مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران با اشاره به بلوغ صنعت موشکی در ایران تاکید کرد: ساخت و تولید موشک در جمهوری اسلامی ایران از ساخت و تهیه فرش ایرانی نیز بومی‌تر است.
سردار علی بلالی، مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در گفت‌وگویی به مناسبت روز نیروی هوافضای سپاه، با تشریح روند شکل‌گیری صنعت موشکی جمهوری اسلامی ایران، به نقش شهید حسن تهرانی‌مقدم در بنیان‌گذاری این صنعت، دستیابی به استقلال در طراحی و تولید تسلیحات موشکی و توسعه توانمندی‌های راهبردی کشور پرداخت.وی با اشاره به تلاش دشمنان برای تضعیف توان دفاعی جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: در مقاطعی، دشمنان از نابودی صنعت موشکی ایران سخن می‌گفتند و اکنون نیز پس از جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم، تلاش می‌کنند چنین القا کنند که ذخایر موشکی کشور به پایان رسیده است؛ حال آنکه صنعت موشکی جمهوری اسلامی ایران به مرحله‌ای از بلوغ و خودکفایی رسیده که تداوم تولید در آن به امکانات و ظرفیت‌های داخلی متکی است.
فرآیند ساخت و تولید موشک در جمهوری اسلامی ایران
سردار بلالی با تأکید بر عمق بومی‌سازی در این صنعت تصریح کرد: ساخت و تولید موشک در جمهوری اسلامی ایران از ساخت و تهیه فرش ایرانی نیز بومی‌تر است.مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه با اشاره به برخورداری کشور از منابع اولیه مورد نیاز برای تولید انواع سوخت موشکی افزود: مواد اولیه مورد استفاده در تولید سوخت‌های جامد و مایع، با اتکا به ظرفیت‌های داخلی تأمین و فرآوری می‌شود و برخورداری ایران از منابع معدنی و مشتقات نفتی، زمینه استقلال در این بخش را فراهم کرده است.وی خاطرنشان کرد: صنعت موشکی جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر دانش متخصصان داخلی، از وابستگی به خارج عبور کرده و اکنون توان ساخت انواع موشک‌های مورد نیاز نیروهای مسلح در کشور وجود دارد.
شکل‌گیری قدرت موشکی ایران در میانه جنگ تحمیلی
سردار بلالی با مرور تاریخچه شکل‌گیری توان موشکی جمهوری اسلامی ایران بیان کرد: نقطه آغاز حرکت کشور به سوی دستیابی به قدرت موشکی به دوران دفاع مقدس بازمی‌گردد؛ دورانی که رژیم بعث عراق با نقض قواعد و مقررات بین‌المللی، شهرها و مناطق مسکونی ایران را هدف حملات گسترده هوایی و موشکی قرار می‌داد.وی افزود: استمرار این حملات و ضرورت ایجاد بازدارندگی در برابر تجاوزات رژیم بعث، برخورداری از تسلیحات موشکی را به یکی از نیازهای اساسی کشور تبدیل کرد. در چنین شرایطی، شهید حسن تهرانی‌مقدم که مسئولیت فرماندهی توپخانه سپاه را بر عهده داشت، مأمور تشکیل یگان موشکی سپاه شد؛ مأموریتی که سرآغاز شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های قدرت دفاعی جمهوری اسلامی ایران بود.
مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه با اشاره به نخستین گام‌های آموزش نیروهای موشکی اظهار کرد: در سال ۱۳۶۳، گروهی ۱۳ نفره متشکل از شهید حسن تهرانی‌مقدم و تعدادی از نیروهای سپاه به سوریه اعزام شدند و در دوره‌ای کمتر از دو ماه، آموزش‌های لازم برای بهره‌برداری از سامانه موشکی اسکاد را فراگرفتند.بلالی ادامه داد: پس از بازگشت این گروه به کشور، دو سکوی پرتاب و ۳۰ فروند موشک از لیبی دریافت شد و امکان آغاز عملیات موشکی مقابله‌به‌مثل در برابر حملات رژیم بعث عراق فراهم آمد. یکی از سکوهای پرتاب دریافت‌شده در آن مقطع، اکنون در نمایشگاه دستاوردهای موشکی کشور نگهداری می‌شود.وی با بیان اینکه برخورداری از این تجهیزات در مرحله نخست، ایران را در جایگاه بهره‌بردار سامانه‌های موشکی قرار داد، تأکید کرد: اگرچه این کمک‌ها امکان پاسخ‌گویی به حملات موشکی رژیم بعث را فراهم ساخت، اما وابستگی تجهیزات و سامانه‌ها به کشورهای خارجی، ضرورت حرکت به سوی دستیابی به دانش مستقل طراحی و تولید موشک را آشکار کرد.
نقش شهید طهرانی‌مقدم در عبور از وابستگی خارجی
سردار بلالی با تشریح رویکرد شهید حسن طهرانی‌مقدم در بنیان‌گذاری صنعت موشکی کشور اظهار داشت: نگاه راهبردی این شهید از آغاز بر آن بود که جمهوری اسلامی ایران نباید به استفاده از تسلیحات ساخت دیگر کشورها بسنده کند، بلکه باید دانش طراحی، ساخت و توسعه سامانه‌های موشکی را به دست آورد.وی افزود: بر همین اساس، دو فروند از موشک‌های دریافت‌شده از لیبی در اختیار گروهی از مهندسان قرار گرفت تا با بررسی ساختار و اجزای آن‌ها، فرآیند مهندسی معکوس و دستیابی به دانش تولید نمونه‌های داخلی آغاز شود.مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه تصریح کرد: این فعالیت‌ها در شرایط دشوار جنگ تحمیلی آغاز شد و با وجود محدودیت‌های فنی و تجهیزاتی، تلاش برای دستیابی به توان ساخت مستقل موشک ادامه یافت.
این فرمانده سابق موشکی با اشاره به قطع همکاری لیبی پس از حدود دو سال اظهار کرد: پس از توقف همکاری‌ها و بروز اختلال در سامانه‌های موشکی، متخصصان ایرانی توانستند با بهره‌گیری از دانش و تجربه کسب‌شده، اشکالات ایجادشده را برطرف کنند و استمرار فعالیت‌های موشکی را بدون اتکا به نیروهای خارجی ممکن سازند.وی ادامه داد: سرانجام در ۲۱ دی ۱۳۶۵، یکی از موشک‌های ساخت شوروی که از طریق لیبی در اختیار ایران قرار گرفته بود، با اتکا به توان نیروهای ایرانی به‌صورت مستقل پرتاب شد؛ رویدادی که گامی مهم در مسیر تثبیت استقلال عملیاتی توان موشکی کشور به شمار می‌رفت.
سردار بلالی با اشاره به استمرار این مسیر پس از پایان دفاع مقدس افزود: همکاری‌های علمی و فنی با کره شمالی و برخی کشورهای دیگر، زمینه انتقال دانش و توسعه ظرفیت‌های داخلی را فراهم کرد، اما هدف نهایی از این همکاری‌ها، دستیابی به استقلال کامل در طراحی و تولید موشک بود.وی تأکید کرد: با تداوم فعالیت‌های تحقیقاتی و صنعتی، دانش به‌دست‌آمده به‌تدریج بومی‌سازی شد و جمهوری اسلامی ایران از مرحله استفاده از سامانه‌های خارجی به جایگاه سازنده مستقل تسلیحات موشکی ارتقا یافت.
