مهرداد اخلاقی کتابچی با کسب ۲۳۷ رأی موافق مجلس، وزیر دفاع شد. بیوگرافی، سوابق مدیریتی و ماجرای انتشار نخستین تصاویر وزیر جدید دفاع.
مهرداد اخلاقی کتابچی، وزیر پیشنهادی دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، در جلسه علنی امروز مجلس شورای اسلامی، یکشنبه ۲۶ مهر ۱۴۰۵، با کسب ۲۳۷ رأی موافق از مجموع ۲۷۷ نماینده حاضر در جلسه، رأی اعتماد گرفت و به‌عنوان وزیر جدید دفاع انتخاب شد.
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، پیش‌تر در تاریخ ۱۳ مهر ۱۴۰۵، اخلاقی را به‌عنوان گزینه پیشنهادی دولت برای تصدی وزارت دفاع به مجلس شورای اسلامی معرفی کرده بود.
انتشار نخستین تصاویر مهرداد اخلاقی؛ وزیر دفاع بدون لباس نظامی
با وجود سابقه طولانی فعالیت در صنایع دفاعی و هوافضایی ایران، تا همین روزهای اخیر تصویر مشخصی از مهرداد اخلاقی در رسانه‌ها منتشر نشده بود.
نخستین تصاویر وزیر جدید دفاع در جریان حضور او در مجلس شورای اسلامی برای ارائه برنامه‌هایش منتشر شد. انتشار این تصاویر از آن جهت مورد توجه قرار گرفت که پیش از معرفی او به‌عنوان وزیر پیشنهادی دفاع، اطلاعات عمومی درباره چهره و زندگی شخصی‌اش بسیار محدود بود.
نکته دیگری که در تصاویر منتشرشده جلب توجه می‌کند، پوشش غیرنظامی اخلاقی کتابچی است. او برخلاف برخی از همراهانش که با لباس فرم نظامی در جلسات مجلس حضور داشتند، بدون یونیفرم نظامی دیده شد.
مهرداد اخلاقی که از او به‌عنوان یکی از مدیران غیرنظامی وزارت دفاع و متخصصان حوزه صنایع دفاعی یاد می‌شود، در صورت تأیید غیرنظامی بودنش، نخستین فرد غیرنظامی در ۳۳ سال گذشته خواهد بود که هدایت این وزارتخانه را بر عهده می‌گیرد.
در برخی گزارش‌ها نیز از وزیر جدید دفاع با عنوان «مهندس مهرداد اخلاقی کتابچی» نام برده شده است.
مهرداد اخلاقی کتابچی کیست؟
مهرداد اخلاقی کتابچی در ۱۹ شهریور ۱۳۳۷ در رشت متولد شد. نام او از دهه ۱۳۸۰ در اسناد مربوط به برنامه موشکی ایران دیده می‌شود. مهرداد اخلاقی در آن مقطع مدیریت گروه صنعتی شهید باقری را بر عهده داشت، مجموعه‌ای که زیرمجموعه سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع بود.
نام مهرداد اخلاقی کتابچی در قطعنامه ۱۷۴۷ شورای امنیت سازمان ملل که در ۲۴ مارس ۲۰۰۷، برابر با ۴ فروردین ۱۳۸۶، تصویب شد نیز آمده است. در این سند، اخلاقی با عنوان رئیس گروه صنعتی شهید باقری در فهرست افراد مرتبط با برنامه موشکی ایران قرار گرفت. خزانه‌داری آمریکا نیز در همان سال او را در فهرست تحریم‌های خود قرار داد.
در اسناد اتحادیه اروپا نیز مشخصات او با تاریخ تولد مذکور و تابعیت ایرانی ثبت شده و سوابق مدیریتی وی در سازمان صنایع دفاع و سازمان صنایع هوافضا مورد اشاره قرار گرفته است.
