شیراز-ایرنا- ورزش فارس در المپیک جوانان ۲۰۱۸ بوئنوس‌آیرس سه نماینده داشت که حاصل تلاش آنها ۲ مدال طلا و یک عنوان چهارمی بود، اما در المپیک جوانان ۲۰۲۶ داکار، سهم این استان تنها یک ورزشکار و یک مدال نقره شد؛ تفاوتی که پرسش‌هایی جدی را درباره وضعیت استعدادیابی، پشتوانه‌سازی و حمایت از ورزشکاران پایه در این استان مطرح می‌کند.
به گزارش خبرنگارایرنا، در رقابت‌های ۲۰۱۸ بوئنوس‌آیرس، نوید محمدی در رشته کاراته و امیررضا ده‌بزرگی در کشتی فرنگی به مدال طلا دست یافتند و محمدرضا رحمانی نیز در پرتاب دیسک چهارم شد. این نتایج نشان می‌داد فارس در آن مقطع توانایی شناسایی و پرورش استعدادهایی را دارد و می‌توانند در سطح جهانی بدرخشند.
پس از آن، همه‌گیری کرونا مانع از برگزاری المپیک جوانان ۲۰۲۲ شد و حالا در المپیک ۲۰۲۶ داکار، پارسا شهشهانی تنها نماینده فارس بود که با کسب مدال نقره شنا، نخستین مدال‌آور شنای ایران در تاریخ المپیک جوانان لقب گرفت.
اگرچه مدال ارزشمند شهشهانی دستاوردی قابل توجه برای ورزش استان و کشور است، اما مقایسه تعداد نمایندگان فارس در این دو دوره، موضوعی فراتر از نتیجه یک مسابقه را پیش روی متولیان ورزش قرار می‌دهد؛ چرا دامنه حضور ورزشکاران فارس در رقابت‌های پایه المپیکی محدودتر شده و برای بازسازی جایگاه این استان چه برنامه‌ای وجود دارد؟
برای بررسی این موضوع، با رئیس گروه ورزش قهرمانی اداره کل ورزش و جوانان فارس به گفت‌وگو نشستیم.
میثم عالیشوندی ضمن پذیرش بخشی از افت ایجادشده، گفت: عواملی مانند نبود برنامه‌ریزی مستمر در سال‌های گذشته، محدودیت اعتبارات، ضعف زیرساخت‌ها و حذف برخی رشته‌های مدال‌آور از برنامه المپیک جوانان در این وضعیت مؤثر بوده است.
کاهش جایگاه ورزش پایه فارس؛ نتیجه چند سال بی‌برنامگی
عالیشوندی درباره وضعیت ورزش قهرمانی فارس و کاهش تعداد نمایندگان استان در المپیک جوانان گفت: اگر از نگاه عمومی به موضوع بنگریم، پذیرش افت ورزش استان قابل قبول است، اما بررسی تخصصی این مساله عوامل مختلفی را نشان می‌دهد.
وی یکی از مهم‌ترین دلایل را نبود برنامه‌ریزی منسجم در سال‌های گذشته عنوان کرد و افزود: باید بپذیریم که در چند سال گذشته اداره ورزش و جوانان در این حوزه بدون برنامه مشخص، حرکت کرده است.
عالیشوندی اضافه کرد: اگرچه تلاش‌هایی برای برنامه‌ریزی و توجه بیشتر به ورزش قهرمانی و ورزشکاران نخبه انجام شد، اما آن‌گونه که باید مورد توجه و حمایت قرار نگرفت.
رئیس گروه ورزش قهرمانی فارس ادامه داد: از سوی دیگر، سیاست اعزام ورزشکاران به بازی‌های آسیایی و المپیک جوانان نیز در سال‌های اخیر بیشتر بر انتخاب نفراتی متمرکز بوده که شانس واقعی کسب مدال دارند؛ زیرا این رقابت‌ها جای تجربه‌اندوزی صرف نیست و باید با آمادگی و توانایی رقابت برای کسب نتیجه در آنها حاضر شد.