از موشک‌های وارداتی ۲.۵ میلیون دلاری تا تولید نمونه‌های ایرانی
مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه با اشاره به هزینه سنگین تأمین موشک از خارج کشور بیان کرد: در مقطعی، موشک‌هایی با برد ۳۰۰ کیلومتر از کره شمالی به بهای هر فروند ۲.۵ میلیون دلار خریداری می‌شد؛ درحالی‌که برای اجرای برخی مأموریت‌ها، از جمله هدف قرار دادن مواضعی در فاصله حدود ۱۱۰ کیلومتری، نیازی به استفاده از چنین موشک‌های پرهزینه‌ای وجود نداشت.وی افزود: شهید تهرانی‌مقدم با درک این مسئله و با هدف کاهش هزینه‌های عملیاتی و تأمین مستقل نیازهای دفاعی کشور، طراحی و تولید موشک ایرانی را در دستور کار قرار داد.سردار بلالی با بیان اینکه دستیابی به دانش ساخت موشک با دشواری‌ها و ناکامی‌های متعددی همراه بود، اظهار داشت: در نخستین مراحل آزمایش موشک‌های ساخت داخل، برخی پرتاب‌ها با شکست مواجه می‌شد و گاه موشک پس از برخاستن از سکوی پرتاب، در آسمان منفجر می‌شد؛ بااین‌حال، این ناکامی‌ها نه‌تنها موجب توقف فعالیت‌ها نشد، بلکه زمینه شناسایی نواقص و تکمیل دانش فنی را فراهم کرد.
روایت یک خاطره ناگفته و امیدواری پدر موشکی ایران
مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه در تشریح یکی از خاطرات آن دوران گفت: در جریان یکی از آزمایش‌ها، موشک پس از پرتاب در آسمان منفجر شد، اما شهید طهرانی‌مقدم به‌جای ناامیدی، از نیروها خواست برای زیارت امام رضا(ع) آماده شوند.وی افزود: هنگامی که نیروها علت این تصمیم را با توجه به شکست آزمایش جویا شدند، شهید تهرانی‌مقدم توضیح داد که سکوی پرتاب وظیفه خود را به‌درستی انجام داده و همین موفقیت، شایسته توجه است؛ بنابراین باید ضمن ارج نهادن به بخش موفق آزمایش، اشکالات باقی‌مانده را نیز برطرف کرد.سردار بلالی با اشاره به خاطره دیگری از آزمایش موشک‌های اولیه اظهار داشت: در یکی دیگر از آزمایش‌ها، محل سقوط موشک مشخص نشد و تلاش نیروها برای یافتن آن به نتیجه نرسید، اما مدتی بعد، شکایت یک ساربان درباره زخمی‌شدن شترهایش در منطقه‌ای بیابانی، به شناسایی محل سقوط موشک انجامید.وی ادامه داد: شهید تهرانی‌مقدم پس از اطلاع از این موضوع، یافتن محل سقوط موشک را نیز دستاوردی ارزشمند تلقی کرد و بار دیگر بر ضرورت قدردانی از موفقیت‌های به‌دست‌آمده تأکید داشت.مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه خاطرنشان کرد: چنین رویکردی موجب شد ناکامی‌های آزمایشگاهی و عملیاتی، به عاملی برای توقف فعالیت‌ها تبدیل نشود و هر تجربه، زمینه دستیابی به دانش و توانمندی جدیدی را فراهم کند.
تبدیل خطای ۲۰ کیلومتری به دقت اصابت کمتر از پنج متر
سردار بلالی با اشاره به تأثیر آزمایش‌های اولیه بر ارتقای دانش فنی متخصصان ایرانی بیان کرد: دشواری تعیین محل سقوط موشک‌ها و بررسی عملکرد آن‌ها، ضرورت توسعه تجهیزات اندازه‌گیری و انتقال اطلاعات پروازی را آشکار ساخت.وی افزود: با بهره‌گیری از سامانه‌های ثبت و ارسال اطلاعات پروازی به ایستگاه‌های زمینی، امکان بررسی دقیق‌تر عملکرد موشک‌ها و شناسایی نواقص فنی فراهم شد و به‌تدریج، دقت اصابت آن‌ها افزایش یافت.مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه تصریح کرد: موشک‌هایی که در مراحل اولیه توسعه با خطاهایی در حدود ۲۰ کیلومتر مواجه بودند، در نتیجه استمرار فعالیت‌های تحقیقاتی، اصلاح طراحی و توسعه فناوری‌های هدایت و کنترل، به موشک‌های نقطه‌زن تبدیل شدند.سردار بلالی با اشاره به روند افزایش برد موشک‌های ایرانی اظهار داشت: موشک اسکاد ساخت شوروی در نمونه‌های اولیه دارای بردی در حدود ۳۰۰ کیلومتر بود و دقت اصابت آن در بهترین شرایط، در محدوده‌ای به قطر سه کیلومتر قرار داشت.وی ادامه داد: متخصصان ایرانی با دستیابی به دانش ساخت و توسعه این موشک‌ها توانستند برد نمونه‌های تولیدی را به‌تدریج از ۳۰۰ کیلومتر به ۵۰۰ کیلومتر، سپس به ۱۱۵۰ کیلومتر و در ادامه تا ۲۰۰۰ کیلومتر افزایش دهند.
