بجنورد- ایرنا- روستاییان خراسان‌شمالی با دستانی پر از تجربه و دل‌نگرانی‌هایی انباشته از دشواری‌های معیشت، مطالباتشان را با معاون رییس‌جمهور در میان گذاشتند؛ از کمبود آب و راه مناسب تا خام‌فروشی و نبود بازار مطمئن، همه در یک خواسته مشترک خلاصه می‌شد و آن حمایت از تولید برای ساختن زندگی بهتر در روستا بود.
به گزارش ایرنا، روستاهای خراسان شمالی با وجود برخورداری از ظرفیت‌های متنوع در کشاورزی، دامداری، باغداری، فرش، صنایع دستی و پرورش اسب اصیل ترکمن، همچنان با چالش‌هایی روبه‌رو هستند که مسیر تبدیل تولید به درآمد پایدار را دشوار کرده است.
این دغدغه‌ها در نشست شب گذشته فعالان اقتصادی و عمرانی روستاهای خراسان شمالی با «عبدالکریم حسین‌زاده»، معاون رییس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم کشور مطرح شد؛ نشستی که فرصتی برای بیان بی‌واسطه مشکلات و مطالبات روستاییان و فعالان اقتصادی استان فراهم کرد.
از کمبود آب کشاورزی و مشکلات راه‌های روستایی تا دشواری تامین سوخت زمستانی، محدودیت فروش محصولات، مشکلات اجرای طرح‌های هادی و حمایت ناکافی از زنان روستایی، هر یک بخشی از واقعیت زندگی و فعالیت اقتصادی در روستاهای استان را بازتاب می‌دهد.
در میان این مطالبات، یک دغدغه مشترک بیش از همه خودنمایی می‌کند؛ روستاها ظرفیت تولید دارند، اما زیرساخت‌ها و حلقه‌های تکمیلی اقتصاد هنوز به اندازه‌ای فراهم نیست که حاصل تلاش تولیدکنندگان به درآمدی مطمئن و پایدار تبدیل شود.
صنعت اسب؛ ظرفیتی که ویترین ندارد
رییس هیات سوارکاری خراسان شمالی یکی از مطالبات استان را توجه به صنعت اسب و تقویت زیرساخت‌های این حوزه عنوان کرد و گفت: حدود سه هزار رأس اسب ترکمن در جامعه گسترده سوارکاری استان وجود دارد و بخش قابل توجهی از این ظرفیت در شهرستان راز و جرگلان و مناطق اهل سنت‌نشین قرار گرفته است.
درخواست روستاییان خراسان شمالی از دولت؛ راه هموار، آب پایدار و بازار مطمئن
زهرا معینی افزود: این منطقه از خاستگاه‌های اسب اصیل ترکمن است، اما نبود پیست مناسب سوارکاری و فقدان فضایی برای معرفی و عرضه این ظرفیت، مانع بهره‌برداری اقتصادی مناسب از آن شده است.
وی واگذاری پنج‌ساله پیست اسب‌سواری را از جمله درخواست‌های این حوزه عنوان کرد و گفت: نبود ویترین مناسب برای عرضه و معرفی اسب سبب شده است معاملات در استان محدود باشد و بخشی از اسب‌ها برای معامله به استان‌های دیگر منتقل شوند.
رییس هیات سوارکاری خراسان شمالی افزود: توسعه صنعت اسب تنها یک فعالیت ورزشی نیست و می‌تواند در اقتصاد، گردشگری و ایجاد درآمد برای جوامع محلی نقش داشته باشد و رونق آن به افزایش رضایتمندی در این مناطق کمک کند.
اقتصاد روستایی در بند خام‌فروشی
رییس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی خراسان شمالی نیز با تاکید بر جایگاه روستا در ساختار اقتصادی استان گفت: اقتصاد، معیشت و حتی بخشی از فرهنگ خراسان شمالی با روستا پیوند خورده و کشاورزی، دامداری، باغداری و فرش، هر یک ظرفیت مهمی برای ایجاد درآمد و اشتغال هستند.
