با هشدار نسبت به تشدید بحران‌های زیست‌محیطی در دریای خزر، خواستار اقدام فوری و هماهنگ کشورهای ساحلی برای حفاظت از این پهنه آبی شد و تاکید کرد که نباید تجربه تلخ خشک‌شدن و تخریب اکوسیستم دریای آرال در خزر تکرار شود.
به گزارش روز شنبه گروه آسیا و اقیانوسیه ایرنا از پایگاه اطلاع رسانی آکوردا، قاسم جومارت توکایف در هفتمین نشست «کنفرانس تعامل و اقدامات اعتمادسازی در آسیا» (سیکا) در باکو که دو روز پیش برگزار شده بود، نشست تنوع زیستی سازمان ملل متحد (COP۱۷) در ایروان، پیشنهاد گسترش دستور کار این سازمان به حوزه‌های هوش مصنوعی (AI)، دیپلماسی پیشگیرانه، همکاری‌های آبی و اتصال حمل‌ونقل منطقه‌ای را مطرح کرد.
وی با اشاره به فشارهای فزاینده بر نظام امنیت جهانی و غلبه رویکردهای نظامی بر حاکمیت قانون، افزود: پایه‌های معماری امنیت بین‌المللی در حال فرسایش است و شاهد تغییری خطرناک به نفع زور و به زیان قانونمندی هستیم.
رئیس‌جمهوری قزاقستان زمان وعده‌های تو خالی به پایان رسیده است، یادآور شد که اعضای سیکا در ششمین نشست خود در آستانه (سال ۲۰۲۲) بر سر تبدیل این مجمع به یک سازمان بین‌المللی تمام‌عیار به توافق رسیدند.
وی تاکید داشت که قزاقستان انتظار دارد تصویب اساسنامه سیکا نقشه راه فعالیت‌های آتی آن را مشخص کند.
این مقام ارشد قزاقستانی با تاکید بر اینکه پیشگیری از درگیری‌ها همواره کارآمدتر و کم‌هزینه‌تر از مهار آن‌هاست، خواستار تعامل فعال‌تر سیکا با سازمان ملل، سازمان همکاری شانگهای و اتحادیه کشورهای مستقل مشترک‌المنافع (CIS) شد.
افزودن هوش مصنوعی و امنیت سایبری به دستور کار سیکا
توکایف همچنین بر لزوم هماهنگی دستور کار سیکا با تحولات شتابان فناوری تاکید و پیشنهاد کرد که هوش مصنوعی به عنوان «ششمین بخش» همکاری‌های این سازمان، تصویب شود.
وی ضمن هشدار درباره خطرات حملات سایبری و احتمال خروج سیستم‌های هوش مصنوعی از کنترل‌های امنیتی، افزود: توسعه هوش مصنوعی نباید از توانایی بشر در حفظ کنترل موثر بر آن پیشی گیرد، بنابراین اقدامات اعتمادسازی باید به حوزه دیجیتال نیز تعمیم یابد.
تقویت پیوندهای حمل‌ونقل و انرژی سبز
رئیس‌جمهوری قزاقستان ضمن استقبال از روند آشتی میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان، پیشنهاد تدوین «راهبرد اتصال حمل‌ونقل سیکا» را مطرح کرد تا ظرفیت مسیرهای ترانزیتی مانند «ابتکار کمربند و جاده»، «کریدور شمال-جنوب»، «کریدور میانی» و «ابتکار ترامپ»، مورد ارزیابی قرار گیرد.
وی به توافق‌نامه سه‌جانبه میان قزاقستان، جمهوری آذربایجان و ازبکستان برای مشارکت راهبردی در زمینه انرژی سبز اشاره کرد؛ مشارکتی که زمینه را برای ایجاد «کریدور انرژی سبز خزر» و اتصال شبکه‌های برق این کشورها به بازارهای اروپایی از طریق دریای سیاه فراهم می‌سازد.
ابتکارات در حوزه آب و سرمایه انسانی
توکایف کمبود آب و تخریب اکوسیستم‌ها را از چالش‌های بنیادین آسیا دانست و یادآور شد که منطقه آسیا-اقیانوسیه با وجود میزبانی از ۶۰ درصد جمعیت جهان، تنها ۳۵ درصد از منابع آب شیرین کره زمین را در اختیار دارد.
وی پیشنهاد تشکیل «مشارکت آبی سیکا» با محوریت تبادل فناوری و پژوهش‌های مشترک را مطرح کرد.
این مقام ارشد قزاقستانی بر پیشنهاد قبلی کشورش مبنی بر تلسیس «سازمان بین‌المللی آب» زیر نظر سازمان ملل متحد پافشاری کرد و خواستار آن شد که کشورهای آسیای مرکزی و جمهوری آذربایجان این طرح را پیش ببرند.
وی همچنین اعلام کرد که از سال ۲۰۲۷، برنامه بورسیه و کمک‌هزینه‌های پژوهشی در زمینه امنیت و اعتمادسازی را برای دانشجویان و محققان هر ۲۸ کشور عضو سیکا ارائه خواهد داد.
حفاظت از تنوع زیستی و اکوسیستم دریای خزر
توکایف حفاظت از تنوع زیستی را مسئولیتی مشترک برای رفاه و امنیت بلندمدت دانست و تاکید کرد که اولویت‌های زیست‌محیطی باید فارغ از اختلافات سیاسی دنبال شوند.
وی افزایش جمعیت بز کوهی سایگا از ۲۱ هزار راس در سال ۲۰۰۳ به چهار میلیون و ۷۰۰ هزار راس در بهار امسال (شامل ۹۸ درصد جمعیت جهانی آن) را دستاوردی مهم خواند. همچنین به افزایش جمعیت پلنگ برفی به ۱۹۰ قلاده، رهاسازی ببر توران در طبیعت پس از ۷۰ سال و برنامه‌های مشترک برای احیای اسب پرزوالسکی، اشاره کرد.
رئیس جمهوری قزاقتستان ضمن ابراز نگرانی نسبت به کاهش جمعیت فک‌های خزر از یک میلیون قلاده در قرن گذشته به ۲۷۰ هزار قلاده، مقامات پنج کشور ساحل دریای کاسپین خواست تا برای جلوگیری از تکرار فاجعه زیست‌محیطی دریای آرال، اقدامات هماهنگ و فوری انجام دهند.
وی بار دیگر خواستار تاسیس «صندوق بین‌المللی حفاظت از گونه‌های نادر» شد و از اتخاذ برنامه ملی ۱۰ ساله حفاظت از تنوع زیستی و ایجاد «بانک ملی ژنتیک» خبر داد.
توکایف همچنین پیشنهاد کرد از مرکز بین‌المللی هوش مصنوعی در آستانه برای پایش اکوسیستم و پیش‌بینی خطرات زیست‌محیطی استفاده شود و دفتر منطقه‌ای دبیرخانه کنوانسیون تنوع زیستی در آلماتی، استقرار یابد.