اتحادیه اروپا و بریتانیا نیز در سال‌های بعد محدودیت‌هایی از جمله مسدود شدن دارایی‌ها و ممنوعیت سفر را در ارتباط با ادعاهای مربوط به نقش مهرداد اخلاقی کتابچی در توسعه سامانه‌های مرتبط با برنامه موشکی بالستیک اعمال کردند.
گروه صنعتی شهید باقری در اسناد اروپایی به‌عنوان یکی از مجموعه‌های وابسته به سازمان صنایع هوافضا معرفی شده که در زمینه توسعه و تولید موشک‌های بالستیک سوخت جامد فعالیت داشته است.
با وجود چنین سوابقی، اطلاعات عمومی درباره زندگی و فعالیت‌های مهرداد اخلاقی کتابچی بسیار محدود به نظر می‌رسد.
مدیریت سازمان صنایع هوافضا
یکی از مهم‌ترین مسئولیت‌های رسمی اخلاقی کتابچی به آبان ۱۳۹۳ بازمی‌گردد. در ۲۱ آبان آن سال، حسین دهقان، وزیر وقت دفاع، او را به‌عنوان مدیرعامل سازمان صنایع هوافضای وزارت دفاع منصوب کرد. اخلاقی در این سمت جای سیدمهدی فرحی را گرفت.
در مراسم معارفه، دهقان درباره سوابق مدیریتی اخلاقی توضیح داد و سابقه او را حاصل فعالیت در سطوح مختلف سازمان هوافضا و صنایع وابسته دانست. وزیر وقت دفاع همچنین تأکید کرد که اخلاقی از سطوح پایین مدیریتی تا جایگاه‌های ارشد این مجموعه تجربه کسب کرده و به‌نوعی از نیروهای قدیمی خانواده سازمان صنایع هوافضا محسوب می‌شود.
سابقه چندین‌ساله اخلاقی در بخش‌های صنعتی و موشکی وزارت دفاع باعث شده نام او بیشتر در اسناد رسمی، احکام انتصاب و پرونده‌های مرتبط با تحریم‌ها دیده شود تا در رسانه‌ها. اکنون نیز پس از سال‌ها فعالیت در این حوزه، دولت چهاردهم او را برای حضور در رأس وزارت دفاع پیشنهاد کرده است. طبق آیین‌نامه داخلی مجلس، برنامه‌های اخلاقی کتابچی در کمیسیون‌های تخصصی مجلس بررسی خواهد شد و در ادامه، نمایندگان درباره صلاحیت او برای تصدی وزارت دفاع رأی‌گیری خواهند کرد.
سابقه مهرداد اخلاقی کتابچی
یکی از منابع قابل توجه برای بررسی سابقه اخلاقی در صنعت موشکی، مستندی است که در سال ۱۴۰۲ با عنوان پرچمدار درباره شکل‌گیری صنعت موشکی ایران ساخته شد. در این مستند، شهید امیرعلی حاجی‌زاده درباره بخشی از مشکلات و محدودیت‌های سال‌های ابتدایی توسعه صنایع موشکی و پهپادی صحبت کرد.
او در روایت خود از یکی از دیدارهایش با رهبر انقلاب گفته بود که از ایشان اجازه خواست برخی زمین‌ها و پادگان‌های نیروی هوافضا را بفروشد تا هزینه تحقیقات پهپادی تأمین شود. او علت این درخواست را اینطور بیان کرده که می‌دانستم پول نیست؛ و کشور در آن مقطع (اوایل دولت دوم احمدی‌نژاد و پس از حوادث ۸۸) بودجه کافی برای پیشبرد برنامه پهپادی نداشت.
در آن مقطع، اخلاقی نیز از مدیران ارشد وزارت دفاع بود. با این حال، اطلاعات روشنی درباره نقش وزارت دفاع در تخصیص نیافتن بودجه به پروژه‌های موشکی و پهپادی ایران در آن سال‌ها وجود ندارد. آنچه در روایت حاجی‌زاده مطرح شده، نارضایتی او از نحوه تعامل مالی دولت با نیروی هوافضای سپاه در آن دوره است.