عباس کاظمی افزود: فعالان اقتصادی بر این باورند که اقتصاد استان بدون توسعه پایدار روستاها به رشد متوازن نخواهد رسید.
وی خام‌فروشی محصولات دامی، کشاورزی و باغی را یکی از مشکلات اقتصاد روستایی دانست و بر ضرورت تکمیل زنجیره ارزش، دسترسی به تسهیلات مورد نیاز و فراهم کردن زمینه سرمایه‌گذاری تاکید کرد.
خام‌فروشی به این معناست که بخش مهمی از ارزش نهایی محصول، در مراحل بعدی تولید و خارج از محل تولید اولیه ایجاد می‌شود؛ در حالی که توسعه صنایع تبدیلی، بسته‌بندی و فرآوری می‌تواند سهم بیشتری از ارزش اقتصادی را در اختیار تولیدکنندگان و جوامع محلی قرار دهد.
رییس اتاق بازرگانی خراسان شمالی توسعه زیرساخت‌های حمل‌ونقل جاده‌ای و ریلی را نیز برای رونق اقتصاد روستاها ضروری دانست و خواستار توجه بیشتر به این بخش شد.
کاظمی ایجاد صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر، حمایت از نواحی صنعتی، ایجاد شهرک‌ها و خوشه‌های صنعتی و استفاده از ظرفیت مرزنشینان را از دیگر راهکارهای توسعه اقتصادی مناطق روستایی استان عنوان کرد.
وی گفت: حمایت از نواحی صنعتی می‌تواند علاوه بر ایجاد فرصت‌های شغلی، به ماندگاری جمعیت و رونق اقتصادی روستاهای پیرامونی کمک کند.
۱۹۰ هزار زن روستایی و عشایری؛ ظرفیت‌هایی در انتظار رونق
مدیرکل امور بانوان و خانواده استانداری خراسان شمالی نیز در این نشست از ظرفیت زنان روستایی و عشایری سخن گفت و اظهار کرد: حدود ۱۹۰ هزار زن روستایی و عشایری در استان زندگی می‌کنند که بخش قابل توجهی از آنان در تولید محصولات مختلف نقش دارند.
از اسب ترکمن تا تولیدات کشاورزی؛ مطالبات روستاهای خراسان شمالی روی میز معاون رییس‌جمهور
اعظم الهامی حمایت از صندوق‌های خرد زنان روستایی و عشایری را یکی از نیازهای این بخش دانست و افزود: تکمیل زنجیره ارزش تولیدات زنان از مطالبات مهم است تا محصول تولیدی تنها در مرحله تولید باقی نماند و امکان عرضه و فروش مناسب آن نیز فراهم شود.
به گفته وی، ۱۷۵ صندوق در این حوزه تشکیل شده است، اما تنها ۴۵ صندوق فعالیت دارند؛ آماری که ضرورت بازنگری در شیوه حمایت و فعال‌سازی ظرفیت‌های موجود را نشان می‌دهد.
این آمار بیانگر آن است که صرف تشکیل صندوق‌های حمایتی برای رونق کسب‌وکارهای محلی کافی نیست و دسترسی به منابع مالی، آموزش، امکانات تولید و بازار فروش نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
برای زنانی که در تولید محصولات محلی، صنایع دستی و فعالیت‌های خرد اقتصادی نقش دارند، فراهم شدن امکان فروش منظم و دریافت درآمد متناسب با زحمتشان می‌تواند گامی مؤثر در تقویت معیشت خانوار و افزایش مشارکت اقتصادی آنان باشد.
از سهمیه نان تا سوخت زمستانی؛ دغدغه‌های زندگی در روستا
رییس شورای اسلامی قوچ‌قلعه نیز بخشی از مشکلات روزمره روستاییان را مطرح کرد و گفت: اعضای شوراهای اسلامی روستاها با مشکل بیمه روبه‌رو هستند و این قشر در برخی حمایت‌ها نادیده گرفته شده است.