حذف رشته‌های مدال‌آور؛ یک عامل موثر در کاهش سهم فارس
در ادامه این گفت‌وگو، پرسش اصلی این بود که آیا حذف برخی رشته‌ها از المپیک جوانان می‌تواند توجیه‌کننده کاهش نمایندگان فارس باشد و چرا در رشته‌های دیگر، استعدادهای جدیدی برای حضور در این رقابت‌ها پرورش نیافته‌اند؟
عالیشوندی در پاسخ، با اشاره به نتایج دوره ۲۰۱۸ بوئنوس‌آیرس گفت: فارس در آن دوره سه نماینده در رشته‌های کاراته، کشتی فرنگی و دوومیدانی داشت و توانست ۲ مدال طلا و یک عنوان چهارمی به دست آورد. در دوره جدید، ۲ رشته کشتی فرنگی و کاراته از برنامه المپیک جوانان حذف شدند و این موضوع فرصت حضور ورزشکاران مستعد فارس در این رقابت‌ها را از بین برد.
وی افزود: فارس در کشتی فرنگی همواره صاحبِ سبک و ورزشکاران توانمندی بوده و در کاراته نیز ظرفیت‌های خوبی دارد؛ بنابراین اگر این رشته‌ها در برنامه المپیک جوانان باقی می‌ماندند، این استات می‌توانست نمایندگانی با شانس بالای کسب مدال داشته باشد.
عالیشوندی همچنین به محدودیت سهمیه‌های ایران در برخی رشته‌ها اشاره کرد و گفت: در تکواندو تنها یک سهمیه برای کشور در نظر گرفته شده بود و فارس ورزشکار مستعدی مانند ابوالفضل نجفی را داشت که به اعتقاد ما شایستگی حضور در این رقابت‌ها را داشت، اما در نهایت نماینده دیگری انتخاب شد.
وی همچنین به ظرفیت‌های دوومیدانی و تیرو کمان بانوان استان اشاره کرد و افزود: ورزشکارانی مانند ستایش حصاری و زینب تابش در دو و میدانی و ساینا کشاورزی در تیرو کمان از استعدادهایی بودند که شانس حضور در این مسیر را داشته باشند، اما ورزش قهرمانی علاوه بر برنامه‌ریزی، به شرایط مسابقه، آمادگی و اتفاقات ورزشی نیز وابسته است.
استعداد هست، اما زیرساخت و پشتیبانی کافی نیست
یکی از محورهای مهم این گفت‌وگو، چرایی محدود ماندن موفقیت‌های فارس به چند رشته خاص بود؛ موضوعی که با وجود ظرفیت‌های انسانی استان، همچنان نیازمند پاسخ روشن است.
عالیشوندی در این باره گفت: هر استان با توجه به شرایط جغرافیایی، اقلیمی، امکانات و ظرفیت‌های انسانی خود، در برخی رشته‌ها استعداد بیشتری دارد.
او عنوان کرد: برای نمونه مازندران در کشتی و برخی رشته‌های قدرتی ظرفیت ویژه‌ای دارد و خوزستان نیز در کشتی فرنگی و تکواندو از توانمندی‌های قابل توجهی برخوردار است.
عالیشوندی با اشاره به ظرفیت فارس در رشته‌هایی مانند روئینگ، گفت: ورزشکارانی همچون شاهان ریحانی وعلی صادقی در این رشته توانایی‌های خوبی داشتند و در سطح ملی مطرح شدند اما نبود امکانات مناسب تمرینی از جمله دریاچه و فضای استاندارد، روند پیشرفت این رشته را با مشکل مواجه کرده است.
رئیس گروه ورزش قهرمانی فارس ادامه داد: در دوچرخه‌سواری نیز پیست استاندارد در اختیار نداریم و باراین شرایط، نمی‌توان انتظار داشت که در رشته‌های پیستی به سطح بالایی برسیم.
عالیشوندی ادامه داد: برای مدال‌آوری باید علاوه بر شناسایی استعدادها، زیرساخت‌های لازم و شرایط مناسب برای تمرین و پشتیبانی ورزشکاران فراهم شود.
او با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای احیای روئینگ در فارس گفت: تلاش داریم این رشته را دوباره تقویت کنیم، زیرا معتقدیم ورزشکاران این رشته می‌توانند در آینده در رقابت‌های آسیایی و حتی المپیک شانس مدال‌آوری داشته باشد.