سردار بلالی با تأکید بر اینکه ارتقای برد موشک‌ها هم‌زمان با افزایش دقت آن‌ها صورت گرفت، افزود: روند توسعه فناوری‌های بومی موجب شد دقت اصابت موشک‌های نقطه‌زن ایرانی به کمتر از پنج متر برسد؛ دستاوردی که بیانگر پیشرفت چشمگیر دانش موشکی جمهوری اسلامی ایران است.وی با اشاره به نقش جوانان و متخصصان داخلی در تحقق این دستاوردها تصریح کرد: پیشرفت صنعت موشکی کشور نشان داد که استعداد، دانش و اراده جوان ایرانی می‌تواند دشوارترین موانع علمی و صنعتی را پشت سر بگذارد و زمینه دستیابی به فناوری‌های پیشرفته را فراهم سازد.مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه با یادآوری تعبیر رهبر انقلاب مبنی بر اینکه «موشک‌ها شناسنامه جوان ایرانی است»، تأکید کرد: این دستاوردها ثمره تلاش جوانانی است که با تکیه بر توانایی‌های خود، صنعت موشکی کشور را از وابستگی خارجی به استقلال و خودکفایی رساندند.
عبور از مهندسی معکوس و دستیابی به توان طراحی موشک‌های جدید
بلالی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به تحول ماهیت صنعت موشکی جمهوری اسلامی ایران اظهار کرد: فعالیت‌های موشکی کشور به مهندسی معکوس نمونه‌های خارجی محدود نماند و با گسترش دانش فنی، زمینه طراحی و تولید موشک‌های جدید متناسب با نیازهای عملیاتی نیروهای مسلح فراهم شد.وی افزود: در مراحل اولیه، بخش مهمی از فعالیت‌های موشکی بر توسعه تسلیحات زمین‌به‌زمین برای مقابله با اهداف ثابت متمرکز بود، اما تغییر نیازهای عملیاتی و ضرورت مقابله با تهدیدات متنوع، طراحی موشک‌هایی با مأموریت‌های تخصصی را در دستور کار قرار داد.مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه با اشاره به توسعه موشک‌های ضدکشتی تصریح کرد: مقابله با شناورهای متحرک و ناوهای دشمن، مستلزم برخورداری از تسلیحاتی بود که علاوه بر دستیابی به برد مناسب، توان شناسایی و هدف قرار دادن اهداف متحرک را نیز داشته باشند.سردار بلالی در همین زمینه به موشک بالستیک ضدکشتی «خلیج فارس» اشاره کرد و گفت: این موشک با بهره‌گیری از جست‌وجوگر اپتیکی، برای مقابله با اهداف متحرک دریایی طراحی شده و برد آن ۵۰۰ کیلومتر است.وی افزود: با پیشرفت فناوری‌های بومی، توان تولید موشک‌هایی با برد بیشتر نیز فراهم شده و صنعت موشکی کشور توانسته است متناسب با نیازهای عملیاتی، سامانه‌های پیشرفته‌تری را توسعه دهد.