علی داودی مشکلات سامانه «نانینو» را یکی دیگر از دغدغه‌های روستا عنوان کرد و افزود: کاهش حدود ۳۰ درصدی سهمیه نان مشکلاتی برای مردم ایجاد کرده و موجب نارضایتی شده است.
وی همچنین خواستار تسریع در تامین و توزیع سوخت زمستانی شد و گفت: با توجه به شرایط مناطق روستایی و سردسیر استان، توزیع سوخت باید از هم‌اکنون با سرعت بیشتری انجام شود تا خانوارها در فصل سرما با مشکل مواجه نشوند.
داودی وضعیت راه‌های روستایی را از دیگر مطالبات مردم دانست و افزود: کمبود آب کشاورزی نیز به یکی از مشکلات جدی تبدیل شده است و در چنین شرایطی نباید همان منابع محدود موجود نیز بر اثر شیوه‌های سنتی آبیاری هدر رود.
وی توسعه روش‌های نوین آبیاری و ایجاد استخرهای ذخیره آب را ضروری دانست و گفت: گردشگری روستایی نیز با وجود ظرفیت‌های فراوان استان هنوز رونق کافی ندارد و باید به منبع درآمدی برای ساکنان روستاها تبدیل شود.
این مطالبات نشان می‌دهد که توسعه روستایی تنها به اجرای طرح‌های بزرگ اقتصادی محدود نیست؛ دسترسی به نان، سوخت، راه مناسب و آب کافی نیز بخشی از نیازهای اساسی خانوارهایی است که زندگی و معیشتشان با شرایط اقلیمی و اقتصادی منطقه گره خورده است.
دهیاران از توسعه متوازن چه می‌خواهند؟
دهیار روستای ارک نیز توسعه متوازن و تحقق عدالت در مناطق روستایی را مطالبه اصلی مدیریت‌های محلی عنوان کرد و گفت: خراسان شمالی گنجینه‌ای از فرهنگ‌ها و ظرفیت‌های بومی است، اما شکوفایی این ظرفیت‌ها نیازمند رفع مشکلات زیرساختی است.
مینا ارکی افزود: بهسازی راه‌ها، تامین آب، رفع مشکلات ارتباطی و اجرای مؤثر و به‌موقع طرح‌های هادی از جمله نیازهای روستاها است.
نمایندگان روستاهای خراسان شمالی از مشکلات گفتند؛ حمایت از تولید، مطالبه مشترک
وی تعیین تکلیف محدوده روستاها در طرح‌های هادی را ضروری دانست و گفت: برنامه‌های اقتصادی روستا باید از شعار فراتر برود و ظرفیت واقعی هر منطقه در برنامه‌ریزی‌ها دیده شود.
دهیار روستای ارک ایجاد بازارهای فروش و عرضه محصولات روستایی و برگزاری نمایشگاه‌ها را از راهکارهای حمایت از تولیدکنندگان عنوان کرد و افزود: چنین اقداماتی می‌تواند زمینه فروش محصولات، اشتغال و درآمدزایی بیشتر روستاییان را فراهم کند.
وی ایجاد سردخانه برای نگهداری محصولات کشاورزی، آسفالت راه‌های روستایی و تامین پایدار آب را نیز از دیگر مطالبات مناطق روستایی برشمرد.
حلقه مفقوده؛ از دسترنج روستایی تا درآمد پایدار
مرور مطالبات مطرح‌شده در این نشست نشان می‌دهد که مشکلات روستاهای خراسان شمالی، با وجود تنوع ظاهری، در بسیاری از موارد به یکدیگر پیوند خورده‌اند.
کشاورزی که با کمبود آب مواجه است، برای افزایش تولید به مدیریت بهتر منابع نیاز دارد؛ تولیدکننده‌ای که محصولش را بدون فرآوری عرضه می‌کند، برای دستیابی به ارزش افزوده بیشتر به صنایع تبدیلی و بازار مناسب نیازمند است؛ زن روستایی که محصولی تولید می‌کند، برای کسب درآمد پایدار باید امکان فروش آن را نیز داشته باشد و پرورش‌دهنده اسب ترکمن برای بهره‌برداری اقتصادی از این ظرفیت، به زیرساخت و فرصت معرفی و عرضه نیاز دارد.