اعتبارات؛ حلقه مفقوده حمایت از قهرمانان
در بخش دیگری از مصاحبه، موضوع اعتبارات و میزان حمایت مستقیم از ورزش قهرمانی مطرح شد؛ پرسشی که پاسخ آن می‌تواند بخش مهمی از دلایل فاصله میان شناسایی استعداد و تبدیل شدن آن به قهرمان را روشن کند.
عالیشوندی با تاکید بر نقش منابع مالی در برنامه‌ریزی بلندمدت گفت: زمانی که مسئول ورزش قهرمانی اعتبارات مشخص و مستقلی در اختیار نداشته باشد، نمی‌تواند برای حمایت از استعدادها و پیگیری مستمر وضعیت آنها برنامه‌ریزی کند.
وی افزود: در دوره‌هایی که فارس در بازی‌های آسیایی و المپیک جوانان نتایج خوبی به دست آورد، اعتبار مشخصی به حوزه ورزش قهرمانی اختصاص می‌یافت و امکان حمایت از ورزشکاران نخبه، پیگیری وضعیت مربیان و رصد مستمر استعدادها فراهم بود.
عالیشوندی با اشاره به تجربه طرح نخبه‌پروری در سال‌های گذشته، بیان کرد: در آن دوره برنامه‌هایی برای شناسایی و حمایت از استعدادها داشتیم. برای نمونه غلامرضا فرخی که امروز به یکی از چهره‌های موفق کشتی فرنگی تبدیل شده است، از ورزشکارانی بود که مسیر ورزشی خود را در آن مقطع دنبال کرد.
او ادامه داد: البته نمی‌توان ادعا کرد موفقیت امروز او تنها حاصل آن طرح بوده، اما چنین برنامه‌هایی می‌توانند در ایجاد انگیزه و خودباوری ورزشکاران موثر باشند.
وی اظهار کرد: باید میان استعداد و نخبه تفاوت قائل شویم؛ همه استعدادها الزاما به قهرمان تبدیل نمی‌شوند، اما وظیفه ما این است که استعدادهای برتر را شناسایی کنیم، آنها را پرورش دهیم و با حمایت مناسب، زمینه تبدیل آنها به قهرمانان ملی و بین‌المللی را فراهم کنیم.
برنامه فارس برای المپیک ۲۰۲۸؛ هدف‌گذاری روی هشت رشته ورزشی
پرسش مهم دیگری این بود که اداره‌کل ورزش و جوانان فارس برای المپیک ۲۰۲۸ لس‌آنجلس چه برنامه‌ای دارد و قرار است روی کدام رشته‌ها سرمایه‌گذاری و تمرکز شود؟
رئیس گروه ورزش قهرمانی فارس در پاسخ به این پرسش، از بررسی و برنامه‌ریزی برای هفت تا هشت رشته ورزشی خبر داد و گفت: در رشته‌هایی مانند کشتی، وزنه‌برداری، تکواندو، تیراندازی با کمان و والیبال ظرفیت‌هایی داریم که می‌توان روی آنها سرمایه‌گذاری کرد.
او افزود: در سنگ‌نوردی نیز به استعدادهای موجود توجه داریم و رشته‌هایی مانند اسکواش و ژیمناستیک هم در برنامه بررسی ما قرار دارند.
عالیشوندی اظهار کرد: هدف ما این است که با شناسایی ورزشکاران مستعد در این رشته‌ها، زمینه حضور سه تا پنج نماینده از فارس در المپیک ۲۰۲۸ فراهم شود و بتوانیم رکورد حضور ورزشکاران استان در این رقابت‌ها را ارتقا دهیم.
او با اشاره به اینکه فارس در برخی دوره‌های المپیک حتی نماینده‌ای نداشته است، گفت: امیدواریم با برنامه‌ریزی و حمایت مناسب، در المپیک آینده حضور پررنگ‌تری داشته باشیم.
آموزش و پرورش و شهرداری‌ها؛ دو بازوی مهم استعدادیابی ورزشی
رئیس گروه ورزش قهرمانی فارس در بخش پایانی این گفت‌وگو، یکی از برنامه‌های مورد نظر برای تقویت ورزش پایه را ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مرتبط دانست و گفت: در حال برنامه‌ریزی هستیم تا آموزش و پرورش، شهرداری‌ها و مجموعه‌های مرتبط با ورزش در یک مسیر مشترک قرار گیرند و توجه آنها به رشته‌های المپیکی و بازی‌های آسیایی بیشتر شود.