طراحی موشک هرمز برای مقابله با سامانه‌های راداری دشمن
مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه با اشاره به توسعه تسلیحات تخصصی در صنعت موشکی کشور بیان کرد: یکی دیگر از عرصه‌های پیشرفت متخصصان ایرانی، طراحی موشک‌هایی است که با بهره‌گیری از امواج منتشرشده از سامانه‌های راداری، امکان شناسایی و هدف قرار دادن تجهیزات راداری دشمن را فراهم می‌کنند.وی افزود: موشک «هرمز» یکی از نمونه‌های این توانمندی است که با هدف مقابله با سامانه‌های راداری طراحی شده و از قابلیت هدایت به سمت منابع انتشار امواج راداری برخوردار است.سردار بلالی تأکید کرد: دستیابی به چنین فناوری‌هایی نشان می‌دهد که صنعت موشکی جمهوری اسلامی ایران از مرحله بازتولید فناوری‌های موجود عبور کرده و به جایگاهی رسیده است که متخصصان کشور می‌توانند بر اساس نیازهای میدان نبرد، تسلیحات جدیدی را طراحی و تولید کنند.وی خاطرنشان کرد: این تحول، نتیجه سال‌ها تحقیق، تجربه‌اندوزی و توسعه زیرساخت‌های علمی و صنعتی است که از دوران دفاع مقدس آغاز شد و با تلاش نسل‌های متوالی متخصصان ایرانی استمرار یافت.
محاصره و تحریم نمی‌تواند صنعت موشکی ایران را متوقف کند
سردار بلالی با تأکید بر اینکه مهم‌ترین میراث شهید حسن تهرانی‌مقدم، نهادینه‌سازی اندیشه استقلال و خودباوری در صنعت دفاعی کشور است، اظهار داشت: جمهوری اسلامی ایران مسیر توسعه توان موشکی خود را با دو سکوی پرتاب و تعدادی موشک وارداتی آغاز کرد، اما اکنون به توان طراحی و تولید انواع موشک‌ها، سامانه‌های پدافندی و پهپادها دست یافته است.وی افزود: شهید تهرانی‌مقدم از نخستین سال‌های همکاری با کشورهای خارجی، بر ضرورت انتقال دانش و دستیابی به توان تولید مستقل تأکید داشت و معتقد بود که شناخت فناوری‌های موجود باید مقدمه‌ای برای طراحی و ساخت تجهیزات بومی باشد.مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه با تأکید بر استقلال زنجیره تولید موشک در کشور تصریح کرد: اگر دور کشور ما را سیم‌خاردار و دیوار بتنی بکشند، باز هم نمی‌توانند مانع تولید موشک‌های ایرانی شوند؛ زیرا این صنعت به توانمندی‌های بومی متکی است.
سردار بلالی ادامه داد: پیشرفت صنعت موشکی جمهوری اسلامی ایران نشان داد که محدودیت‌های خارجی نمی‌تواند مانع تحقق اهداف دفاعی کشور شود و اتکا به ظرفیت‌های داخلی، زمینه استمرار تولید و توسعه تسلیحات مورد نیاز نیروهای مسلح را فراهم کرده است.وی با تأکید بر اینکه امروز جمهوری اسلامی ایران از توان ساخت موشک‌های مورد نیاز خود برخوردار است، اظهار داشت: صنعت موشکی کشور دیگر محدود به ساخت نمونه‌های مشابه خارجی نیست، بلکه توان طراحی و تولید انواع موشک‌ها بر اساس مأموریت‌ها و نیازهای عملیاتی در داخل کشور شکل گرفته است.مشاور فرمانده نیروی هوافضای سپاه در پایان، با تجلیل از نقش شهید حسن طهرانی‌مقدم در پایه‌گذاری صنعت موشکی ایران خاطرنشان کرد: این شهید با عبور از دشواری‌ها و تبدیل ناکامی‌ها به فرصتی برای پیشرفت، مسیر دستیابی به یکی از پیچیده‌ترین فناوری‌های دفاعی را هموار ساخت و نشان داد که اراده و دانش جوان ایرانی می‌تواند موانعی را که در نگاه نخست عبورناپذیر به نظر می‌رسند، پشت سر بگذارد.