در چنین شرایطی، ایجاد ظرفیت‌های جدید بدون تکمیل زیرساخت‌های موجود ممکن است به نتیجه مورد انتظار نرسد. توسعه روستایی زمانی اثرگذارتر خواهد بود که سرمایه‌گذاری در آب، راه، صنایع تبدیلی، سردخانه، بازار فروش و حمایت مالی در قالب برنامه‌ای هماهنگ و متناسب با ویژگی‌های هر منطقه دنبال شود.
بازارچه‌های محلی، نمایشگاه‌ها و فروش برخط می‌توانند بخشی از راه‌حل باشند، اما برای ماندگاری اثر آنها، شناخت بازار، بسته‌بندی مناسب، استانداردسازی محصولات و ارتباط پایدار میان تولیدکنندگان و خریداران نیز ضرورت دارد.
از سوی دیگر، حمایت از زنان روستایی، فعال‌سازی صندوق‌های خرد و تقویت نواحی صنعتی باید با شاخص‌های روشن مانند میزان اشتغال پایدار، استمرار فعالیت اقتصادی و افزایش درآمد تولیدکنندگان ارزیابی شود.
روستاها حمایت می‌خواهند؛ حمایتی فراتر از وعده
مطالبات مطرح‌شده در نشست فعالان اقتصادی و عمرانی روستاهای خراسان شمالی با معاون رییس‌جمهور، تصویری از ظرفیت‌های موجود و دشواری‌هایی ارائه می‌کند که مانع بهره‌برداری کامل از آنها شده‌اند؛ از کمبود آب و راه تا خام‌فروشی، ضعف بازار، مشکلات تأمین مالی و نیازهای روزمره خانوارها.
وجه مشترک این خواسته‌ها، ضرورت پیوند دادن حمایت‌های دولتی با نیازهای واقعی مردم و اقتصاد محلی است. برای روستاییان، توسعه زمانی معنا پیدا می‌کند که آب به زمین برسد، راه امکان انتقال محصول را فراهم کند، تولیدکننده بتواند دسترنج خود را با قیمت مناسب بفروشد و فعالیت اقتصادی به درآمدی مطمئن برای خانواده تبدیل شود.
صدای مطالبات روستاییان خراسان شمالی به معاون رییس‌جمهور رسید
خراسان شمالی در حوزه کشاورزی، دامداری، فرش، صنایع دستی، فعالیت زنان روستایی و پرورش اسب ترکمن از ظرفیت‌های متنوعی برخوردار است؛ ظرفیت‌هایی که شکوفایی آنها به سرمایه‌گذاری هدفمند، زیرساخت مناسب و تکمیل زنجیره تولید تا بازار وابسته است.
در نهایت، معیار موفقیت برنامه‌های توسعه روستایی نه صرفا تعداد طرح‌های اجراشده یا تسهیلات پرداخت‌شده، بلکه تاثیر آنها بر اشتغال، درآمد خانوارها، ماندگاری جمعیت و سهم تولیدکنندگان از ارزش نهایی محصولات خواهد بود.
حرف ناگفته بسیاری از روستاهای خراسان شمالی شاید همین باشد: مردم برای تولید و کار کردن ظرفیت دارند؛ آنچه می‌خواهند، فراهم شدن شرایطی است که حاصل تلاششان به سفره‌ای پربرکت‌تر، آینده‌ای مطمئن‌تر و امیدی بیشتر برای ماندن در زادگاهشان تبدیل شود.
به گزارش ایرنا، خراسان شمالی از روز چهارشنبه میزبان عبدالکریم حسین‌زاده، معاون رییس‌جمهور در امور توسعه روستایی و مناطق محروم کشور، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و هیات همراه است.
این سفر ۲ روزه با هدف حضور در جشنواره ملی فیلم کوتاه و عکس «هزار و یک روایت» و بررسی ظرفیت‌ها و نیازهای فرهنگی و هنری استان انجام می‌شود.