وی افزود: اگر هزینه‌هایی که در این مجموعه‌ها برای ورزش انجام می‌شود در مسیر شناسایی و پرورش استعدادهای رشته‌های المپیکی هدایت شود، می‌توانیم از ظرفیت‌های موجود بهتر استفاده کنیم.
عالیشوندی درباره جزئیات رشته‌های هدف و میزان اعتبار مورد نیاز نیز گفت: قرار است نشستی با مدیرکل ورزش و جوانان، معاونت ورزش و معاونت مالی برگزار کنیم تا درباره منابع مالی و نحوه برنامه‌ریزی به جمع‌بندی برسیم. پس از مشخص شدن اعتبارات، می‌توانیم رشته‌ها را به تفکیک اعلام کنیم و درباره نتایج مورد انتظار نیز با دقت بیشتری صحبت کنیم.
فارس به برنامه نیاز دارد، نه وعده مدال
مقایسه عملکرد ورزشکاران فارس در المپیک جوانان بوئنوس‌آیرس و داکار، تنها مقایسه دو نتیجه ورزشی نیست؛ این تفاوت، ضرورت بازنگری در شیوه شناسایی استعدادها و حمایت از ورزش پایه را یادآوری می‌کند.
مدال نقره پارسا شهشهانی در شنا، اتفاقی ارزشمند و امیدبخش است، اما حضور تنها یک ورزشکار از استانی با ظرفیت‌های گسترده ورزشی، نمی‌تواند پاسخگوی انتظارات از ورزش قهرمانی فارس باشد.
پاسخ‌های رئیس گروه ورزش قهرمانی نیز نشان می‌دهد که نبود اعتبارات مشخص، ضعف زیرساخت‌ها و ناپایداری برنامه‌ریزی از چالش‌های جدی این حوزه است.
با این حال، اعلام برنامه برای هفت تا هشت رشته و هدف‌گذاری حضور سه تا پنج ورزشکار در المپیک ۲۰۲۸ لس آنجلس زمانی ارزش عملی پیدا می‌کند که از مرحله گفت‌وگو عبور کرده و به برنامه‌ای دارای اعتبار، زمان‌بندی، مسئول مشخص و شاخص ارزیابی تبدیل شود.
پرسش اساسی همچنان باقی است: فارس چه زمانی از شناسایی پراکنده استعدادها به نظامی پایدار برای پرورش قهرمانان خواهد رسید؟
ورزش قهرمانی با وعده مدال ساخته نمی‌شود؛ پشت هر مدال جهانی و المپیکی، سال‌ها برنامه‌ریزی، پشتیبانی مالی، امکانات استاندارد و اعتماد به استعدادهای جوان قرار دارد.
نگاهی به مسابقات المپیک جوانان
به گزارش ایرنا، بازی‌های المپیک جوانان (Youth Olympic Games) رویدادی رسمی است که زیر نظر کمیته بین‌المللی المپیک (IOC) برگزار می‌شود.
بازی‌های المپیک جوانان ۲۰۲۶ داکار از ۳۱ اکتبر تا ۱۳ نوامبر (۱۰ آبان تا ۲۲ آبان سال ۱۴۰۵) در سنگال برگزار می‌شود و نخستین تجربه برگزاری یک رویداد المپیکی در قاره آفریقا محسوب می‌شود.
بر اساس این گزارش، بازی‌های المپیک جوانان که هر چهار سال یکبار برگزار می‌شود، مختص ورزشکاران ۱۵ تا ۱۸ ساله است و چهارمین دوره بازی‌های المپیک جوانان تابستانی به شمار می‌رود؛ قرار بود این بازی‌ها در سال ۲۰۲۲ برگزار شود که به دلیل شرایط جهانی (ویروس کرونا) به تعویق افتاد.
نخستین دوره این بازی‌ها سال ۲۰۱۰ در سنگاپور برگزار شد و سپس نانجینگ چین در سال ۲۰۱۴ میزبان این بازی‌ها شد؛ سومین دوره این بازی‌ها در سال ۲۰۱۸ در شهر بوئنوس آیرس، پایتخت آرژانتین، برگزار شد.